- Urugʻ kanalchalari, Sertoli va Leydig hujayralarining tuzilishi va vazifalarini tushuntirish
- Qon–moyak toʻsigʻining ahamiyatini va spermatogenezning uch bosqichini (spermatogoniogenez, meyoz, spermiogenez) tavsiflash
- Spermatogenez davomiyligini (taxminan 74 kun) va moyak ortigʻida yetilishning klinik ahamiyatini izohlash
- Gipotalamus–gipofiz–gonadalar oʻqini va teskari aloqa mexanizmlarini (testosteron, estradiol, inhibin B) bayon etish
- Testosteron sintezi, tashilishi (SHBG, albumin) va metabolitlarini (DHT, estradiol) sharhlash
- Gipo- va gipergonadotrop holatlarda LH, FSH va testosteronni sharhlash; WHO 2021 sperma chegaralarini bilish
02
Urugʻ kanalchalari va moyak tuzilishi
- Moyak (testis) ikki funksional boʻlimdan iborat: urugʻ kanalchalari (tubuli seminiferi) — spermatogenez maydoni; interstitsial toʻqima — Leydig hujayralari va qon tomirlari.
- Urugʻ kanalchalari moyak hajmining katta qismini egallaydi; ularning ikki uchi moyak toʻri (rete testis)ga ochiladi, u orqali spermatozoidlar moyak ortigʻiga (epididimis) oʻtadi.
- Kanalcha devori: bazal membrana, peritubulyar miyoid hujayralar (qisqarib kanalcha tarkibini siljitadi) va spermatogen epiteliy.
- Spermatogen epiteliy ikki turdagi hujayradan iborat: qoʻllab-quvvatlovchi Sertoli hujayralari va rivojlanayotgan jinsiy hujayralar (spermatogoniyadan spermatozoidgacha).
- Spermatogenez uchun harorat tana haroratidan bir necha daraja past boʻlishi kerak; buni skrotum, pampiniform venoz chigal va kremaster mushagi taʼminlaydi. Kriptorxizm va varikotsele harorat nazoratini buzadi.
- Jinsiy hujayralar bazal membranadan kanalcha boʻshligʻiga qarab siljiydi: chetda — spermatogoniyalar, boʻshliq yaqinida — spermatidalar va spermatozoidlar.
03
Sertoli hujayralari va qon–moyak toʻsigʻi
- Sertoli hujayralari bazal membranadan boʻshliqqacha choʻzilgan; FSH va androgenlar uchun asosiy nishon (androgen retseptorlari Sertoli, Leydig va peritubulyar hujayralarda bor, jinsiy hujayralarda deyarli yoʻq).
- Qon–moyak toʻsigʻi (BTB) qoʻshni Sertoli hujayralari orasidagi zich birikmalar (klaudinlar, okkludin, ZO-1) bilan hosil boʻladi va epiteliyni bazal hamda adlyuminal boʻlimlarga ajratadi.
- Bazal boʻlimda spermatogoniyalar va erta spermatotsitlar; adlyuminal boʻlimda meyozning keyingi bosqichlari va spermatidalar rivojlanadi. Erta spermatotsitlar toʻsiqdan birikmalarni vaqtincha ochish orqali oʻtadi.
- BTB immun himoya vazifasini bajaradi (meyozdan keyingi hujayralar antigenlari immun tizimiga «begona») va spermatogenez uchun maxsus ion hamda oqsil tarkibli mikromuhit yaratadi.
- Sertoli vazifalari: jinsiy hujayralarni oziqlantirish (laktat), spermiatsiya, qoldiq tanachalar fagotsitozi, suyuqlik sekretsiyasi, androgen bogʻlovchi oqsil (ABP), inhibin B, fetal davrda antimyuller gormon (AMH).
- FSH Sertoli hujayralarini ragʻbatlantirib spermatogenezni boshlaydi va saqlaydi; testosteron (Sertoli hujayralari orqali) meyoz va spermiogenezni oxiriga yetkazish uchun zarur.
