Dautov Androlog · Toshkent
UZ RU Qabulga yozilishYozilish
Bepushtlik

TESE va mikro-TESE: moyakdan spermatozoid olish qanday oʻtadi

Pastga suring — animatsiya 3 qadamda tushuntiradi

  1. 1 / 3

    TESE va mikro-TESE nima?

    TESE — inglizcha «testicular sperm extraction» soʻzlarining qisqartmasi, yaʼni «moyakdan spermatozoid ajratib olish».

  2. 2 / 3

    Qaysi usul kimga mos keladi?

    Tanlov azoospermiya turiga bogʻliq. Uning turlari va sabablari haqida azoospermiya maqolasida batafsil yozganmiz.

  3. 3 / 3

    Operatsiyaga qanday tayyorlaniladi?

    TESE toʻsatdan qilinadigan muolaja emas.

  4. Batafsil — pastda

    Savolingiz boʻlsa, androlog bilan maxfiy maslahatlashing — ismingizni aytmasangiz ham boʻladi.

Matnga oʻtish ↓

Urugʻda spermatozoid boʻlmasa, ularni moyakning oʻzidan qidirish mumkin. TESE va mikro-TESE qanday bajarilishi, imkoniyatlar va tiklanish haqida ishonchli maʼlumot.

TESE — bu moyakdan sperma olish operatsiyasi: spermatozoidlar toʻgʻridan-toʻgʻri moyak toʻqimasidan ajratib olinadi. U urugʻda birorta ham spermatozoid topilmaganda (azoospermiyada) qoʻllanadi. Mikro-TESE esa uning mikroskop ostida bajariladigan, aniqroq turi: jarroh spermatozoid bor boʻlishi ehtimoli yuqori joylarni tanlab oladi. Topilgan spermatozoidlar IKSI usulida turmush oʻrtogʻining tuxum hujayrasini urugʻlantirish uchun ishlatiladi.

Bu operatsiya haqida eshitgan erkakda koʻp savol tugʻiladi: ogʻriqlimi, moyakka zarar yetmaydimi, spermatozoid topiladimi? Quyida muolaja kimga mos kelishi, qanday tayyorlanish, operatsiya qanday oʻtishi, imkoniyatlar va tiklanish haqida ochiq va sodda tilda tushuntiramiz.

TESE va mikro-TESE nima?

TESE — inglizcha «testicular sperm extraction» soʻzlarining qisqartmasi, yaʼni «moyakdan spermatozoid ajratib olish». Moyak ichida spermatozoidlar juda ingichka, oʻralgan naychalarda — urugʻ kanalchalarida hosil boʻladi. Operatsiya paytida shu toʻqimadan bir necha millimetrlik kichik boʻlaklar olinadi. Keyin embriolog (laboratoriya mutaxassisi) ularni maydalab, mikroskop ostida spermatozoid qidiradi.

Oddiy TESEda jarroh moyakning bir yoki bir necha joyidan namuna oladi. Mikro-TESEda esa moyak ochilib, operatsion mikroskop ostida koʻp marta kattalashtirib koʻzdan kechiriladi. Spermatozoid ishlab chiqarayotgan kanalchalar odatda qolganlaridan biroz yoʻgʻonroq va xiraroq koʻrinadi. Jarroh aynan shularni tanlab oladi.

Tadqiqotlarda moyak ishlamaydigan holatda mikro-TESE oddiy TESEga qaraganda spermatozoidni koʻproq topgan va moyakni kamroq shikastlagan. Shuning uchun xalqaro tavsiyalar bu vaziyatda mikro-TESEni afzal koʻradi.

Qaysi usul kimga mos keladi?

Tanlov azoospermiya turiga bogʻliq. Uning turlari va sabablari haqida azoospermiya maqolasida batafsil yozganmiz. Bu yerda qisqacha:

  • Yoʻl bekilgan boʻlsa, moyak normal ishlaydi, spermatozoidlar esa yoʻlda toʻsilib qoladi. Bunda kichikroq muolajalar yetarli.
  • Moyak ishlamasa, spermatozoidlar juda kam va faqat moyakning ayrim joylarida uchraydi. Bu holatda asosan mikro-TESE qoʻllanadi.
Usul Qayerdan olinadi Qanday bajariladi Asosan kimga
PESA Moyak ortigʻidan Teri orqali igna bilan Yoʻl bekilganda
MESA Moyak ortigʻidan Kichik kesma, mikroskop ostida Yoʻl bekilganda
TESA Moyakdan Igna bilan Yoʻl bekilganda
TESE Moyakdan Kichik kesma, bir necha namuna Yoʻl bekilganda, baʼzan boshqa hollarda
Mikro-TESE Moyakdan Moyak ochiladi, mikroskop ostida qidiriladi Moyak ishlamaganda

Yoʻl bekilgan hollarda baʼzan spermatozoid olish oʻrniga yoʻlning oʻzini qayta ulash mumkin. Bu haqda urugʻ yoʻli bekilganda operatsiya maqolasida yozganmiz.

