- JYBYI sindromlarini (uretral ajralma, genital yara, skrotal ogʻriq, bubon, genital soqqollar) ajratish va sindrom yondashuvi tamoyillarini bilish
- Gonokokkli va gonokokksiz uretritni klinik va laboratoriya mezonlari boʻyicha farqlash
- Tashxisda NAAT, mikroskopiya va serologiya (sifilis, OIV, gepatitlar) oʻrnini baholash
- Sindromlar boʻyicha davolash tamoyillarini (JSST 2021, CDC 2021) dori sinflari darajasida bayon etish
- Sheriklarni xabardor qilish va davolash, nazorat tekshiruvi masalalarini hal qilish
- Asoratlarni, antimikrob rezistentlikni va profilaktika (vaksinatsiya, prezervativ) choralarini tushuntirish
02
Taʼrif, ICD-10 va epidemiologiya
- JYBYI — jinsiy aloqa (vaginal, anal, oral) orqali yuqadigan bakterial, virusli va protozoy infeksiyalar guruhi. ICD-10: A50–A64 (sifilis A50–A53, gonoreya A54, xlamidiya A56, trixomoniaz A59, gerpes A60, soqqollar A63.0).
- Gonokokksiz uretrit — N34.1; epididimit va orxit — N45; OIV kasalligi — B20–B24; oʻtkir gepatit B — B16.
- JYBYI butun dunyoda yosh kattalar orasida eng keng tarqalgan infeksiyalar qatoriga kiradi; xavf yangi yoki bir nechta sherik va prezervativsiz aloqa bilan ortadi.
- Koʻpchilik infeksiyalar (xlamidiya, gonoreya, HPV, gerpes, OIV) belgisiz kechishi mumkin — belgisiz tashuvchilar tarqalishda muhim rol oʻynaydi.
- Bir necha infeksiya birga uchrashi mumkin; yarali va yalligʻlanishli JYBYI OIV yuqish xavfini oshiradi.
- Maqsad: erta aniqlash, toʻliq davolash, sherikni davolash, asoratlar va keyingi yuqishning oldini olish.
03
Sindrom yondashuvi (JSST) va etiologik tashxis
- Sindrom yondashuvi — laboratoriya natijasini kutmasdan, klinik belgilar guruhi boʻyicha eng koʻp uchraydigan qoʻzgʻatuvchilarni qamrab oluvchi davoni birinchi qabulda boshlash (JSST, simptomatik JYBYI boshqaruvi, 2021).
- Erkaklarda asosiy sindromlar: uretral ajralma, genital yara, skrotal ogʻriq va shish, chov bubonlari, anogenital soqqollar.
- Afzalligi: laboratoriya cheklangan joyda bitta tashrifda davolash, bemorni yoʻqotish xavfi kam.
- Kamchiligi: belgisiz infeksiyalar oʻtkazib yuboriladi, ortiqcha antibiotik qoʻllanadi, antimikrob rezistentlik xavfi ortadi.
- Imkon boʻlsa etiologik tashxis (NAAT, mikroskopiya, serologiya) afzal: davo aniq qoʻzgʻatuvchiga moslanadi, sherikni xabardor qilish va epidemiologik nazorat yaxshilanadi.
- Har qanday sindrom bilan kelgan bemorga OIV, sifilis va gepatit B testi taklif qilinadi.
04
Sindromlar va asosiy qoʻzgʻatuvchilar
| Sindrom | Asosiy qoʻzgʻatuvchilar | Eslatma |
| Uretral ajralma (uretrit) | N. gonorrhoeae, C. trachomatis, M. genitalium, T. vaginalis; HSV, adenovirus | Koʻpincha aralash infeksiya; baʼzan qoʻzgʻatuvchi aniqlanmaydi |
| Genital yara | T. pallidum, HSV-1/2, H. ducreyi, C. trachomatis L1–L3 (LGV) | Aralash infeksiya mumkin; OIV albatta tekshiriladi |
| Skrotal ogʻriq va shish (epididimit) | C. trachomatis, N. gonorrhoeae; keksalarda va insertiv anal aloqada — ichak bakteriyalari | Avvalo moyak buralishini inkor eting (shoshilinch) |
| Chov bubonlari | LGV, yumshoq shankr (H. ducreyi); boshqa sabablar ham | Ogʻriqli limfa tugunlari; baʼzan yiringlaydi |
| Anogenital soqqollar | HPV 6 va 11 (past onkogen xavfli tiplar) | Klinik tashxis; davolash mahalliy yoki destruktiv |
05
Uretrit: klinik koʻrinish va tashxis mezonlari
- Uretrit (urethritis) — siydik chiqarish kanali yalligʻlanishi: dizuriya, uretradan ajralma, uretrada achishish yoki qichishish; belgisiz kechishi ham mumkin.
