Dautov Androlog · Toshkent
UZ RU Qabulga yozilishYozilish
Gormonlar

Ginekomastiya: erkaklarda koʻkrak bezi kattalashuvi

Pastga suring — animatsiya 3 qadamda tushuntiradi

  1. 1 / 3

    Haqiqiy va soxta ginekomastiya: farqi nimada?

    Erkaklarda koʻkrak kattalashishi har doim ham bez toʻqimasi degani emas.

  2. 2 / 3

    Oʻsmirlarda: qachon kutish mumkin?

    Yangi tugʻilgan oʻgʻil bolalarda koʻkrak bezlari onadan oʻtgan gormonlar tufayli biroz kattalashishi mumkin. Bu odatda bir necha hafta ichida oʻtib ketadi.

  3. 3 / 3

    Kattalarda nima sabab boʻladi?

    Katta yoshdagi erkakda yangi paydo boʻlgan ginekomastiya sababini izlash kerak.

  4. Batafsil — pastda

    Savolingiz boʻlsa, androlog bilan maxfiy maslahatlashing — ismingizni aytmasangiz ham boʻladi.

Matnga oʻtish ↓

Erkaklarda koʻkrak bezi nega kattalashadi, oʻsmirlikda qachon oʻzi oʻtib ketadi, kattalarda qanday tekshiruv kerak va operatsiya qachon oʻrinli — oddiy tilda.

Ginekomastiya — erkaklarda koʻkrak bezi toʻqimasining yaxshi sifatli kattalashishi. Odatda soʻrgʻich ostida yumshoq yoki biroz zich, baʼzan ogʻriqli tugun paydo boʻladi — bir yoki ikkala tomonda. Asosiy sabab — estrogen va testosteron gormonlari orasidagi muvozanatning buzilishi. Koʻp hollarda bu xavfli emas, lekin baʼzan u dori, gormonal kasallik yoki oʻsma belgisi boʻladi.

Erkak organizmida ham oz miqdorda estrogen boʻladi. Uning taʼsiri testosteronga nisbatan kuchaysa, koʻkrak bezi oʻsa boshlaydi. Bu chaqaloqlik, oʻsmirlik va keksalikda tabiiy ravishda ham uchraydi. Quyida qachon kutish mumkinligi, qachon tekshiruv kerakligi va operatsiya qachon oʻrinli ekanini tushuntiramiz.

Haqiqiy va soxta ginekomastiya: farqi nimada?

Erkaklarda koʻkrak kattalashishi har doim ham bez toʻqimasi degani emas. Shifokor avval aynan shuni aniqlaydi:

  • Haqiqiy kattalashish — bez toʻqimasining oʻsishi. Soʻrgʻich ostida disk shaklidagi elastik tugun seziladi, u bosganda ogʻrishi mumkin.
  • Soxta kattalashish (lipomastiya) — faqat yogʻ toʻplanishi. Odatda ortiqcha vaznli erkaklarda boʻladi, koʻkrak yumshoq, alohida tugun sezilmaydi.
  • Aralash tur — bez va yogʻ birga. Semiz erkaklarda koʻp uchraydi.

Bu farq davolashni belgilaydi. Yogʻ vazn tashlash va mashq bilan kamayadi, bez toʻqimasi esa kamaymaydi. Koʻrikda aniq boʻlmasa, koʻkrak bezlari UZIsi (ultratovush tekshiruvi) yordam beradi.

Oʻsmirlarda: qachon kutish mumkin?

Yangi tugʻilgan oʻgʻil bolalarda koʻkrak bezlari onadan oʻtgan gormonlar tufayli biroz kattalashishi mumkin. Bu odatda bir necha hafta ichida oʻtib ketadi.

Balogʻat davrida ham koʻkrak kattalashishi koʻp oʻgʻil bolalarda uchraydi. Bu davrda gormonlar tez oʻzgaradi va estrogen vaqtincha ustunlik qiladi. Koʻkrak ogʻriqli boʻlishi, bir tomon kattaroq boʻlishi mumkin. Koʻp hollarda u bir-ikki yil ichida oʻz-oʻzidan kichrayadi.