- Toʻsiq shikastlanganda (travma, torsiya, infeksiya, vazektomiya) antispermal antitanachalar paydo boʻlishi mumkin.
04
Leydig hujayralari va steroidogenez
- Leydig hujayralari interstitsiyada joylashgan; LH taʼsirida (LH retseptori orqali) testosteron sintez qiladi.
- Steroidogenez: xolesterin → mitoxondriyaga StAR oqsili orqali tashiladi (tezlikni belgilovchi bosqich) → pregnenolon (CYP11A1) → DHEA/androstendion (Δ5 va Δ4 yoʻllari) → testosteron (17β-HSD tip 3).
- Erkakda testosteronning asosiy qismi moyakda hosil boʻladi (sutkasiga taxminan 5–7 mg); kamroq qismi buyrak usti bezi prekursorlarining periferik aylanishidan keladi.
- Moyak ichidagi testosteron konsentratsiyasi qondagidan ancha yuqori; spermatogenezni aynan shu daraja qoʻllab-quvvatlaydi.
- Ekzogen testosteron va anabolik steroidlar LH ni bostiradi → moyak ichi testosteroni kamayadi → spermatogenez susayadi (oligo- yoki azoospermiya); taʼsir odatda qaytar.
- Leydig hujayralari faoliyati yoshga qarab, semizlikda, surunkali kasalliklarda, opioidlar va glyukokortikoidlar taʼsirida pasayishi mumkin.
05
Spermatogenez bosqichlari
- Spermatogenez — diploid ildiz hujayralardan haploid spermatozoidlar hosil boʻlishi; balogʻatdan boshlanib umr boʻyi davom etadi.
- 1-bosqich — spermatogoniogenez (mitoz): A-tur spermatogoniyalar (qorongʻi — zaxira; och — yangilanuvchi va rivojlanuvchi) → B-tur spermatogoniyalar → birlamchi spermatotsitlar. Bazal boʻlimda kechadi.
- 2-bosqich — meyoz: birlamchi spermatotsit (46,XY; 4C) → meyoz I → ikkita ikkilamchi spermatotsit (haploid) → meyoz II → toʻrtta yumaloq spermatida (23 xromosoma; 1C). Krossingover genetik xilma-xillikni taʼminlaydi.
- 3-bosqich — spermiogenez (boʻlinishsiz): akrosoma shakllanishi (Goldji apparatidan), yadro kondensatsiyasi (gistonlar oʻrniga protaminlar), flagellum (aksonema) va mitoxondriyal oʻram hosil boʻlishi, ortiqcha sitoplazmaning chiqarilishi.
- Spermiatsiya — yetilgan spermatidaning Sertoli hujayrasidan ajralib kanalcha boʻshligʻiga chiqishi; qoldiq sitoplazmani Sertoli hujayrasi fagotsitoz qiladi.
- Bir avlod hujayralari sitoplazmatik koʻprikchalar bilan bogʻlangan holda sinxron rivojlanadi.
- Meyozdagi xatolar (xromosomalar ajralmasligi) gametalar anevploidiyasiga olib keladi.
06
Jinsiy hujayralar: bosqichlar va ploidlik
| Hujayra | Ploidlik / DNK | Hodisa / joylashuvi |
| Spermatogoniya (A, B) | 2n (diploid), 2C | Mitoz; bazal boʻlim; ildiz hujayralar zaxirasi |
| Birlamchi spermatotsit | 2n, 4C (S-fazadan keyin) | Meyoz I ga kiradi; qon–moyak toʻsigʻidan oʻtadi |
| Ikkilamchi spermatotsit | n (haploid), 2C | Qisqa umrli; tez meyoz II ga oʻtadi |
| Spermatida (yumaloq → choʻzilgan) | n, 1C | Spermiogenez: akrosoma, flagellum, protaminlar |
| Spermatozoid | n, 1C | Boʻshliqqa chiqadi (spermiatsiya); moyak ortigʻida yetiladi |
07
Spermatogenez davomiyligi va moyak ortigʻida yetilish
- Odamda spermatogenezning umumiy davomiyligi taxminan 74 kun (spermatogen epiteliyning 4–5 ketma-ket sikli; bitta sikl taxminan 16 kun).
