Genital soʻgʻallar (kondilomalar) — jinsiy aʼzolar, chov yoki orqa chiqaruv yoʻli atrofida paydo boʻladigan yumshoq, odatda ogʻriqsiz oʻsimtalar. Ularni papillomavirusning (VPCh) xavfi past turlari, asosan 6 va 11-turlar keltirib chiqaradi va ular jinsiy yoʻl bilan yuqadi. Soʻgʻallar hayot uchun xavfli emas, lekin yuqumli va koʻpincha qaytalanadi.
Olatda soʻgʻal paydo boʻlsa, koʻp erkaklar vahimaga tushadi yoki uni uyda kuydirib tashlashga urinadi. Quyida kondilomalar qanday koʻrinishi, ularni zararsiz hosilalardan qanday farqlash, olib tashlash usullari va qaytalanishning oldini olish haqida gaplashamiz. Virusning oʻzi haqida — papillomavirus erkaklarda maqolasida.
Kondiloma qanday koʻrinadi?
Genital soʻgʻallar turlicha boʻladi: bitta yoki bir nechta, mayda nuqtadek yoki bir necha santimetrgacha. Ularning umumiy belgilari:
- terining rangida, pushti yoki qoʻngʻir tusda boʻladi;
- yumshoq, yuzasi notekis, baʼzan gulkaramga oʻxshaydi; tekis shakllari ham uchraydi;
- odatda ogʻriqsiz, baʼzan qichishadi yoki ishqalanishdan qonaydi.
Erkaklarda ular koʻpincha olat tanasida, olat boshchasi va boshcha terisida, yugancha atrofida, yorgʻoq, chov va qov sohasida chiqadi. Orqa chiqaruv yoʻli atrofida anal aloqa boʻlmasa ham paydo boʻlishi mumkin. Kamdan-kam hollarda soʻgʻal siydik kanali teshigida yoki uning ichida oʻsadi — bunda siydik oqimi buzilishi yoki siydikda qon koʻrinishi mumkin.
Soʻgʻallar odatda virus yuqqanidan bir necha hafta yoki oy oʻtib paydo boʻladi. Shuning uchun ular qachon va kimdan yuqqanini aniq aytish koʻpincha imkonsiz.
Soʻgʻalni nimalar bilan adashtirish mumkin?
Jinsiy aʼzolardagi har qanday doʻmboqcha soʻgʻal emas. Koʻp erkaklar tabiiy tuzilishlarni soʻgʻal deb oʻylab, befoyda «davolanadi». Eng koʻp uchraydigan holatlar:
| Hosila | Qanday koʻrinadi | Yuqumlimi? |
|---|---|---|
| Genital soʻgʻal | Turli kattalikdagi, notekis, tartibsiz joylashgan oʻsimtalar | Ha |
| Marvaridsimon papulalar | Olat boshchasi chetida qator boʻlib turgan bir xil mayda oq-pushti doʻmboqchalar | Yoʻq, bu meʼyoriy holat |
| Yogʻ bezlari (Fordays dogʻlari) | Olat yoki yorgʻoq terisidagi mayda sargʻish nuqtalar | Yoʻq |
| Kontagioz mollyusk | Yaltiroq, markazida kichik chuqurchasi bor doʻmboqchalar | Ha, lekin boshqa virus |
| Sifilisning tekis toshmalari | Keng, tekis, namli pilakchalar | Ha, qon tahlili kerak |
Tabiiy doʻmboqchalar haqida olat boshchasidagi papulalar, yaltiroq pufakchalar haqida esa kontagioz mollyusk maqolasida oʻqing. Farqni koʻpincha faqat shifokor ajrata oladi.
Shifokor qanday tekshiradi?
Koʻp hollarda tashxis oddiy koʻrik bilan qoʻyiladi: shifokor hosilaning shakli, joylashuvi va soniga qaraydi, kerak boʻlsa lupa ishlatadi. Soʻgʻal siydik kanali teshigiga yaqin boʻlsa, uning ichi ham koʻzdan kechiriladi.
Quyidagi hollarda hosiladan kichik boʻlak olinib, mikroskop ostida tekshiriladi (biopsiya):
- tashxis shubhali boʻlsa;
- hosila qattiq, qimirlamaydigan, qoramtir yoki yaralangan boʻlsa;
- davolash yordam bermasa yoki immunitet pasaygan boʻlsa.