- Gonokokkli uretrit: inkubatsiya qisqa (odatda bir necha kun), koʻp yiringli ajralma. Gonokokksiz: inkubatsiya uzoqroq (odatda 1–3 hafta), ajralma shilliq yoki oz, belgilar yengilroq.
- Uretrit mezonlari (CDC 2021): uretra surtmasining Gram boʻyogʻida immersion maydonda ≥ 2 leykotsit; yoki birinchi porsiya siydikda leykotsit esteraza musbat; yoki siydik choʻkmasida koʻrish maydonida ≥ 10 leykotsit.
- Gram boʻyogʻida hujayra ichidagi gram-manfiy diplokokklar erkaklarda gonoreyani yuqori ishonch bilan tasdiqlaydi; ular yoʻq boʻlsa — gonokokksiz uretrit.
- Koʻrikda: uretradan ajralma (uretrani siqib), tashqi teshik, skrotum va epididim, chov limfa tugunlari, jinsiy olat terisi, anal soha.
- Differensial tashxis: siydik yoʻllari infeksiyasi, prostatit, mexanik yoki kimyoviy tirnash, uretral jism, boshqa virusli sabablar.
06
Gonokokkli va gonokokksiz uretrit taqqoslash
| Belgi | Gonokokkli uretrit | Gonokokksiz uretrit |
| Qoʻzgʻatuvchi | Neisseria gonorrhoeae | C. trachomatis, M. genitalium, T. vaginalis, HSV, adenovirus; baʼzan nomaʼlum |
| Inkubatsiya | Qisqa, odatda bir necha kun | Uzoqroq, odatda 1–3 hafta |
| Ajralma | Koʻp, yiringli; belgilar aniq | Shilliq yoki oz; belgilar yengil, baʼzan belgisiz |
| Gram boʻyogʻi | Hujayra ichidagi gram-manfiy diplokokklar | Leykotsitlar bor, diplokokklar yoʻq |
| Laboratoriya tasdigʻi | NAAT (afzal); kultura — sezgirlikni aniqlash uchun | NAAT: C. trachomatis, M. genitalium, T. vaginalis |
| Asosiy asoratlar | Epididimit, uretra torayishi, tarqalgan gonokokk infeksiyasi | Epididimit, reaktiv artrit; M. genitalium — davo samarasizligi |
07
Laboratoriya tashxisi: NAAT, mikroskopiya, serologiya
- NAAT (nuklein kislotalarni kuchaytirish testi) — C. trachomatis va N. gonorrhoeae uchun eng sezgir usul; namuna: birinchi porsiya siydik (kamida 1 soat siydik chiqarmagan holda) yoki uretra surtmasi.
- Anal yoki oral aloqa boʻlgan boʻlsa, rektal va faringeal namunalar ham NAAT bilan tekshiriladi (jinsiy xulq-atvorga qarab).
- Kultura gonoreyada antibiotiklarga sezgirlikni aniqlash uchun: davo samarasiz boʻlganda va rezistentlik monitoringida zarur.
- M. genitalium NAAT — doimiy yoki qaytalanuvchi uretritda; imkon boʻlsa makrolid rezistentligi mutatsiyalari aniqlanadi. T. vaginalis — NAAT yoki mikroskopiya.
- Ureaplasma spp. va M. hominis kolonizatsiyasi keng tarqalgan: belgisiz bemorlarda ularni muntazam tekshirish va davolash tavsiya etilmaydi.