- Moyak ortigʻidan tranzit bir necha kun davom etadi (adabiyotda taxminan 2–12 kun); shu davrda spermatozoidlar harakatchanlik va urugʻlantirish qobiliyatini egallaydi, dum qismida saqlanadi.
- Shu sababli spermatogenezga taʼsir etuvchi omil (isitma, dori, nurlanish, gormonlar) spermogrammada taxminan 3 oydan keyin namoyon boʻladi; nazorat spermogrammasi shu muddatdan keyin baholanadi.
- Kapasitatsiya moyak ortigʻida emas, urgʻochi jinsiy yoʻllarida (yoki in vitro) sodir boʻladi: ejakulyatdagi spermatozoidlar hali toʻliq kapasitatsiyalanmagan.
- Spermatozoid tuzilishi: bosh (yadro + akrosoma), boʻyin, oraliq qism (mitoxondriyalar), asosiy va oxirgi qismlar (dum).
- Eng sezgir omillar: harorat, ionlashtiruvchi nurlanish, kimyoterapiya (alkillovchi vositalar), toksinlar, ekzogen androgenlar.
08
Gipotalamus–gipofiz–moyak oʻqi
- Gipotalamus (arkuat va preoptik yadrolar) GnRH ni pulsatsiyalovchi tarzda (taxminan har 1–2 soatda) ajratadi; GnRH — dekapeptid, portal qon tomirlari orqali gipofizga yetadi.
- Kisspeptin neyronlari (KNDy) GnRH neyronlarini faollashtiradi va oʻqning asosiy boshqaruvchisi hisoblanadi; balogʻat boshlanishida ayniqsa muhim.
- Gipofiz old boʻlagining gonadotroflari LH va FSH ajratadi: ikkalasi ham umumiy α- va oʻziga xos β-subbirlikdan iborat glikoproteinlar.
- LH → Leydig hujayralari → testosteron; FSH → Sertoli hujayralari → spermatogenezni qoʻllab-quvvatlash, ABP, inhibin B.
- Pulsatsiya muhim: uzluksiz GnRH yoki uzoq taʼsirli agonistlar retseptorlar desensitizatsiyasi orqali LH/FSH ni pasaytiradi (prostata saratonida androgen deprivatsiyasining asosi).
- Puls chastotasi gonadotropinlar nisbatiga taʼsir qiladi: tez pulslar koʻproq LH ga, sekin pulslar FSH ga qulay.
- Testosteron sutka davomida tebranadi, ertalab yuqori (ayniqsa yoshlarda); shu sababli qon ertalab olinadi.
- Giperprolaktinemiya, stress, ogʻir kasallik, vazn yoʻqotish va haddan ziyod mashqlar GnRH pulsatsiyasini bostirishi mumkin (funksional gipogonadotrop gipogonadizm).
09
Teskari aloqa: testosteron, estradiol va inhibin B
- Testosteron va uning aromatizatsiya mahsuloti estradiol gipotalamus hamda gipofizda manfiy teskari aloqa beradi: asosan LH, kamroq FSH pasayadi.
- Inhibin B (Sertoli hujayralari) gipofizda FSH sekretsiyasini tanlab bostiradi: spermatogenez susaysa inhibin B ↓ → FSH ↑.
- Aktivinlar FSH ni ragʻbatlantiradi, follistatin aktivinni bogʻlaydi — mahalliy qoʻshimcha boshqaruv.
- Estradiol manfiy teskari aloqada muhim: selektiv estrogen retseptor modulyatorlari (klomifen) bu aloqani bloklab LH, FSH va testosteronni oshiradi.
