Dautov Androlog · Toshkent
UZ RU Qabulga yozilishYozilish
Bepushtlik

Astenozoospermiya: spermatozoidlar harakati sust boʻlsa

Pastga suring — animatsiya 3 qadamda tushuntiradi

  1. 1 / 3

    Astenozoospermiya: harakatchanlik qanday baholanadi?

    Laborant mikroskop ostida spermatozoidlarni harakatiga qarab toʻrt guruhga ajratadi.

  2. 2 / 3

    Bitta natijaga vahima qilmang

    Harakatchanlik — spermogrammaning eng «nozik» koʻrsatkichi.

  3. 3 / 3

    Spermatozoidlar harakati nima sababdan pasayadi?

    Takroriy tahlil ham past natija koʻrsatsa, shifokor sababni qidiradi.

  4. Batafsil — pastda

    Savolingiz boʻlsa, androlog bilan maxfiy maslahatlashing — ismingizni aytmasangiz ham boʻladi.

Matnga oʻtish ↓

Spermogrammada «astenozoospermiya» yozilgan boʻlsa, spermatozoidlarning oldinga harakati sust degani. Sabablari, nimani oʻzgartirish mumkin va qachon IKSI kerak — oddiy tilda.

Astenozoospermiya — bu spermogrammada oldinga harakatlanadigan spermatozoidlar ulushi normadan kam boʻlishi. Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST) 2021-yil meʼyorlariga koʻra, oldinga suzadigan (progressiv) spermatozoidlar kamida 30%, harakatlanadiganlarning umumiy ulushi esa kamida 42% boʻlishi kerak. Spermatozoidlar harakati past boʻlsa, ular tuxum hujayragacha yetib borishi qiyinlashadi, lekin bu hali bepushtlik degani emas.

Koʻp erkaklar natija varaqasidagi notanish soʻzni koʻrib, vahimaga tushadi. Aslida bitta tahlil yakuniy xulosa emas: harakatchanlik tahlilni topshirish sharoitiga juda bogʻliq. Quyida bu holat nima sababdan boʻlishi, nimani yaxshilash mumkinligi va qachon IKSI kabi usullar kerak boʻlishini tushuntiramiz.

Astenozoospermiya: harakatchanlik qanday baholanadi?

Laborant mikroskop ostida spermatozoidlarni harakatiga qarab toʻrt guruhga ajratadi. Baʼzi laboratoriyalar ularni A, B, C va D harflari bilan belgilaydi:

Guruh Nima qiladi Ahamiyati
A — tez oldinga Toʻgʻri yoʻnalishda tez suzadi Urugʻlantirish uchun eng muhim
B — sekin oldinga Oldinga, lekin sekin siljiydi Foydali
C — joyida Qimirlaydi, lekin oldinga siljimaydi Tuxum hujayragacha yetib bormaydi
D — harakatsiz Umuman qimirlamaydi Tirik yoki nobud boʻlishi mumkin

A va B guruhlarining yigʻindisi progressiv harakatchanlik deyiladi. Aynan shu koʻrsatkich 30% dan past boʻlsa, xulosada «astenozoospermiya» deb yoziladi. Tahlilning oʻzi va boshqa koʻrsatkichlar haqida spermogramma nima maqolasida yozganmiz.

Koʻpincha harakatchanlik bilan birga spermatozoidlar soni yoki shakli ham oʻzgargan boʻladi. Bunday hollarda shifokor bitta raqamga emas, butun manzaraga qaraydi.

Bitta natijaga vahima qilmang

Harakatchanlik — spermogrammaning eng «nozik» koʻrsatkichi. U quyidagi sabablarga koʻra tahlildan tahlilga keskin oʻzgarishi mumkin:

  • Saqlanish muddati. Tavsiya etilgan muddat — 2–7 kun. Juda uzoq saqlanishda spermatozoidlar harakati odatda pasayadi.
  • Namunani yetkazish. Namuna bir soat ichida, iliq holda laboratoriyaga yetib borishi kerak. Sovuqda yoki uzoq yoʻlda harakatchanlik susayadi.
  • Idish. Oddiy prezervativdagi moylovchi va spermitsid spermatozoidlarni zararlaydi. Faqat laboratoriya bergan steril idishdan foydalaning.
  • Yaqinda boʻlgan kasallik. Soʻnggi 2–3 oy ichidagi yuqori isitma, gripp yoki boshqa ogʻir kasallik natijani vaqtincha yomonlashtiradi.
  • Laboratoriya. Harakatchanlikni baholashda laborantning tajribasi katta rol oʻynaydi.

Shuning uchun past natija odatda bir necha haftadan keyin, xuddi shunday tayyorgarlik bilan va imkon qadar oʻsha laboratoriyada takrorlanadi. Tahlilga toʻgʻri tayyorlanish qoidalari: spermogrammaga tayyorgarlik.

Afsona: «Astenozoospermiya boʻlsa, farzand boʻlmaydi.» Haqiqat: Harakatchanligi biroz past boʻlgan koʻp erkaklar tabiiy yoʻl bilan ota boʻladi. Past koʻrsatkich homiladorlik ehtimolini kamaytiradi, lekin uni nolga tushirmaydi.

