Dautov Androlog · Toshkent
UZ RU Qabulga yozilishYozilish
Prostata

Prostatit qanday kasallik: turlari va sabablari

Pastga suring — animatsiya 3 qadamda tushuntiradi

  1. 1 / 3

    Prostata bezi qayerda va u nima qiladi?

    Prostata — faqat erkaklarda boʻladigan kichik bez. U qovuq (siydik pufagi) ostida joylashgan va hajmi yongʻoqdek keladi.

  2. 2 / 3

    Prostatit nima: toʻrt xil turi

    Shifokorlar prostatitni AQSh Milliy sogʻliqni saqlash institutlari (NIH) taklif qilgan tasnif boʻyicha toʻrt turga ajratadi.

  3. 3 / 3

    Prostatit nimadan boʻladi?

    Sabablar prostatit turiga bogʻliq. Bakterial va bakterial boʻlmagan shakllarni alohida koʻrib chiqamiz.

  4. Batafsil — pastda

    Savolingiz boʻlsa, androlog bilan maxfiy maslahatlashing — ismingizni aytmasangiz ham boʻladi.

Matnga oʻtish ↓

Prostatit — bitta kasallik emas, balki toʻrt xil holat. Qaysi turi koʻproq uchraydi, nimadan boshlanadi va nega har doim ham antibiotik kerak emas — oddiy tilda.

Prostatit — bu prostata bezining yalligʻlanishi yoki shu sohada uzoq davom etadigan ogʻriq bilan kechadigan holat. Prostatit nima degan savolga qisqa javob shunday: bu bitta kasallik emas. Bu kelib chiqishi va davolanishi turlicha boʻlgan toʻrt xil holat. Ularning faqat bir qismi bakteriyalar bilan bogʻliq.

Prostatit erkaklarda koʻp uchraydi va koʻpincha yosh hamda oʻrta yoshdagi erkaklarni bezovta qiladi. Quyida prostatit qanday kasallik ekanini, uning turlarini va asosiy sabablarini oddiy tilda tushuntiramiz. Belgilar haqida batafsil prostatit belgilari maqolasida yozganmiz.

Prostata bezi qayerda va u nima qiladi?

Prostata — faqat erkaklarda boʻladigan kichik bez. U qovuq (siydik pufagi) ostida joylashgan va hajmi yongʻoqdek keladi. Siydik chiqarish kanali (uretra) aynan prostata ichidan oʻtadi.

Prostataning asosiy vazifasi — urugʻ (sperma) suyuqligining bir qismini ishlab chiqarish. Bu suyuqlik spermatozoidlarni oziqlantiradi va himoya qiladi. Bez tuzilishi haqida koʻproq maʼlumot prostata bezi nima maqolasida.

Bez siydik yoʻli va urugʻ yoʻli tutashgan joyda turadi. Shuning uchun undagi muammolar ham siyishga, ham jinsiy hayotga taʼsir qiladi.

Prostatit nima: toʻrt xil turi

Shifokorlar prostatitni AQSh Milliy sogʻliqni saqlash institutlari (NIH) taklif qilgan tasnif boʻyicha toʻrt turga ajratadi. Tur notoʻgʻri aniqlansa, davolash ham notoʻgʻri boʻladi. Shuning uchun bu farqni bilish muhim.

1. Oʻtkir bakterial prostatit

Bu bakteriyalar sabab boʻlgan, toʻsatdan boshlanadigan yalligʻlanish. Odatda yuqori isitma, titroq, siyganda kuchli achishish va oraliqda (yorgʻoq bilan orqa teshik oraligʻidagi sohada) ogʻriq bilan kechadi. Baʼzan siydik umuman chiqmay qoladi.

Bu tur kamroq uchraydi, lekin eng xavflisi. U zudlik bilan, koʻpincha kasalxonada davolanadi. Batafsil: oʻtkir prostatit.

2. Surunkali bakterial prostatit

Bunda bakteriyalar bez ichida uzoq saqlanib qoladi. Asosiy belgisi — bir xil bakteriya keltirib chiqaradigan siydik yoʻli infeksiyasining qayta-qayta takrorlanishi. Xurujlar orasida belgilar yengil boʻlishi yoki umuman sezilmasligi mumkin.