- Serologiya: sifilis (notreponem va treponem testlar), OIV (IV avlod Ag/Ab), HBsAg, anti-HBs, anti-HBc, anti-HCV. Genital yarada — HSV uchun NAAT, T. pallidum uchun qorongʻi maydon mikroskopiyasi (imkon boʻlsa).
08
Uretrit davolash tamoyillari (dori sinflari boʻyicha)
- Davo imkon boʻlsa qoʻzgʻatuvchiga moslanadi; laboratoriya yoʻq yoki natija kechiksa — birinchi qabulda gonoreya va xlamidiyani qamrab oluvchi empirik davo.
- Gonoreya: uchinchi avlod sefalosporin — seftriakson, parenteral, bir martalik doza. CDC 2021: 500 mg m/o; JSST va mahalliy tavsiyalarda doza va azitromitsin qoʻshilishi farq qilishi mumkin.
- Xlamidiya: doksitsiklin birinchi qator (CDC 2021: 100 mg kuniga 2 marta, 7 kun); muqobil — azitromitsin.
- Gonokokksiz uretrit (qoʻzgʻatuvchi nomaʼlum): doksitsiklin; davo samarasiz boʻlsa — M. genitalium va T. vaginalis uchun test.
- M. genitalium: doksitsiklin, soʻng rezistentlikka qarab makrolid yoki moksifloksatsin. Makrolid rezistentligi yuqori, shuning uchun azitromitsin monoterapiyasi ishonchsiz.
- T. vaginalis: nitroimidazollar; erkaklarda CDC 2021: metronidazol 2 g ichga bir marta. Sherik albatta davolanadi.
- Davo tugaguncha (bir martalik dozadan keyin 7 kun) va sherik davolanguncha jinsiy aloqadan tiyilish.
09
Epididimit va epididimo-orxit
- Epididimit — epididim yalligʻlanishi (ICD-10: N45): ogʻriq, shish, qizarish, koʻpincha gidrotsele va isitma; odatda bir tomonlama; oʻtkir shakli taxminan 6 haftadan qisqa.
- Sabab yoshga bogʻliq: taxminan 35 yoshgacha jinsiy faol erkaklarda — C. trachomatis va N. gonorrhoeae; keksalarda, insertiv anal aloqada, siydik yoʻllari obstruksiyasi yoki instrumentatsiyadan keyin — ichak bakteriyalari (E. coli).
- SHOSHILINCH: ogʻriqli skrotumda avvalo moyak buralishi (torsion) inkor etiladi; shubha boʻlsa darhol urolog va Doppler UT, vaqt yoʻqotilmaydi.
- Tashxis: koʻrik (Prehn belgisi ishonchsiz), uretra surtmasi yoki NAAT, siydik tahlili va kulturasi, skrotal Doppler UT.
- Davolash: yoshga va xavf omiliga qarab empirik antibiotik — yoshlarda xlamidiya va gonoreyani qamrab oluvchi (seftriakson + doksitsiklin, kurs ~10 kun), keksalarda ichak florasiga qarshi (ftorxinolon).
- Qoʻshimcha: yotoq rejimi, skrotumni koʻtarish, NSAID. 3 kun ichida yaxshilanish boʻlmasa — qayta baholash (abssess, infarkt, torsion, oʻsma, sil).
- JYBYI sababli boʻlsa, sherik(lar) tekshiriladi va davolanadi.
10
Genital yara kasalliklarini taqqoslash
| Kasallik | Klinik xususiyat | Tashxis | Davolash sinfi |
| Birlamchi sifilis (T. pallidum) | Ogʻriqsiz, qattiq tubli yara (shankr), mintaqaviy limfadenit | Serologiya; qorongʻi maydon, NAAT | Benzatin penitsillin G |
| Genital gerpes (HSV-2, HSV-1) | Ogʻriqli guruhlangan pufakchalar → eroziyalar; qaytalanadi | NAAT (afzal), kultura; tipga xos serologiya | Atsiklovir, valatsiklovir, famsiklovir |
| Yumshoq shankr (H. ducreyi) | Ogʻriqli yumshoq tubli yara; ogʻriqli yiringlovchi bubon | Klinik; sifilis va HSV inkor etiladi | Azitromitsin yoki seftriakson |
| LGV (C. trachomatis L1–L3) | Kichik oʻtkinchi yara, keyin chov bubonlari; proktit | C. trachomatis NAAT, L1–L3 genotipi | Doksitsiklin (uzoq kurs) |
11
Sifilis (Treponema pallidum): bosqichlar, tashxis, davo
- Bosqichlar: birlamchi (ogʻriqsiz yara, inkubatsiya odatda taxminan 3 hafta), ikkilamchi (kaft va tovondagi toshma, keng kondilomalar, limfadenopatiya), yashirin (erta va kech), uchlamchi (aortit, gumma). Neyrosifilis har qanday bosqichda mumkin.