Operatsiyaga qanday tayyorlaniladi?

TESE toʻsatdan qilinadigan muolaja emas. Undan oldin androlog quyidagilarni tekshiradi:

  1. Gormonlar — FSG, LG va testosteron. Ular moyak qanchalik ishlayotganini koʻrsatadi. Testosteron past boʻlsa, baʼzan operatsiyadan oldin uni oshirishga qaratilgan davolash buyuriladi, lekin bu haqdagi dalillar hali cheklangan.
  2. Genetik tahlil — kariotip va Y xromosoma mikrodeletsiyasi. Y xromosomaning maʼlum qismlari (AZFa yoki AZFb) toʻliq yoʻq boʻlsa, spermatozoid topilishi deyarli kutilmaydi va operatsiya odatda tavsiya qilinmaydi.
  3. Yorgʻoq UZI (ultratovush tekshiruvi) — moyak hajmi, tuzilishi va oʻsma yoʻqligi baholanadi.
  4. Turmush oʻrtogʻining tekshiruvi — ginekolog ayolning holatini baholaydi va EKO rejasini tuzadi.

Jarroh va EKO markazi kunni oldindan kelishib oladi. Baʼzi markazlarda TESE tuxum hujayra olinadigan kunda yoki unga yaqin kunda qilinadi. Boshqalarida esa spermatozoid oldindan olinib, muzlatib qoʻyiladi va EKO keyinroq boshlanadi.

Qon suyultiruvchi yoki boshqa doimiy dorilar ichsangiz, buni shifokorga ayting. Ularni oʻzingiz toʻxtatmang.

TESE qanday oʻtkaziladi?

Muolaja odatda kunduzgi statsionarda bajariladi va koʻpchilik erkaklar oʻsha kuni uyga qaytadi. Umumiy tartib quyidagicha:

  1. Ogʻriqsizlantirish. Oddiy TESE koʻpincha mahalliy ogʻriqsizlantirish bilan, mikro-TESE esa odatda umumiy narkoz ostida oʻtkaziladi.
  2. Kesma. Yorgʻoq terisida kichik kesma qilinadi. PESA va TESAda kesma boʻlmaydi — faqat igna sanchiladi.
  3. Namuna olish. Jarroh moyakning zich tashqi qobigʻini ochib, kanalchalardan kichik boʻlaklar oladi. Mikro-TESEda moyakning turli qismlari birma-bir koʻrib chiqiladi.
  4. Laboratoriyada qidiruv. Embriolog namunani darhol tekshiradi. Baʼzi markazlarda javob operatsiya davomida aytiladi va jarroh qidiruvni toʻxtatish yoki davom ettirishni hal qiladi.
  5. Tikish. Kesmalar odatda oʻz-oʻzidan soʻriladigan iplar bilan tikiladi.

Oddiy TESE koʻpincha bir soatdan kam vaqt oladi. Mikro-TESE esa bir necha soatga choʻzilishi mumkin, chunki kanalchalarni sinchiklab qidirish vaqt talab qiladi. Olingan toʻqimaning bir qismi odatda mikroskop ostida tuzilishini baholash uchun alohida tekshiruvga yuboriladi.

Spermatozoid topilish imkoniyati qanday?

Bu eng koʻp beriladigan savol va unga ochiq javob berish kerak.

  • Yoʻl bekilganda spermatozoid deyarli har doim topiladi, chunki moyak ularni normal ishlab chiqaradi.
  • Moyak ishlamaganda natijani oldindan aniq aytib boʻlmaydi. Spermatozoidlar baʼzan moyakning kichik qismida, xuddi «orolcha»dek saqlanib qolgan boʻladi. Mikro-TESE aynan shunday orolchalarni qidiradi.