Bu tur ham nisbatan kam uchraydi. Uni aniqlash uchun siydik va prostata sekretidan bakteriya ekib tekshiriladi.

3. Surunkali tos ogʻrigʻi sindromi

Bu eng koʻp uchraydigan tur: prostatit tashxisi qoʻyilgan erkaklarning koʻpchiligida aynan shu holat boʻladi. Asosiy belgisi — oxirgi olti oyning kamida uch oyida tos sohasida qaytalanib turgan ogʻriq yoki noqulaylik. Ogʻriq oraliqda, chovda, qorin pastida, moyak yoki jinsiy olatda sezilishi mumkin.

Muhim tomoni: bu turda tahlillarda bakteriya topilmaydi. Ogʻriqda mushaklar, asablar va stress koʻproq rol oʻynaydi. Bu holat haqida alohida surunkali prostatit maqolasida batafsil yozganmiz.

4. Belgisiz (asimptomatik) prostatit

Bu turda erkakni hech narsa bezovta qilmaydi. Yalligʻlanish tasodifan aniqlanadi — masalan, urugʻ tahlilida yoki boshqa sabab bilan oʻtkazilgan tekshiruvda. Odatda davolash talab qilinmaydi.

Turi Qanday kechadi Bakteriya Odatda nima qilinadi
Oʻtkir bakterial Toʻsatdan, isitma va kuchli ogʻriq bilan Bor Zudlik bilan antibiotik
Surunkali bakterial Siydik infeksiyalari takrorlanadi Bor Tahlil asosida uzoqroq davolash
Surunkali tos ogʻrigʻi sindromi 3 oydan ortiq ogʻriq va noqulaylik Odatda yoʻq Bir necha usulni birlashtirgan davolash
Belgisiz Hech narsa bezovta qilmaydi Ahamiyati kam Koʻpincha davolash kerak emas

Prostatit nimadan boʻladi?

Sabablar prostatit turiga bogʻliq. Bakterial va bakterial boʻlmagan shakllarni alohida koʻrib chiqamiz.

Bakterial prostatit sabablari

Koʻpincha bakteriyalar siydik chiqarish kanali yoki qovuqdan bezga oʻtadi. Eng koʻp uchraydigan qoʻzgʻatuvchilar — ichakda yashaydigan bakteriyalar, masalan, ichak tayoqchasi. Yosh erkaklarda baʼzan jinsiy yoʻl bilan yuqadigan infeksiyalar (JYBYI) ham sabab boʻladi.

Xavfni oshiradigan omillar:

  • siydik kateteri qoʻyilgani yoki siydik yoʻllarida muolaja oʻtkazilgani;
  • prostata biopsiyasi (bezdan toʻqima namunasi olish);
  • siydik oqimining toʻsilishi — masalan, prostata adenomasi yoki uretra torayishi;
  • yaqinda oʻtkazilgan siydik yoʻli infeksiyasi;
  • himoyasiz jinsiy aloqa;
  • immunitetni susaytiradigan holatlar, masalan, nazorat qilinmagan qandli diabet.

Surunkali tos ogʻrigʻi sindromi sabablari

Bu turning aniq sababi hali toʻliq aniqlanmagan. Olimlar bir nechta omil birga taʼsir qiladi, deb hisoblaydi:

  • tos tubi mushaklarining zoʻriqishi — mushaklar doimiy qisqargan holatda qolib, ogʻriq beradi;
  • asablarning oʻta sezgirligi — asablar oddiy signallarni ham ogʻriq sifatida qabul qila boshlaydi;
  • ilgari oʻtkazilgan infeksiya — bakteriya allaqachon yoʻqolgan, lekin u boshlab bergan ogʻriq saqlanib qolgan;
  • stress va xavotir — ular ogʻriqni kuchaytiradi, ogʻriq esa oʻz navbatida xavotirni oshiradi;
  • uzoq oʻtirish, sovuq qotish, velosipedda uzoq yurish — ular kasallikni keltirib chiqarmaydi, lekin belgilarni kuchaytirishi mumkin.