- Serologiya: notreponem test (RPR/VDRL — titr bilan faollik va davo samarasini kuzatish) va treponem test (TPHA/TPPA, EIA/CLIA — tasdiqlash). Teskari algoritm ham qoʻllanadi.
- Birlamchi sifilisning juda erta davrida serologiya manfiy boʻlishi mumkin: yara boʻlsa mikroskopiya yoki NAAT, shuningdek bir necha haftadan keyin takroriy serologiya.
- Davo: erta sifilis (birlamchi, ikkilamchi, erta yashirin) — benzatin penitsillin G 2,4 mln birlik m/o bir marta; kech yashirin yoki muddati nomaʼlum — haftada bir marta, 3 hafta.
- Neyrosifilis, koʻz va quloq sifilisi gumon qilinsa — likvor tekshiruvi va vena ichiga suvli penitsillin G.
- Jarisch–Herxheimer reaksiyasi (isitma, mialgiya) davoning dastlabki sutkalarida mumkin: bemorni oldindan ogohlantiring.
- Nazorat: notreponem titr 6 va 12 oyda; erta sifilisda titrning kamida 4 barobar (ikki suyultirish) kamayishi kutiladi.
12
Anogenital soqqollar va HPV
- Sabab: odam papillomavirusining past onkogen xavfli tiplari, asosan 6 va 11. ICD-10: A63.0. Yuqish teri-teri va shilliq pardalar aloqasi orqali; prezervativ qisman himoya qiladi.
- Klinik: pushti yoki pigmentli papillalar, «gulkaram» shaklidagi oʻsimtalar — jinsiy olat boshchasi va tanasi, uretra tashqi teshigi, anus; koʻpincha belgisiz yoki qichishish.
- Tashxis klinik; soqqol uchun HPV tipini aniqlash shart emas. Biopsiya: tashxis noaniq, pigmentli, qattiqlashgan yoki yaralangan, davoga javob bermaydigan yoki immun tanqisligi boʻlgan holatlarda.
- Davolash: spontan yoʻqolishi mumkin; mahalliy (podofillotoksin, imikvimod, sinekatekinlar) yoki shifokor tomonidan (krioterapiya, trixlorsirka kislota, elektrokoagulyatsiya, jarrohlik kesish). Virus toʻliq yoʻqolmaydi, qaytalanish koʻp.
- Uretra ichidagi va anal soqqollar uretroskopiya yoki anoskopiya va mutaxassis koʻrigini talab qiladi; immun tanqisligida (OIV) kechishi ogʻirroq.
- Onkogen tiplar (masalan, HPV-16) jinsiy olat, anal va orofaringeal saraton bilan bogʻliq; 9-valent vaksina soqqollardan va HPV bilan bogʻliq saratonlardan himoya qiladi.
13
OIV va virusli gepatitlar: JYBYI yordamining tarkibiy qismi
- JYBYI bilan kelgan har bir bemorga OIV testi taklif qilinadi (maslahat bilan): IV avlod kombinatsiyalangan Ag/Ab test; yuqishdan keyingi «deraza davri» (bir necha hafta) hisobga olinadi.
- Musbat skrining natijasi tasdiqlovchi testlar algoritmi bilan tasdiqlanadi; tasdiqlangach OIV xizmatiga yoʻnaltirish va antiretrovirus davoni imkon qadar erta boshlash.
- Yuqish xavfi yuqori erkaklarda OIV ekspozitsiyadan oldingi profilaktika (PrEP, tenofovir asosida) va ekspozitsiyadan keyingi profilaktika (PEP — imkon qadar tez, odatda 72 soat ichida) muhokama qilinadi.