- Ekzogen testosteron va anabolik steroidlar teskari aloqa orqali LH va FSH ni pasaytiradi → gipogonadotrop gipogonadizm va spermatogenez susayishi.
- Giperprolaktinemiya GnRH pulsatsiyasini va Leydig faoliyatini pasaytiradi → LH, testosteron ↓, libido ↓, erektil disfunksiya.
- Semizlikda aromatizatsiya ↑, SHBG ↓: estradiol ↑ va umumiy testosteron ↓ (funksional gipogonadizm).
10
Testosteron: tashilishi, metabolizmi va taʼsiri
- Qonda testosteronning kichik qismi (taxminan 1–3 %) erkin; taxminan 40–50 % SHBG bilan mustahkam, qolgani asosan albumin bilan kuchsiz bogʻlangan. Bioavailable = erkin + albumin bilan bogʻlangan.
- Umumiy testosteron SHBG ga bogʻliq: SHBG semizlik, insulin rezistentligi, androgenlarda ↓; qarilik, jigar sirrozi, gipertireoz, estrogenlarda ↑. SHBG oʻzgarganda erkin testosteron baholanadi.
- AUA 2018: tanqislik tashxisi simptomlar va ertalab ikki marta olingan past umumiy testosteronga (<300 ng/dL — maqbul chegara) asoslanadi.
- 5α-reduktaza (2-tur: prostata, tashqi jinsiy aʼzolar, soch follikulalari; 1-tur: teri, jigar) testosteronni DHT ga aylantiradi: androgen retseptoriga yaqinligi yuqori, taʼsiri kuchli.
- Aromataza (CYP19A1) testosteronni estradiolga aylantiradi (yogʻ toʻqimasi, moyak, miya); erkakda estradiolning katta qismi periferik aromatizatsiyadan hosil boʻladi.
- Taʼsiri: libido, ereksiyaga modulyator rol, mushak va suyak massasi, eritropoez, spermatogenez, ikkilamchi jinsiy belgilar.
- Katabolizm jigarda (glyukuronidlanish, sulfatlanish), metabolitlar siydik bilan chiqadi.
11
Ejakulyat tarkibi va manbalari
| Manba | Asosiy tarkibiy qismlar | Klinik ahamiyati |
| Moyak va moyak ortigʻi (~5–10 %) | Spermatozoidlar, L-karnitin, neytral α-glyukozidaza | Neytral α-glyukozidaza — epididim funksiyasi belgisi (obstruksiyada ↓) |
| Urugʻ pufakchalari (eng katta ulush, ~50–70 %) | Fruktoza, semenogelin (koagulum), prostaglandinlar, askorbat; ishqoriy | Fruktoza yoʻq, hajm kam, pH kislotali: CBAVD yoki ejakulyator yoʻl obstruksiyasini oʻylang |
| Prostata (~20–30 %) | Limon kislotasi, rux, kislotali fosfataza, PSA, spermin | PSA koagulumni suyultiradi (odatda 15–60 daqiqada) |
| Bulbouretral (Kouper) va uretral bezlar | Shilimshiq tiniq suyuqlik | Uretrani moylaydi va neytrallaydi; hajmga hissasi kichik |
12
WHO 2021 (6-nashr): ejakulyatning pastki referens chegaralari
| Koʻrsatkich | Pastki chegara (5-persentil) | Izoh |
| Ejakulyat hajmi | 1,4 mL | Past hajm: toʻliq yigʻilmagan, obstruksiya, gipogonadizm |
| Jami spermatozoid soni | 39 mln / ejakulyat | Hajm va konsentratsiya koʻpaytmasi |
| Spermatozoid konsentratsiyasi | 16 mln / mL | Chegaradan past — oligozoospermiya |
| Umumiy harakatchanlik (PR + NP) | 42 % | Chegaradan past — astenozoospermiya |
| Progressiv harakatchanlik (PR) | 30 % | Toʻgʻri chiziqli yoki katta doiralarda harakat |
| Tirik spermatozoidlar | 54 % | Harakatchanlik past boʻlganda baholanadi |
| Normal morfologiya | 4 % | Chegaradan past — teratozoospermiya (qatʼiy mezonlar) |
13
Spermogrammani sharhlash: terminlar va ogohlantirishlar
- Terminlar: normozoospermiya; oligozoospermiya (soni kam); astenozoospermiya (harakatchanlik past); teratozoospermiya (normal shakl kam); azoospermiya (ejakulyatda spermatozoid yoʻq); kriptozoospermiya (faqat sentrifugadan keyin); aspermiya (ejakulyat yoʻq).