Soʻgʻaldagi virus turini aniqlash uchun alohida tahlil odatda kerak emas: u davolashni oʻzgartirmaydi. Sirka kislotasi surtib «oqartirish» sinovi ham ishonchsiz hisoblanadi. Ammo boshqa jinsiy infeksiyalarni — OIV, sifilis, xlamidiya va gonoreyani — tekshirish tavsiya etiladi, chunki ular bir yoʻl bilan yuqadi.
Genital soʻgʻallar qanday olib tashlanadi?
Barcha holatlar uchun eng yaxshi bitta usul yoʻq. Shifokor soʻgʻallarning soni, kattaligi va joylashuviga qarab tanlaydi:
| Usul | Qanday ishlaydi | Nimani bilish kerak |
|---|---|---|
| Krioterapiya | Soʻgʻal suyuq azot bilan muzlatiladi va koʻchib tushadi | Baʼzan bir necha seans kerak |
| Lazer yoki elektr bilan kuydirish | Soʻgʻal toʻqimasi bugʻlantiriladi yoki kuydiriladi | Mahalliy ogʻriqsizlantirish bilan; koʻp va katta soʻgʻallarda qulay |
| Kesib olish | Soʻgʻal jarrohlik yoʻli bilan olib tashlanadi | Toʻqimani tekshiruvga yuborish mumkin |
| Kremlar | Immunitetni faollashtiradi yoki soʻgʻal hujayralarini yemiradi | Faqat shifokor tayinlaydi; bir necha hafta davom etadi |
Kremlarga, masalan, imikvimod kiradi — uni faqat shifokor tayinlaydi va qoʻllash tartibini tushuntiradi. Har bir usulning afzalligi va kamchiliklari haqida kondilomalarni olib tashlash maqolasida batafsil yozganmiz.
Muhim: Qoʻl va oyoq soʻgʻallari uchun sotiladigan vositalar, kislotalar, yod yoki oʻsimlik shiralarini jinsiy aʼzolarga surtmang. Nozik teri kuyadi va chandiq qoladi, soʻgʻal esa koʻpincha yana chiqadi.
Nega soʻgʻallar qaytalanadi?
Qaytalanish davolash muvaffaqiyatsiz boʻlganini bildirmaydi. Muolaja koʻrinib turgan soʻgʻalni olib tashlaydi, lekin virus atrofdagi sogʻlom koʻringan terida qolishi mumkin. Shuning uchun yangi soʻgʻallar, ayniqsa, davolashdan keyingi birinchi oylarda chiqishi mumkin.
Qaytalanish xavfini oshiradigan omillar:
- chekish;
- qandli diabet, OIV yoki immunitetni pasaytiradigan dorilar;
- teri toʻliq bitmasdan jinsiy aloqani qayta boshlash;
- soʻgʻallarni tirnash yoki ustara bilan shikastlash.
Yaxshi xabar ham bor: vaqt oʻtishi bilan koʻpchilikda immunitet virusni nazoratga oladi va soʻgʻallar chiqmay qoʻyadi. Davolashdan keyin terini vaqti-vaqti bilan koʻzdan kechirib turing. Yangi doʻmboqcha paydo boʻlsa, kutmasdan shifokorga koʻrining — kichik soʻgʻal osonroq olib tashlanadi.
Juftingiz va jinsiy hayot
Soʻgʻallar aniqlansa, turmush oʻrtogʻingizga ham aytish kerak. Uning ginekolog koʻrigidan oʻtishi foydali: ayollarda ham soʻgʻallar chiqishi mumkin, bachadon boʻyni skriningi esa baribir muntazam oʻtkazilishi kerak.
Soʻgʻallar bor paytda va davolangan teri toʻliq bitguncha jinsiy aloqadan saqlaning. Keyin prezervativ yuqish xavfini kamaytiradi, lekin virus prezervativ yopmagan teridan ham yuqishi mumkin.
Uzoq yillik juftlikda sherik virusni allaqachon yuqtirgan boʻlishi ehtimoli katta. Bu ayblov uchun emas, birgalikda tekshiruv uchun sabab. Hali emlanmagan yigitlarga VPCh ga qarshi vaksina haqida shifokor bilan maslahatlashish foydali: u boshqa virus turlaridan himoya qiladi.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?