Imkoniyatga bir necha omil taʼsir qiladi:

  • azoospermiya sababi — masalan, bolalikdagi kriptorxizm yoki tepki asoratidan keyin imkoniyat nisbatan yaxshiroq;
  • genetik natija — Y xromosomaning AZFc qismi yetishmaganda spermatozoid bir qism erkaklarda topiladi;
  • jarrohning tajribasi va laboratoriya sifati;
  • ilgari moyakda qilingan operatsiyalar.

Moyak hajmi va FSG darajasi natijani aniq bashorat qilmaydi. Moyaklari kichik va FSG yuqori erkaklarda ham spermatozoid topilishi mumkin — va aksincha.

Muhim: Hech bir shifokor operatsiyadan oldin spermatozoid albatta topiladi, deb ayta olmaydi. Buni oldindan bilish oilaga umidsizlikni kamaytiradi va rejani toʻgʻri tuzishga yordam beradi.

Topilgan spermatozoidlar bilan nima qilinadi?

Moyakdan olingan spermatozoidlar oz va hali toʻliq yetilmagan boʻladi. Shuning uchun ular inseminatsiya yoki oddiy EKO uchun yaramaydi — faqat IKSI usuli qoʻllanadi. Bunda embriolog har bir tuxum hujayraga bittadan spermatozoidni ingichka igna bilan kiritadi.

Ikki yoʻl bor:

  • Yangi holatda ishlatish. TESE ayoldan tuxum hujayra olinadigan kunga yaqin qilinadi va spermatozoidlar darhol ishlatiladi.
  • Muzlatib saqlash. Spermatozoidlar maxsus suyuqlikda muzlatiladi va keyingi urinishlar uchun saqlanadi. Koʻp spermatozoid topilsa, ularni bir necha qismga ajratib muzlatish takroriy operatsiyadan asraydi.

Tadqiqotlarda muzlatilgan spermatozoidlar bilan natija koʻp hollarda yangisiga yaqin boʻlgan. Lekin juda oz spermatozoid topilganda baʼzi markazlar ularni yangi holatda ishlatishni afzal koʻradi, chunki muzlatishda bir qismi nobud boʻladi. Batafsil: spermani muzlatish.

Operatsiyadan keyingi tiklanish va xavflar

Tiklanish odatda tez. Quyida taxminiy yoʻl-yoʻriq berilgan, jarroh sizga boshqacha tavsiya berishi mumkin:

  • birinchi 2–3 kun — dam olish, qoʻllab turuvchi ichki kiyim, yorgʻoqqa mato bilan oʻralgan sovuq narsa qoʻyish;
  • bir necha kundan keyin — yengil ish va yurish;
  • taxminan 1–2 hafta — ogʻir yuk koʻtarish, sport va jinsiy aloqadan saqlanish.

Mumkin boʻlgan asoratlar:

  • yorgʻoqda qon yigʻilishi (gematoma) yoki kuchli shish;
  • jarohat infeksiyasi;
  • bir necha hafta davom etadigan ogʻriq;
  • testosteronning vaqtincha pasayishi, ayniqsa moyaklar kichik boʻlsa;
  • juda kam hollarda moyakning kichrayishi.

Mikro-TESEda toʻqima kamroq olingani uchun bu xavflar odatda pastroq. Takroriy operatsiyalar esa moyakka qoʻshimcha yuk boʻladi, shuning uchun ularning soni va oraligʻini shifokor belgilaydi.

Afsona: «Moyakdan sperma olish erkaklik quvvatini butunlay yoʻqotadi.» Haqiqat: Operatsiya ereksiyani boshqaradigan nerv va tomirlarga tegmaydi. Testosteron baʼzan vaqtincha pasayadi, lekin koʻpchilikda tiklanadi — shifokor buni tahlil bilan kuzatadi.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

Quyidagi holatlarda androlog bilan maslahatlashing:

  • spermogrammada spermatozoid topilmadi va keyingi qadamni bilmayapsiz;
  • EKO rejalashtirilgan, lekin erkak omili hali toʻliq tekshirilmagan;
  • ilgari TESE natija bermagan va boshqa imkoniyat bor-yoʻqligini bilmoqchisiz;
  • operatsiyadan keyin charchoq va jinsiy mayl pasayishi uzoq saqlanyapti;
  • shoshilinch: operatsiyadan keyin yorgʻoq tez kattalashsa, kuchli ogʻriq, yuqori isitma boʻlsa yoki kesmadan yiring kelsa.