Shuning uchun bu turda antibiotiklar koʻpincha yordam bermaydi. Davolash mushaklar, asablar va ruhiy holatga ham qaratiladi. Bu haqda prostatitni davolash maqolasida batafsil yozganmiz.

Prostatit haqidagi notoʻgʻri tushunchalar

Prostatit kasalligi haqida odamlar orasida koʻp notoʻgʻri gaplar yuradi. Ular keraksiz qoʻrquvga yoki notoʻgʻri davolanishga olib keladi.

Afsona: «Prostatit — har doim infeksiya, uni faqat antibiotik davolaydi.» Haqiqat: Eng koʻp uchraydigan turida bakteriya umuman topilmaydi. Keraksiz antibiotik kurslari foyda bermaydi, aksincha, nojoʻya taʼsirlar va bakteriyalarning dorilarga chidamliligini keltirib chiqaradi.

«Prostatit — keksalar kasalligi». Aslida u koʻpincha yosh va oʻrta yoshdagi erkaklarda uchraydi. Keksa yoshda esa koʻproq prostata adenomasi uchraydi — bu boshqa kasallik.

«Sovuqda oʻtirish prostatitga sabab boʻladi». Sovuq qotishning oʻzi kasallikni keltirib chiqarmaydi. Lekin mavjud surunkali ogʻriqni vaqtincha kuchaytirishi mumkin.

«Prostatit vaqt oʻtib saratonga aylanadi». Prostatit saratonning boshlanishi emas. Ammo yalligʻlanish PSA tahlilini vaqtincha oshirishi mumkin, shuning uchun bu natijani shifokor bilan birga baholang.

Prostatit qanday aniqlanadi?

Tashxis uchun bitta «prostatit tahlili» yoʻq. Shifokor bir nechta maʼlumotni birlashtiradi:

  1. Suhbat. Ogʻriq qayerda, qachondan beri, siyish va jinsiy hayot qanday — hammasi soʻraladi. Koʻpincha belgilarni ballar bilan baholaydigan maxsus soʻrovnoma toʻldiriladi.
  2. Koʻrik. Qorin va jinsiy aʼzolar koʻriladi, zarur boʻlsa prostata orqa teshik orqali barmoq bilan tekshiriladi. Oʻtkir prostatitda bez massaj qilinmaydi — bu xavfli.
  3. Tahlillar. Siydik tahlili va siydik ekmasi (bakteriyani oʻstirib aniqlash). Surunkali shaklda baʼzan prostata massajidan oldin va keyin olingan siydik solishtiriladi.
  4. Qoʻshimcha tekshiruvlar. UZI (ultratovush tekshiruvi), siyishdan keyin qovuqda qolgan siydik miqdori, kerak boʻlsa jinsiy infeksiyalar tahlili.

Shifokorning yana bir vazifasi — prostatitga oʻxshash boshqa kasalliklarni istisno qilish. Bularga siydik yoʻli toshlari, uretra torayishi va qovuq kasalliklari kiradi.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

Quyidagi holatlarda urolog bilan maslahatlashing:

  • siyganda achishish yoki ogʻriq bir necha kundan ortiq davom etsa;
  • oraliq, chov, qorin pasti yoki moyakda takrorlanuvchi ogʻriq boʻlsa;
  • siydik yoʻli infeksiyasi yil davomida qayta-qayta takrorlansa;
  • boʻshanish ogʻriqli boʻlsa yoki urugʻda qon koʻrinsa;
  • shoshilinch: yuqori isitma, titroq va siyganda kuchli ogʻriq birga boʻlsa;
  • shoshilinch: siydik umuman chiqmay qolsa va qorin pastida qattiq ogʻriq boʻlsa.

Shoshilinch: Isitma bilan kechadigan oʻtkir prostatitda infeksiya qonga tarqalishi mumkin. Bunday holatda uyda antibiotik ichib kutib oʻtirmang — darhol shifokorga yoki tez yordamga murojaat qiling.