- WHO 2021 chegaralari — hamkori 12 oy ichida homilador boʻlgan unumli erkaklar tanlamasining pastki 5-persentili; ular «fertil/infertil» chegarasi emas.
- Jinsiy parhez 2–7 kun; tahlil kamida ikki marta oʻtkaziladi, chunki koʻrsatkichlar biologik jihatdan juda oʻzgaruvchan.
- Namuna toʻliq yigʻilishi, laboratoriyaga bir soat ichida yetkazilishi va suyulish vaqti baholanishi shart.
- Hajm ↓ + azoospermiya: retrograd ejakulyatsiya, ejakulyator yoʻl obstruksiyasi, CBAVD yoki gipogonadizm; pH, fruktoza va ejakulyatdan keyingi siydik tekshiriladi.
- Leykotsitospermiya (>1 mln/mL) infeksiya yoki yalligʻlanishni koʻrsatishi mumkin, lekin yagona belgi emas.
- Spermatozoid DNK fragmentatsiyasi — maxsus test; kundalik tashxis uchun majburiy emas, tanlangan holatlarda qoʻllanadi.
14
Gipogonadizm: gipergonadotrop va gipogonadotrop shakllar
- Birlamchi (gipergonadotrop) gipogonadizm — moyak yetishmovchiligi: testosteron ↓ yoki chegarada, teskari aloqa yoʻqolgani uchun LH ↑ va FSH ↑. Misollar: Klinefelter sindromi (47,XXY), kriptorxizm, orxit, kimyoterapiya, nurlanish, travma, torsiya.
- Ikkilamchi (gipogonadotrop) gipogonadizm — gipotalamus yoki gipofiz buzilishi: testosteron ↓, LH va FSH past yoki mos kelmaydigan «normal».
- Gipogonadotrop sabablar: Kallmann sindromi (anosmiya + GnRH tanqisligi), gipofiz adenomasi, giperprolaktinemiya, gemoxromatoz, ekzogen androgenlar, opioidlar, ogʻir kasalliklar, semizlik va metabolik sindrom.
- Kompensatsiyalangan shakl: testosteron normal, LH ↑ — subklinik Leydig yetishmovchiligi (koʻproq keksalarda).
- Izolyatsiyalangan spermatogen yetishmovchilik: FSH ↑ (koʻpincha), LH va testosteron normal, moyak hajmi kichik.
- Obstruktiv azoospermiyada spermatogenez saqlangan: moyak hajmi va FSH odatda normal.
- Ikkilamchi gipogonadizmda gonadotropinlar bilan spermatogenezni tiklash mumkin; fertillikni istagan erkakka ekzogen testosteron berilmaydi.