Quyidagi holatlarda urolog-androlog bilan maslahatlashing:
- jinsiy aʼzolarda yoki orqa chiqaruv yoʻli atrofida yangi doʻmboqcha yoki oʻsimta paydo boʻlsa — tashxisni oʻzingiz qoʻymang;
- soʻgʻal tez kattalashsa, qattiqlashsa, qonasa, rangi qoraysa yoki yaraga aylansa;
- siydik kanali teshigida soʻgʻal boʻlsa yoki siydik oqimi oʻzgargan boʻlsa;
- davolangandan keyin soʻgʻallar qaytsa;
- juftingizda soʻgʻal yoki VPCh aniqlansa;
- shoshilinch: muolajadan keyin qon ketishi toʻxtamasa yoki isitma bilan kuchli shish va ogʻriq paydo boʻlsa.
Androlog Davron Dautov bilan maxfiy maslahatlashishingiz mumkin — qabulga yoziling. Boshqa jinsiy infeksiyalar haqida jinsiy yoʻl bilan yuqadigan infeksiyalar qoʻllanmasida oʻqishingiz mumkin.
Xulosa
Genital soʻgʻallar — papillomavirus chaqiradigan, xavfli boʻlmagan, lekin yuqumli va qaytalanishga moyil hosilalar. Kondiloma tashxisini shifokor koʻrik orqali qoʻyadi va uni zararsiz tabiiy doʻmboqchalardan ajratadi. Olib tashlashning bir necha samarali usuli bor, uy usullari esa faqat zarar keltiradi. Juftlik bilan birga harakat qilish va emlash yangi soʻgʻallarning oldini olishga yordam beradi.
Koʻp beriladigan savollar
Kondiloma oʻz-oʻzidan yoʻqolib ketadimi?
Baʼzan ha: soʻgʻallarning bir qismi bir necha oy ichida immunitet taʼsirida oʻzi yoʻqoladi. Boshqalari esa oʻzgarmay qoladi yoki koʻpayib boradi, buni oldindan bilib boʻlmaydi. Shuning uchun koʻrikdan oʻtib, davolash yoki kuzatishni shifokor bilan birga tanlagan maʼqul.
Soʻgʻal olib tashlangandan keyin virus ham yoʻqoladimi?
Darhol emas. Muolaja koʻrinib turgan soʻgʻalni olib tashlaydi, virus esa atrofdagi sogʻlom koʻringan terida bir muddat saqlanishi mumkin. Koʻpchilikda vaqt oʻtishi bilan immunitet uni nazoratga oladi va soʻgʻallar qaytmay qoʻyadi.
Kondiloma bilan jinsiy aloqa qilish mumkinmi?
Soʻgʻallar bor paytda va davolangan teri bitguncha aloqadan saqlangan maʼqul. Bu davrda virus osonroq yuqadi, shikastlangan teri esa qonashi va yalligʻlanishi mumkin. Keyinchalik prezervativ xavfni kamaytiradi, lekin uni toʻliq yoʻqotmaydi.
Genital soʻgʻal saratonga aylanadimi?
Oddiy genital soʻgʻallarni xavfi past virus turlari chaqiradi va ular saratonga aylanmaydi. Ammo bir odamda bir vaqtda bir necha virus turi boʻlishi mumkin. Shuning uchun qattiq, tez oʻsayotgan, qonaydigan yoki rangi qoraygan hosila albatta tekshirilishi kerak.
Soʻgʻalni uyda kuydirsa boʻladimi?
Yoʻq. Qoʻl va oyoq soʻgʻallari uchun moʻljallangan vositalar, kislotalar va oʻsimlik shiralari jinsiy aʼzolarning nozik terisini kuydiradi va chandiq qoldiradi. Bundan tashqari, siz soʻgʻal deb oʻylagan hosila boshqa kasallik boʻlib chiqishi mumkin.
Manbalar
- CDC Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021
- NICE Clinical Knowledge Summaries (Warts - anogenital)
- Mayo Clinic, Patient Care & Health Information (Genital warts)
Maqola xalqaro tibbiy tavsiyalar asosida tayyorlangan.
Muhim: bu maqola umumiy maʼlumot uchun. U shifokor koʻrigini almashtirmaydi. Dorilarni faqat shifokor tayinlaydi.