Prostatitga shubha boʻlsa, urolog-androlog Davron Dautov bilan maxfiy maslahatlashishingiz mumkin — qabulga yoziling.

Asosiy fikrlar

  • Prostatit — bitta kasallik emas, balki toʻrt xil holat; davolash turiga qarab tanlanadi.
  • Eng koʻp uchraydigan turi — surunkali tos ogʻrigʻi sindromi, unda odatda bakteriya topilmaydi.
  • Bakterial prostatitga koʻpincha ichak bakteriyalari, baʼzan jinsiy infeksiyalar sabab boʻladi.
  • Isitma, titroq va siydik chiqmay qolishi — shoshilinch holat.
  • Toʻgʻri tashxis — keraksiz antibiotiklardan qochishning eng ishonchli yoʻli.

Koʻp beriladigan savollar

Prostatit qaysi yoshda koʻproq uchraydi?

Prostatit 50 yoshgacha boʻlgan erkaklarda eng koʻp qoʻyiladigan urologik tashxislardan biri. Yoshi kattaroq erkaklarda esa koʻproq prostata adenomasi, yaʼni bezning kattalashishi uchraydi. Bu ikki holatning belgilari oʻxshash, shuning uchun farqini shifokor aniqlaydi.

Prostatit ayolga yuqadimi?

Prostatitning eng koʻp uchraydigan turi — surunkali tos ogʻrigʻi sindromi — yuqumli emas. Bakterial prostatit ham odatda juftlikda yuqadigan kasallik hisoblanmaydi. Lekin sabab jinsiy yoʻl bilan yuqadigan infeksiya boʻlsa, turmush oʻrtogʻini ham tekshirish kerak boʻladi.

Prostatit oʻz-oʻzidan oʻtib ketadimi?

Oʻtkir bakterial prostatit oʻz-oʻzidan oʻtmaydi va zudlik bilan davolanadi. Surunkali shaklda belgilar baʼzan kuchayib, baʼzan susayib turadi, lekin davolanmasa yillab choʻzilishi mumkin. Belgisiz turi esa odatda davolashni talab qilmaydi.

Prostatit va prostata adenomasi bir xil kasallikmi?

Yoʻq. Prostatit — bezning yalligʻlanishi yoki shu sohadagi surunkali ogʻriq, adenoma esa yosh bilan bezning xavfsiz kattalashishi. Ikkalasida ham siyish buzilishi mumkin, shuning uchun aniq javobni tekshiruv beradi.

Prostatit farzand koʻrishga xalaqit beradimi?

Koʻp hollarda prostatit farzand koʻrishga jiddiy toʻsqinlik qilmaydi. Baʼzan yalligʻlanish urugʻ sifatiga taʼsir qilishi mumkin. Farzand rejalashtirayotgan boʻlsangiz, shifokor spermogramma (urugʻ tahlili) topshirishni tavsiya qilishi mumkin.

Manbalar

  1. EAU Guidelines on Urological Infections, 2024
  2. EAU Guidelines on Chronic Pelvic Pain, 2024
  3. Mayo Clinic, Patient Care & Health Information (Prostatitis)

Maqola xalqaro tibbiy tavsiyalar asosida tayyorlangan.

Muhim: bu maqola umumiy maʼlumot uchun. U shifokor koʻrigini almashtirmaydi. Dorilarni faqat shifokor tayinlaydi.

● Maxfiy qabul

Bu muammo sizga tanishmi? Maxfiy maslahat oling

Ismingiz oʻrniga taxallus yozsangiz ham boʻladi. Telefon raqamingiz faqat siz bilan bogʻlanish uchun kerak — hech kimga berilmaydi.

  • Muammoni oldindan batafsil aytishingiz shart emas
  • Qabul yakkama-yakka, begona koʻzlarsiz
  • Maʼlumotlar tibbiy sir sifatida saqlanadi

Yuborish orqali maʼlumotlaringiz faqat siz bilan bogʻlanish uchun ishlatilishiga rozilik bildirasiz. Maxfiylik siyosati

Qabulga yozilish