Ota-onalar uchun maslahat: vahima qilmang, bolaga hech qanday dori yoki «koʻkrakni kichraytiruvchi» vosita bermang va bu holati uchun uning ustidan kulmang. Oʻsmir uyalib, sport va suzishdan qochishi mumkin — unga bu vaqtinchalik holat ekanini tushuntiring. Balogʻat davridagi boshqa oʻzgarishlar haqida oʻsmir oʻgʻil bolaning balogʻat davri maqolasida yozganmiz.

Oʻsmirni quyidagi hollarda shifokorga koʻrsating:

  • koʻkrak kattalashishi balogʻat belgilaridan oldin boshlangan;
  • u juda katta yoki tez oʻsyapti;
  • moyaklar kichik yoki balogʻat kechikyapti;
  • bir tomonda qattiq tugun bor;
  • ikki yildan koʻproq davom etyapti yoki bolani qattiq qiynayapti.

Kattalarda nima sabab boʻladi?

Katta yoshdagi erkakda yangi paydo boʻlgan ginekomastiya sababini izlash kerak. Eng koʻp uchraydigan sabablar:

  • Dorilar. Baʼzi siydik haydovchi va yurak dorilari, prostata kasalliklarida ishlatiladigan gormonal dorilar, meʼda kislotasini kamaytiruvchi va baʼzi psixiatrik dorilar. Dorini oʻzingiz toʻxtatmang — uni almashtirish mumkinligini shifokor hal qiladi.
  • Anabolik steroidlar va «sport» qoʻshimchalari. Kurs paytida ham, u toʻxtatilgandan keyin ham koʻkrak bezlari kattalashishi mumkin. Batafsil: anabolik steroidlar zarari.
  • Testosteron yetishmovchiligi. Moyaklar kam gormon ishlab chiqarsa, estrogen nisbatan ustun boʻlib qoladi. Boshqa belgilar haqida testosteron kamligi belgilari maqolasida oʻqing.
  • Semizlik. Yogʻ toʻqimasi testosteronning bir qismini estrogenga aylantiradi. Estrogen oshishining boshqa sabablari haqida — erkaklarda estrogen maqolasida.
  • Jigar va buyrak kasalliklari, qalqonsimon bez faoliyatining oshishi.
  • Spirtli ichimlikni koʻp ichish.
  • Oʻsmalar. Kamdan-kam hollarda moyak yoki boshqa aʼzolardagi gormon ishlab chiqaruvchi oʻsma.

Koʻp hollarda esa, ayniqsa keksa erkaklarda, aniq sabab topilmaydi.

Muhim: Koʻkrak bezi kattalashishi bilan birga moyakda tugun, kattalashish yoki ogʻirlik hissi boʻlsa, kechiktirmasdan urologga koʻrining. Kamdan-kam hollarda koʻkrak kattalashishi moyak oʻsmasining birinchi belgisi boʻladi. Bu haqda moyak saratoni maqolasida yozganmiz.

Qanday tekshiruvlar oʻtkaziladi?

  1. Suhbat. Koʻkrak qachon kattalasha boshlagani, ogʻriq, ichayotgan dori va qoʻshimchalar, spirtli ichimlik, jinsiy mayl haqida soʻraladi.
  2. Koʻrik. Koʻkrak bezlari, qoʻltiq osti limfa tugunlari, moyaklar va umumiy tana tuzilishi baholanadi.
  3. Qon tahlillari. Ular sababga qarab tanlanadi (jadvalga qarang).
  4. UZI. Koʻkrak bezlari UZIsi bez va yogʻni farqlashga yordam beradi. Tahlil yoki koʻrikda shubha boʻlsa, moyak UZIsi qilinadi. Tugun shubhali boʻlsa, mammografiya yoki boshqa tekshiruvlar kerak boʻladi.
Tahlil Nima uchun
Testosteron, LG va FSG Moyaklar va gipofiz bezi ishini baholash
Estradiol va prolaktin Estrogen yoki boshqa gormonlar oshganini aniqlash
Xorionik gonadotropin (hCG) Baʼzi oʻsmalar ishlab chiqaradigan gormonni tekshirish
Qalqonsimon bez gormonlari Bez faoliyati oshganini istisno qilish
Jigar va buyrak koʻrsatkichlari Bu aʼzolar kasalligini istisno qilish

Ginekomastiya qanday davolanadi?