Spermatozoidlar harakati nima sababdan pasayadi?

Takroriy tahlil ham past natija koʻrsatsa, shifokor sababni qidiradi. Eng koʻp uchraydigan sabablar:

  • Varikotsele — moyak venalarining kengayishi. U moyakni qizdiradi va spermatozoidlar sifatini pasaytirishi mumkin. Batafsil: varikotsele va bepushtlik.
  • Yalligʻlanish va infeksiya — prostata bezi, urugʻ pufakchalari yoki moyak ortigʻida. Yalligʻlanishda hosil boʻladigan kislorodning faol shakllari (oksidlovchi stress) spermatozoid qobigʻi va DNKsini shikastlab, harakatini susaytiradi.
  • Turmush tarzi — chekish, nos, spirtli ichimliklar, ortiqcha vazn, moyaklarni tez-tez qizdirish (issiq vanna, sauna).
  • Anabolik steroidlar va testosteron preparatlari — ular spermatozoidlar ishlab chiqarilishini bosib qoʻyadi.
  • Antisperm antitanachalar — organizm oʻz spermatozoidlariga qarshi «himoya» ishlab chiqaradi, natijada ular bir-biriga yopishadi va erkin harakatlana olmaydi. Ular moyak jarohati, operatsiyasi yoki yalligʻlanishidan keyin paydo boʻlishi mumkin.
  • Tugʻma sabablar — kam uchraydi. Baʼzi erkaklarda spermatozoid dumining ichki tuzilishi tugʻma nuqsonli boʻladi. Ulardan ayrimlarida surunkali sinusit va bronxit ham kuzatiladi, chunki nafas yoʻllaridagi mayda tukchalar ham xuddi shunday tuzilgan.
  • Yosh — yillar oʻtishi bilan harakatchanlik asta-sekin pasayadi.

Koʻp hollarda esa aniq sabab topilmaydi. Bu ham tashxis — va u umidsizlik degani emas.

Spermatozoidlar harakatini nima yaxshilashi mumkin?

Hamma uchun ishlaydigan «harakat tabletkasi» yoʻq. Yordam sababga qarab tanlanadi:

  1. Zararli omillardan voz kechish. Chekish va nosni tashlash, spirtli ichimlikni cheklash, vaznni meʼyorga keltirish va moyaklarni qizib ketishdan asrash. Bu choralar hammaga bir xil taʼsir qilmaydi, lekin umumiy sogʻliq uchun foydali va xavfsiz. Amaliy reja: sperma sifatini oshirish.
  2. Infeksiyani davolash. Faqat tahlil bilan tasdiqlansa, odatda juftlik birga davolanadi. «Har ehtimolga qarshi» ichilgan antibiotik harakatchanlikni yaxshilamaydi.
  3. Varikotsele operatsiyasi. Qoʻl bilan seziladigan varikotsele, yomon spermogramma va juftlikdagi bepushtlik birga boʻlganda koʻrib chiqiladi.
  4. Steroidlarni toʻxtatish. Shifokor nazorati ostida; tiklanish oylar talab qilishi mumkin.
  5. Muntazam jinsiy hayot. Farzand rejalashtirishda har 2–3 kunda aloqa tavsiya qilinadi — «urugʻni yigʻib qoʻyish» harakatchanlikni yaxshilamaydi.

Vitaminlar va antioksidantlar haqida qisqa javob: baʼzi tadqiqotlarda ular spermogramma koʻrsatkichlarini biroz yaxshilagan, lekin farzand tugʻilish ehtimoliga taʼsiri isbotlanmagan. Qimmat «erkaklar komplekslari» asosiy davolash oʻrnini bosmaydi.

Har qanday oʻzgarishning samarasini kamida 3 oydan keyin koʻrish mumkin: yangi spermatozoid shakllanib yetilishi uchun taxminan 2,5–3 oy kerak.

Qachon inseminatsiya, EKO yoki IKSI kerak boʻladi?

Qaror bir nechta omilga bogʻliq: laboratoriyada maxsus tayyorlangan urugʻda qancha harakatchan spermatozoid qolishi, ayolning yoshi va tuxum yoʻllarining holati, farzand kutilayotgan muddat.

  • Harakatchanlik biroz past boʻlsa, koʻpincha tabiiy yoʻl bilan urinish va sabablarni tuzatish davom ettiriladi. Baʼzan inseminatsiya — tayyorlangan urugʻni bachadonga kiritish — taklif qilinadi.
  • Ogʻir holatlarda, ayniqsa spermatozoidlar soni ham kam boʻlsa, IKSI asosiy usul hisoblanadi. Bunda embriolog har bir tuxum hujayraga bittadan spermatozoidni mikroskop ostida kiritadi, shuning uchun ularning suzish qobiliyati hal qiluvchi emas. Batafsil: IKSI usuli.
  • Spermatozoidlar umuman harakatsiz boʻlsa, avval ularning tirikligi maxsus test bilan tekshiriladi. Tirik, lekin harakatsiz spermatozoidlarni IKSI uchun tanlab olish mumkin.