- Gepatit B: HBsAg, anti-HBs, anti-HBc; immuniteti yoʻq erkaklarga vaksinatsiya. Gepatit C: anti-HCV, musbat boʻlsa HCV RNK. Gepatit A vaksinasi — xavf guruhlari uchun.
- Sifilis, OIV va gepatitlar bir-biri va boshqa JYBYI bilan birga uchrashi mumkin: ularni bir tashrifda tekshirish qulay.
- Majburiy xabar berish va sherikka maslahat — mamlakat qonunchiligiga muvofiq; maxfiylik saqlanadi.
14
Erkakda uretral ajralma: bosqichma-bosqich yondashuv
- Anamnez: belgilar davomiyligi, jinsiy aloqalar (sheriklar soni, himoyasiz, anal va oral), oldingi JYBYI, antibiotik qabul qilish.
- Koʻrik: uretra ajralmasi, tashqi teshik, skrotum va epididim, chov limfa tugunlari, genital yara yoki soqqol, anal soha.
- Imkon boʻlsa darhol: uretra surtmasi Gram boʻyogʻi yoki birinchi porsiya siydik tahlili; NAAT (N. gonorrhoeae, C. trachomatis), kerak boʻlsa M. genitalium va T. vaginalis.
- Shoshilinchni inkor eting: skrotal ogʻriq boʻlsa moyak buralishi — darhol jarroh/urolog.
- Birinchi qabulda empirik davo (laboratoriya yoʻq yoki natija kechiksa): gonoreya va xlamidiyani qamrab oluvchi sxema; natija kelgach moslash.
- OIV, sifilis, gepatit B (± C) testini taklif eting; HPV va HBV vaksinatsiya holatini baholang.
- Sheriklarni xabardor qiling va davolang; davo tugaguncha jinsiy aloqadan tiyilish va prezervativ haqida maslahat bering.
- Nazorat: belgilar davom etsa — qayta ekspozitsiya, davoga sodiqlik, M. genitalium va T. vaginalis tekshiriladi; taxminan 3 oyda takroriy test.
15
Sheriklarni davolash, nazorat va davo samarasini tekshirish
- Sherikni xabardor qilish (partner notification) davoning ajralmas qismi: belgisiz boʻlsa ham tekshirish va davolash qayta yuqishning oldini oladi.
- Uretrit, gonoreya va xlamidiyada simptom boshlanishidan yoki tashxisdan oldingi 60 kun ichidagi sheriklar (CDC); sifilisda bosqichga qarab 3 oydan 1 yilgacha.
- Ekspeditsion sherik davosi (EPT) — qonun ruxsat bergan joyda sherik shifokor koʻrigisiz davo oladi; mamlakat qoidalariga tayaning.
- Davo samarasini tekshirish (test of cure): noasoratlangan urogenital xlamidiya va gonoreyada tavsiya etilgan sxemadan keyin muntazam talab qilinmaydi; istisno — faringeal gonoreya va davo samarasizligi gumoni (kultura + sezgirlik).
- Qayta yuqishni aniqlash uchun xlamidiya va gonoreyadan keyin taxminan 3 oydan soʻng takroriy test.
- Doimiy yoki qaytalanuvchi uretrit: davoga amal qilish, sherik davosi, qayta yuqish tekshiriladi; keyin M. genitalium va T. vaginalis testi.
- Sifilis: notreponem titr 6 va 12 oyda; OIV bilan birga boʻlsa nazorat tez-tez.
- Erkaklarda: epididimo-orxit, prostatit, balanopostit, uretra torayishi (uretra strikturasi) — ayniqsa davolanmagan gonoreyadan keyin. Erkak fertilligiga taʼsiri epididimit orqali mumkin, lekin aniq isbotlanmagan.
- Reaktiv artrit (uretrit + artrit + konyunktivit; HLA-B27 bilan bogʻliq) — xlamidiya yoki ichak infeksiyasidan keyin; NSAID, kerak boʻlsa mutaxassis.