Davolash sababga, davomiylikka va holat sizni qanchalik bezovta qilishiga bogʻliq.

Kuzatuv. Oʻsmirlikdagi va kichik, ogʻriqsiz holatlarda koʻpincha kutish kifoya. Shifokor bir necha oydan keyin qayta koʻradi.

Sababni bartaraf etish. Dorini almashtirish, steroidlardan voz kechish, gormonal yoki qalqonsimon bez kasalligini davolash. Yogʻ qismi boʻlsa, vazn tashlash ham yordam beradi.

Dori bilan davolash. Kattalashish yaqinda boshlangan va ogʻriqli boʻlsa, shifokor estrogen taʼsirini toʻsuvchi dori (masalan, tamoksifen) tayinlashi mumkin. Bu dorini faqat shifokor tayinlaydi. Uzoq vaqt turgan toʻqima esa zich chandiqqa aylanadi va dori bilan kichraymaydi.

Operatsiya. Quyidagi hollarda koʻrib chiqiladi:

  • kattalashish uzoq vaqt, odatda bir-ikki yildan ortiq saqlanib qolgan;
  • dori yordam bermagan yoki toʻqima allaqachon zichlashgan;
  • u kuchli ogʻriq yoki jiddiy ruhiy noqulaylik keltiryapti;
  • oʻsmirlarda — balogʻat tugaganidan keyin.

Operatsiyada bez toʻqimasi kichik kesma orqali olib tashlanadi, yogʻ qismi esa soʻrib olinadi (liposaksiya). Uni odatda plastik jarroh bajaradi. Har qanday operatsiya kabi uning ham xavflari bor: qon toʻplanishi, notekislik, soʻrgʻich sezuvchanligining oʻzgarishi.

Afsona: «Koʻkrakni kichraytiruvchi krem yoki choy bu muammoni yoʻqotadi.» Haqiqat: Bunday vositalarning samarasi isbotlanmagan. Baʼzi «oʻsimlik» mahsulotlari tarkibida gormonga oʻxshash taʼsir qiluvchi moddalar boʻlishi va holatni aksincha kuchaytirishi mumkin.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

  • katta yoshda koʻkrak bezi yangi kattalasha boshladi;
  • koʻkrakdagi tugun tez kattalashyapti yoki ogʻriyapti;
  • faqat bir tomonda qattiq, qimirlamaydigan tugun bor, ayniqsa u soʻrgʻichdan chetroqda boʻlsa — kechiktirmang;
  • soʻrgʻichdan qonli ajralma keldi, soʻrgʻich ichga tortildi, terida chuqurcha yoki burishish bor yoxud qoʻltiq ostida tugunlar paydo boʻldi — kechiktirmang;
  • moyakda tugun, kattalashish yoki ogʻirlik sezyapsiz;
  • jinsiy mayl pasaygan yoki moyaklar kichraygan;
  • balogʻatgacha boʻlgan bolada koʻkrak kattalashgan.

Erkaklarda koʻkrak bezi saratoni kam uchraydi, lekin boʻladi. Yuqoridagi xavotirli belgilar paydo boʻlsa, tekshiruvni keyinga qoldirmang.

Androlog Davron Dautov bilan maxfiy maslahatlashishingiz mumkin — qabulga yoziling. Ichayotgan barcha dori va qoʻshimchalaringiz roʻyxatini olib keling.