Ayol 35 yoshdan katta boʻlsa, turmush tarzi oʻzgarishlarini yillab kutish toʻgʻri emas — rejani shifokor bilan erta muhokama qiling. Eʼtibor bering: IKSI sababni davolamaydi, shuning uchun erkakning oʻzi ham tekshiruvdan oʻtishi kerak.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

  • spermogramma xulosasida «astenozoospermiya» yozilgan boʻlsa;
  • takroriy tahlil ham past natija koʻrsatsa;
  • farzand kutayotganingizga bir yil boʻlgan boʻlsa (ayol 35 yoshdan katta boʻlsa — olti oy);
  • moyakda ogʻirlik, kengaygan venalar, oraliqda ogʻriq yoki urugʻda qon boʻlsa;
  • sport uchun gormonal preparatlar — steroid yoki testosteron — ishlatgan boʻlsangiz;
  • shoshilinch: isitma bilan oraliqda yoki moyakda kuchli ogʻriq, siyganda kuchli achishish boʻlsa.

Natijalaringizni androlog Davron Dautov bilan maxfiy tarzda tahlil qilib olishingiz mumkin — qabulga yoziling.

Asosiy fikrlar

  • Astenozoospermiya — oldinga harakatlanadigan spermatozoidlar 30% dan kam boʻlishi.
  • Bitta past natija hukm emas: harakatchanlik tahlil sharoitiga juda bogʻliq, shuning uchun tahlil takrorlanadi.
  • Asosiy sabablar — varikotsele, yalligʻlanish, turmush tarzi, steroidlar va kam hollarda tugʻma nuqsonlar.
  • Natija kamida 3 oydan keyin baholanadi; vitaminlar taʼsiri haqidagi dalillar zaif.
  • Ogʻir holatlarda IKSI yordam beradi — hatto harakatsiz, lekin tirik spermatozoidlar bilan ham.

Koʻp beriladigan savollar

Astenozoospermiya bilan tabiiy yoʻl bilan farzand koʻrish mumkinmi?

Koʻpincha mumkin, ayniqsa harakatchanlik chegaradan biroz past boʻlsa va boshqa koʻrsatkichlar normal boʻlsa. Ehtimol harakatchanlik qanchalik pastligiga, spermatozoidlar soniga hamda ayolning yoshi va sogʻligʻiga bogʻliq. Shuning uchun juftlik birga tekshiriladi.

Spermatozoidlar harakatini oshiradigan dori bormi?

Hamma uchun ishlaydigan maxsus dori yoʻq. Davolash sababga qarab tanlanadi: tasdiqlangan infeksiyani davolash, varikotsele operatsiyasi, zararli omillardan voz kechish. Vitamin va antioksidantlar haqidagi dalillar hozircha zaif, ularni asosiy davo deb boʻlmaydi.

Natija qancha vaqtda yaxshilanadi?

Yangi spermatozoidlar taxminan 2,5–3 oyda yetiladi. Shuning uchun turmush tarzi oʻzgarishi yoki davolashdan keyingi natija kamida 3 oydan soʻng baholanadi. Undan oldin topshirilgan tahlil haqiqiy oʻzgarishni koʻrsatmasligi mumkin.

Spermatozoidlar umuman harakatlanmasa, nima qilinadi?

Avval tahlil toʻgʻri topshirilganini tekshirib, uni takrorlash kerak. Keyin spermatozoidlar tirikmi yoki yoʻqmi — maxsus tiriklik testi bilan aniqlanadi. Tirik, lekin harakatsiz spermatozoidlar IKSI usulida ishlatilishi mumkin.

Uzoq saqlanish spermatozoidlar harakatini yaxshilaydimi?

Yoʻq. Uzoq saqlanishda urugʻ hajmi va spermatozoidlar soni biroz oshishi mumkin, lekin harakatchanlik odatda yaxshilanmaydi, aksincha pasayadi. Farzand rejalashtirishda har 2–3 kunda jinsiy aloqa tavsiya qilinadi.

Manbalar

  1. WHO laboratory manual for the examination and processing of human semen, 6th edition, 2021
  2. EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health, 2024
  3. AUA/ASRM Guideline: Diagnosis and Treatment of Infertility in Men, 2020

Maqola xalqaro tibbiy tavsiyalar asosida tayyorlangan.

Muhim: bu maqola umumiy maʼlumot uchun. U shifokor koʻrigini almashtirmaydi. Dorilarni faqat shifokor tayinlaydi.

● Maxfiy qabul

Bu muammo sizga tanishmi? Maxfiy maslahat oling

Ismingiz oʻrniga taxallus yozsangiz ham boʻladi. Telefon raqamingiz faqat siz bilan bogʻlanish uchun kerak — hech kimga berilmaydi.

  • Muammoni oldindan batafsil aytishingiz shart emas
  • Qabul yakkama-yakka, begona koʻzlarsiz
  • Maʼlumotlar tibbiy sir sifatida saqlanadi

Yuborish orqali maʼlumotlaringiz faqat siz bilan bogʻlanish uchun ishlatilishiga rozilik bildirasiz. Maxfiylik siyosati

Qabulga yozilish