15
Gormon profillari: ayirmali tashxis
| Holat | LH / FSH | Testosteron | Izoh |
| Birlamchi gipogonadizm (Klinefelter va b.) | LH ↑ / FSH ↑ | ↓ yoki chegarada | Moyaklar kichik, qattiq; azoospermiya koʻp |
| Ikkilamchi gipogonadizm (Kallmann, gipofiz) | LH ↓ / FSH ↓ | ↓ | Prolaktin, temir, gipofiz MRT; ekzogen androgenlarni istisno qiling |
| Izolyatsiyalangan spermatogen yetishmovchilik | LH normal / FSH ↑ | Normal | Inhibin B ↓; Leydig funksiyasi saqlangan |
| Ekzogen testosteron / anabolik steroidlar | LH ↓ / FSH ↓ | Preparatga bogʻliq | Moyak ichi testosteroni ↓; spermatogenez bostirilgan |
| Giperprolaktinemiya | LH ↓ / FSH ↓ yoki normal | ↓ | Prolaktin ↑; libido ↓; gipofiz adenomasini istisno qiling |
| Obstruktiv azoospermiya | Normal / normal | Normal | Moyak hajmi normal; hajm, pH, fruktoza tekshiriladi |
16
FSH va inhibin B ni sharhlash
- FSH spermatogen epiteliy holatini bilvosita aks ettiradi: yuqori FSH odatda germinativ epiteliy jiddiy shikastlanganini bildiradi (teskari aloqaning yoʻqolishi).
- Normal FSH spermatogenez saqlanganini kafolatlamaydi (masalan, yetilish toʻxtashida FSH normal boʻlishi mumkin); faqat FSH asosida biopsiya natijasini ishonchli aytib boʻlmaydi.
- Yuqori FSH spermani topish imkoniyatini toʻliq istisno qilmaydi: noobstruktiv azoospermiyada FSH baland boʻlsa ham ayrim erkaklarda moyakdan sperma ajratib olish mumkin.
- Inhibin B Sertoli faoliyatini aks ettiradi va FSH bilan teskari bogʻliq; kundalik amaliyotda uning qoʻshimcha diagnostik qiymati cheklangan.
- Past FSH va past LH + azoospermiya = gipogonadotrop gipogonadizm (davolanuvchi sabab); avval ekzogen androgen va anabolik steroid qabul qilinishini aniqlang.
- Yuqori FSH + kichik moyak hajmi: birlamchi moyak yetishmovchiligi; azoospermiya yoki ogʻir oligozoospermiyada kariotip va Y-xromosoma mikrodeletsiyalari (AZF) tekshiriladi.
17
Algoritm: patologik spermogrammada gormonal baholash
- Anamnez: kriptorxizm, orxit/parotit, jarrohlik, kimyoterapiya, nurlanish, dorilar (androgenlar, opioidlar), libido va ereksiya.
- Obyektiv: moyak hajmi va qoʻyuqligi, varikotsele (tik turganda, Valsalva), urugʻ chiqaruv yoʻli, ikkilamchi jinsiy belgilar, anosmiya.
- Spermogramma (parhezdan 2–7 kun keyin) kamida ikki marta; azoospermiyada hajm, pH, fruktoza va sentrifugadan keyingi choʻkma baholanadi.
- Ertalabki gormonlar: umumiy testosteron, LH, FSH; testosteron past boʻlsa — prolaktin, takroriy testosteron va SHBG/erkin testosteron.
- Naqshni baholash: LH ↑, FSH ↑ — birlamchi; LH ↓, FSH ↓ — ikkilamchi (prolaktin, temir, gipofiz MRT); FSH ↑ + testosteron normal — izolyatsiyalangan spermatogen yetishmovchilik; hammasi normal + moyak hajmi normal — obstruksiya.
- Azoospermiya yoki ogʻir oligozoospermiyada kariotip va Y-mikrodeletsiyalar (AZF) tekshiriladi.
- Davolash yoʻnalishi: sababni bartaraf etish (dori, varikotsele); ikkilamchida gonadotropin terapiyasi (testosteronsiz); yordamchi reproduktiv texnologiyalar; genetik maslahat.
18
Asosiy klinik xulosalar
- Spermatogenez — Sertoli hujayralari boshqaruvidagi uch bosqichli jarayon (mitoz, meyoz, spermiogenez); davomiyligi taxminan 74 kun, moyak ortigʻida yetilish yana bir necha kun.