- Tarqalgan gonokokk infeksiyasi: artrit-dermatit sindromi (migratsiyalovchi artralgiya, tenosinovit, pustulyoz toshma).
- Sherik ayolda: kichik tos aʼzolarining yalligʻlanish kasalligi (PID), ektopik homiladorlik, naycha bepushtligi, surunkali tos ogʻrigʻi; yangi tugʻilgan chaqaloqda — konyunktivit va pnevmoniya.
- Sifilis: aortit, neyrosifilis, gumma, tugʻma sifilis. Gerpes: qaytalanish, yangi tugʻilganlar gerpesi. HPV: jinsiy olat, anal va orofaringeal saratonlar.
- Yalligʻlanishli va yarali JYBYI OIV yuqish va yuqtirish xavfini oshiradi.
17
Antimikrob rezistentlik: gonoreya va M. genitalium
- N. gonorrhoeae penitsillinlar, tetratsiklinlar va ftorxinolonlarga keng rezistent; mahalliy sezgirlik maʼlum boʻlmasa bu preparatlar empirik davo uchun ishonchsiz.
- Azitromitsinga rezistentlik oshmoqda; seftriaksonga sezgirligi pasaygan shtammlar va davo samarasizligi holatlari dunyoda xabar qilingan (hozircha kam) — seftriakson asosiy ishonchli preparat boʻlib qolmoqda.
- Shu sababli: tavsiya etilgan dozada seftriakson, mahalliy rezistentlik maʼlumotlariga asoslangan sxema, samarasizlikda kultura va sezgirlik testi.
- Davo samarasizligi (doza toʻgʻri, qayta yuqish yoʻq) — kultura, sherik tekshiruvi va epidemiologik xizmatga xabar.
- M. genitalium: makrolidga rezistentlik koʻp mintaqada yuqori, ftorxinolonlarga ham oshmoqda; takroriy empirik azitromitsin tavsiya etilmaydi, davo rezistentlikka qarab tanlanadi.
- Rezistentlikni cheklash: faqat koʻrsatma boʻlganda antibiotik, toʻliq kurs, sherik davosi, JSST GASP kabi sezgirlik nazorati tizimlari.
18
Profilaktika, vaksinatsiya, maslahat va xabar berish
- Prezervativ toʻgʻri va doimiy qoʻllanganda OIV, gonoreya, xlamidiya, trixomoniazdan yuqori darajada himoya qiladi; gerpes, HPV va sifilisdan (teri aloqasi) qisman.
- Vaksinatsiya: HPV (9-valent — soqqollar va HPV bilan bogʻliq saratonlar), gepatit B (immuniteti yoʻq barcha kattalar), gepatit A (xavf guruhlari).
- Sheriklar sonini kamaytirish, sodiq sherik, yangi sherik bilan ochiq muloqot va skrining.
- Erkaklar sunnati OIV, HSV-2 va HPV yuqish xavfini kamaytiradi (OIV boʻyicha JSST tavsiya etgan).
- Maslahat: ayblamaydigan muloqot, tashxis va davoni tushuntirish, sherikka aytish, davo tugaguncha tiyilish, xavfni kamaytirish, OIV va boshqa JYBYI testi.
- Majburiy xabar berish: mamlakat qonunchiligiga koʻra ayrim JYBYI (masalan, sifilis, gonoreya, OIV) rasmiy hisobga olinadi; bemor maxfiyligi saqlanadi.
19
Asosiy klinik xulosalar
- JYBYI koʻpincha belgisiz; sindrom yondashuvi (JSST) birinchi qabulda davolash imkonini beradi, lekin imkon boʻlsa NAAT bilan etiologik tashxis afzal.
- Uretrit Gram boʻyogʻi yoki leykotsit esteraza bilan tasdiqlanadi; gonoreya va xlamidiya uchun NAAT; davoga javob bermasa — M. genitalium va T. vaginalis.
- Gonoreyada seftriakson asosiy preparat; ftorxinolon, penitsillin, tetratsiklinga rezistentlik keng, azitromitsinga ham oshmoqda; samarasizlikda — kultura.
- Yosh erkakda skrotal ogʻriqda avval moyak buralishini inkor eting; epididimit sababi yoshga bogʻliq (xlamidiya/gonoreya yoki ichak bakteriyalari).