Bepushtlikning umumiy sabablari va tekshiruv bosqichlari haqida erkaklar bepushtligi maqolasida oʻqing. Spermogramma, gormon va genetik tahlil natijalaringizni androlog Davron Dautov bilan maxfiy koʻrib chiqish uchun qabulga yoziling.

Asosiy fikrlar

  • TESE va mikro-TESE — urugʻda spermatozoid boʻlmaganda ularni moyakning oʻzidan olish usullari.
  • Yoʻl bekilganda spermatozoid deyarli har doim topiladi; moyak ishlamaganda imkoniyat bor, lekin natijani oldindan aytib boʻlmaydi.
  • Moyak ishlamaydigan holatda mikro-TESE afzal: u koʻproq imkoniyat beradi va toʻqimani kamroq shikastlaydi.
  • Olingan spermatozoidlar faqat IKSI usulida ishlatiladi, ortiqchasi muzlatib qoʻyiladi.
  • Operatsiyadan oldin genetik tahlil va juftlik bilan birga rejalashtirish muhim.

Koʻp beriladigan savollar

TESE ogʻriqlimi?

Muolaja paytida ogʻriq sezilmaydi, chunki u umumiy yoki mahalliy ogʻriqsizlantirish ostida oʻtkaziladi. Keyingi bir necha kunda yorgʻoqda simillagan ogʻriq, shish va koʻkarish boʻlishi mumkin. Ular odatda shifokor tavsiya qilgan ogʻriq qoldiruvchi va qoʻllab turuvchi ichki kiyim bilan yengillashadi.

Mikro-TESE oddiy TESEdan nimasi bilan farq qiladi?

Oddiy TESEda moyakning bir yoki bir necha joyidan kichik boʻlak olinadi. Mikro-TESEda jarroh kuchli operatsion mikroskop yordamida spermatozoid bor boʻlishi ehtimoli yuqoriroq kanalchalarni tanlab oladi. Shuning uchun u moyak ishlamaydigan azoospermiyada koʻproq qoʻllanadi va toʻqimani kamroq shikastlaydi.

Moyakdan olingan spermatozoid bilan tabiiy yoʻl bilan farzand koʻrish mumkinmi?

Yoʻq. Moyakdan olingan spermatozoidlar juda kam va hali toʻliq yetilmagan boʻladi, shuning uchun ular faqat IKSI usulida — har bir tuxum hujayraga bittadan kiritilib — ishlatiladi. Bu jarayon turmush oʻrtogʻining EKO davolanishi bilan birga rejalashtiriladi.

Spermatozoid topilmasa, TESEni takrorlash mumkinmi?

Baʼzan ha. Masalan, oddiy TESE natija bermagan erkaklarning bir qismida keyinroq oʻtkazilgan mikro-TESE spermatozoid topgan. Lekin takroriy operatsiya moyakka qoʻshimcha yuk boʻladi, shuning uchun qaror gormonlar, genetik natijalar va birinchi operatsiya xulosasiga qarab qabul qilinadi.

TESEdan keyin testosteron kamayadimi?

Operatsiyadan keyingi oylarda testosteron biroz pasayishi mumkin. Koʻpchilik erkaklarda u vaqt oʻtishi bilan — bir necha oydan bir yilgacha — avvalgi darajasiga yaqinlashadi. Moyaklari juda kichik erkaklarda pasayish uzoqroq saqlanishi mumkin, shuning uchun shifokor gormonlarni kuzatib boradi.

Manbalar

  1. EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health, 2024
  2. AUA/ASRM Guideline: Diagnosis and Treatment of Infertility in Men, 2020

Maqola xalqaro tibbiy tavsiyalar asosida tayyorlangan.

Muhim: bu maqola umumiy maʼlumot uchun. U shifokor koʻrigini almashtirmaydi. Dorilarni faqat shifokor tayinlaydi.

● Maxfiy qabul

Bu muammo sizga tanishmi? Maxfiy maslahat oling

Ismingiz oʻrniga taxallus yozsangiz ham boʻladi. Telefon raqamingiz faqat siz bilan bogʻlanish uchun kerak — hech kimga berilmaydi.

  • Muammoni oldindan batafsil aytishingiz shart emas
  • Qabul yakkama-yakka, begona koʻzlarsiz
  • Maʼlumotlar tibbiy sir sifatida saqlanadi

Yuborish orqali maʼlumotlaringiz faqat siz bilan bogʻlanish uchun ishlatilishiga rozilik bildirasiz. Maxfiylik siyosati

Qabulga yozilish