- Qon–moyak toʻsigʻi (Sertoli hujayralari orasidagi zich birikmalar) meyoz va spermiogenezdagi hujayralarni immun tizimidan ajratadi.
- LH → Leydig → testosteron; FSH → Sertoli → spermatogenez va inhibin B. Spermatogenez uchun moyak ichi testosteroni zarur.
- Teskari aloqa: testosteron va estradiol — LH hamda FSH ni, inhibin B — FSH ni bostiradi. Ekzogen androgenlar spermatogenezni bostiradi.
- Umumiy testosteron SHBG ga bogʻliq; shubhada erkin testosteron baholanadi, tashxis ertalabki ikki oʻlchovga asoslanadi.
- FSH ↑ — birlamchi spermatogen shikast; LH ↓, FSH ↓ + testosteron ↓ — gipogonadotrop (davolanadigan). Normal FSH spermatogenezni kafolatlamaydi.
- WHO 2021 chegaralari — 5-persentil, fertillikning mutlaq chegarasi emas; spermogramma kamida ikki marta, taʼsir oʻzgargach taxminan 3 oydan keyin takrorlanadi.
1Qon–moyak toʻsigʻi qaysi hujayralar orasidagi zich birikmalardan hosil boʻladi?
- Leydig hujayralari
- Sertoli hujayralari
- Peritubulyar miyoid hujayralar
- Spermatogoniyalar
Javob: B. Toʻsiqni qoʻshni Sertoli hujayralari orasidagi zich birikmalar hosil qiladi; u epiteliyni bazal va adlyuminal boʻlimlarga ajratadi.
2Odamda spermatogenezning umumiy davomiyligi taxminan qancha?
- 16 kun
- 35 kun
- 74 kun
- 120 kun
Javob: C. Taxminan 74 kun; moyak ortigʻidagi tranzit bilan birga ~3 oy, shuning uchun nazorat spermogrammasi shu muddatdan keyin baholanadi.
3Qaysi gormon Sertoli hujayralaridan ajralib FSH sekretsiyasini tanlab bostiradi?
- Inhibin B
- Estradiol
- Prolaktin
- Antimyuller gormon
- Aktivin
Javob: A. Inhibin B gipofizdagi FSH ni tanlab bostiradi; spermatogenez susaysa inhibin B kamayadi va FSH oshadi.
4Azoospermiya, kichik moyaklar, LH va FSH yuqori, testosteron past. Eng ehtimoliy holat?
- Obstruktiv azoospermiya
- Ikkilamchi (gipogonadotrop) gipogonadizm
- Birlamchi (gipergonadotrop) gipogonadizm
- Giperprolaktinemiya
Javob: C. Moyak yetishmovchiligida teskari aloqa yoʻqolgani sababli gonadotropinlar oshadi; Klinefelter sindromi tipik misol.
5Ekzogen testosteron spermatogenezni qanday bostiradi?
- Sertoli hujayralarini bevosita yoʻq qiladi
- LH ni bostirib moyak ichi testosteronini kamaytiradi
- FSH retseptorlarini bloklaydi
- Inhibin B ni oshiradi
Javob: B. Manfiy teskari aloqa LH ni pasaytiradi, moyak ichi testosteroni kamayadi; taʼsir odatda qaytar.
- WHO laboratory manual for the examination and processing of human semen, 6th edition, 2021
- EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health, 2024
- AUA/ASRM Male Infertility, 2020
- AUA Testosterone Deficiency, 2018
- Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, 14th ed., 2020
- Williams Textbook of Endocrinology, 14th ed., 2020
- Ross & Pawlina Histology: A Text and Atlas, 8th ed., 2020
- Campbell-Walsh-Wein Urology, 12th ed., 2020
Taqdimot taʼlim maqsadida tayyorlangan. Klinik qarorlar amaldagi klinik tavsiyalar va bemorning holatiga asoslanishi kerak. Foydalanganda muallifni va sayt manzilini koʻrsating.
PPTX yuklab olish (516 KB)