- Genital yarada sifilis, HSV, yumshoq shankr va LGV nazarda tutiladi, ular birga boʻlishi mumkin; sifilisda serologiya va benzatin penitsillin.
- Har bir JYBYI bemoriga OIV, sifilis va gepatit B testi taklif qilinadi, HPV va HBV vaksinatsiya holati baholanadi.
- Sherikni davolash, davo tugaguncha tiyilish, taxminan 3 oyda takroriy test va maslahat qayta yuqish va asoratlarni kamaytiradi.
1Uretra surtmasining Gram boʻyogʻida qaysi topilma gonokokkli uretritga xos?
- Gram-musbat kokklar zanjirlari
- Hujayra ichidagi gram-manfiy diplokokklar
- Faqat yassi epiteliy hujayralari
- Gram-manfiy ingichka tayoqchalar
Javob: B. Neisseria gonorrhoeae leykotsitlar ichidagi gram-manfiy diplokokklar sifatida koʻrinadi; erkaklarda bu topilma yuqori ishonchga ega.
2C. trachomatis va N. gonorrhoeae uchun eng sezgir laboratoriya usuli qaysi?
- NAAT
- Siydik pH ni oʻlchash
- Qonda IgG serologiyasi
- Umumiy siydik tahlili
Javob: A. NAAT (nuklein kislotalarni kuchaytirish testi) birinchi porsiya siydik yoki uretra surtmasida eng sezgir usul hisoblanadi.
3Taxminan 35 yoshgacha jinsiy faol erkakda oʻtkir epididimitning eng koʻp uchraydigan qoʻzgʻatuvchilari qaysilar?
- E. coli va Enterococcus
- Mycobacterium tuberculosis
- C. trachomatis va N. gonorrhoeae
- Candida spp.
Javob: C. Yoshlarda JYBYI qoʻzgʻatuvchilari ustun; keksalarda va siydik yoʻllari obstruksiyasida ichak bakteriyalari.
4Ogʻriqsiz, qattiq tubli genital yara va mintaqaviy limfadenit uchun eng ehtimoliy tashxis qaysi?
- Birlamchi sifilis
- Genital gerpes
- Yumshoq shankr
- Kandidozli balanit
Javob: A. Birlamchi sifilis shankri odatda ogʻriqsiz va qattiq tubli; gerpes va yumshoq shankrda yara ogʻriqli.
5Erta sifilisda (birlamchi, ikkilamchi, erta yashirin) birinchi qator davo qaysi?
- Siprofloksasin 7 kun
- Atsiklovir 10 kun
- Azitromitsin 1 g ichga bir marta
- Benzatin penitsillin G m/o bir marta
Javob: D. Benzatin penitsillin G erta sifilisda tanlov preparati; kech yashirin shaklda haftada bir marta 3 hafta beriladi.
6Quyidagi tasdiqlardan qaysi biri toʻgʻri?
- Belgisiz bemorlarda Ureaplasma spp. ni muntazam tekshirish va davolash tavsiya etilmaydi
- Barcha uretritlarda azitromitsin 1 g bir marta yetarli
- Gonoreyada siprofloksasin hozir ham ishonchli empirik preparat
- Sherikni davolash qayta yuqishga taʼsir qilmaydi
Javob: A. Ureaplasma spp. va M. hominis tez-tez kolonizatsiya qiladi, belgisiz bemorda skrining va davo koʻrsatilmagan; ftorxinolonlarga gonokokk rezistent.
- WHO Guidelines for the management of symptomatic sexually transmitted infections, 2021
- CDC Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021
- EAU Guidelines on Urological Infections, 2024
- EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health, 2024
- Campbell-Walsh-Wein Urology, 12th ed., 2020
- Smith & Tanagho's General Urology, 19th ed., 2020
- ICD-10 (WHO)
Taqdimot taʼlim maqsadida tayyorlangan. Klinik qarorlar amaldagi klinik tavsiyalar va bemorning holatiga asoslanishi kerak. Foydalanganda muallifni va sayt manzilini koʻrsating.
PPTX yuklab olish (518 KB)