Asosiy fikrlar

  • Ginekomastiya — erkaklarda koʻkrak bezi toʻqimasining yaxshi sifatli kattalashishi; uni yogʻ toʻplanishidan farqlash kerak.
  • Oʻsmirlikda u koʻp uchraydi va odatda bir-ikki yilda oʻzi oʻtadi.
  • Kattalarda sabab izlanadi: dorilar, steroidlar, gormon yetishmovchiligi, semizlik, jigar kasalliklari va kamdan-kam oʻsmalar.
  • Yangi boshlangan holatda dori yordam berishi mumkin, uzoq turgan va bezovta qilayotgan kattalashishda operatsiya koʻrib chiqiladi.

Koʻp beriladigan savollar

Oʻsmirlardagi ginekomastiya oʻzi oʻtib ketadimi?

Koʻp hollarda ha. Balogʻat davridagi koʻkrak kattalashishi odatda bir-ikki yil ichida oʻz-oʻzidan kichrayadi. Agar u juda katta boʻlsa, balogʻat tugagandan keyin ham saqlansa yoki bola qattiq qiynalsa, shifokorga koʻrsating.

Sport bilan ginekomastiyani yoʻqotish mumkinmi?

Agar kattalashish yogʻdan iborat boʻlsa (soxta ginekomastiya), vazn tashlash va mashqlar yordam beradi. Haqiqiy ginekomastiyada esa bez toʻqimasi bor va u mashq bilan yoʻqolmaydi. Farqni shifokor koʻrik va kerak boʻlsa UZI orqali aniqlaydi.

Ginekomastiya saratonga aylanadimi?

Ginekomastiyaning oʻzi saraton emas va odatda saratonga aylanmaydi. Ammo erkaklarda ham kamdan-kam koʻkrak bezi saratoni uchraydi. Bir tomonlama qattiq, qimirlamaydigan tugun, ichga tortilgan soʻrgʻich yoki qonli ajralma boʻlsa, tezda shifokorga murojaat qiling.

Ginekomastiyani dori bilan davolasa boʻladimi?

Baʼzi hollarda, kattalashish yaqinda boshlangan va ogʻriqli boʻlsa, shifokor estrogen taʼsirini kamaytiruvchi dorini tayinlashi mumkin. Uzoq vaqt turgan, zichlashgan toʻqima esa dori bilan kichraymaydi. Internetdagi «koʻkrakni kichraytiruvchi» vositalarni oʻzboshimcha ichmang.

Sport qoʻshimchalari ginekomastiyaga sabab boʻladimi?

Anabolik steroidlar va yashirin gormonlar qoʻshilgan baʼzi qoʻshimchalar bu holatning keng tarqalgan sabablaridan. Steroid kursi paytida ham, toʻxtatilgandan keyin ham koʻkrak bezlari kattalashishi mumkin. Koʻkrakda ogʻriqli tugun paydo boʻlsa, qanday qoʻshimcha ichganingizni shifokorga ayting.

Manbalar

  1. NICE Clinical Knowledge Summaries (Gynaecomastia)
  2. Mayo Clinic, Patient Care & Health Information (Gynecomastia)
  3. EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health, 2024
  4. EAU Guidelines on Testicular Cancer, 2024

Maqola xalqaro tibbiy tavsiyalar asosida tayyorlangan.

Muhim: bu maqola umumiy maʼlumot uchun. U shifokor koʻrigini almashtirmaydi. Dorilarni faqat shifokor tayinlaydi.

● Maxfiy qabul

Bu muammo sizga tanishmi? Maxfiy maslahat oling

Ismingiz oʻrniga taxallus yozsangiz ham boʻladi. Telefon raqamingiz faqat siz bilan bogʻlanish uchun kerak — hech kimga berilmaydi.

  • Muammoni oldindan batafsil aytishingiz shart emas
  • Qabul yakkama-yakka, begona koʻzlarsiz
  • Maʼlumotlar tibbiy sir sifatida saqlanadi

Yuborish orqali maʼlumotlaringiz faqat siz bilan bogʻlanish uchun ishlatilishiga rozilik bildirasiz. Maxfiylik siyosati

Qabulga yozilish