Dautov Androlog · Toshkent
UZ RU Qabulga yozilishYozilish
Moyak va yorgʻoq

Varikotsele: belgilari, darajalari va davolash

Pastga suring — animatsiya 3 qadamda tushuntiradi

  1. 1 / 3

    Varikotsele nima va u nega paydo boʻladi?

    Moyakdan chiqqan qon venalar orqali yuqoriga — yurak tomon oqadi. Venalar ichida kichik qopqoqchalar (klapanlar) bor: ular qonning pastga qaytishiga yoʻl qoʻymaydi.

  2. 2 / 3

    Varikotsele darajalari

    Shifokorlar varikotselening kattaligini darajalarga ajratadi. Daraja kasallikning qanchalik «yomon»ligini emas, venalar qanchalik koʻzga tashlanishini bildiradi.

  3. 3 / 3

    Varikotsele belgilari

    Koʻp erkaklar varikotsele borligini tasodifan bilib qoladi — koʻrikda yoki farzand boʻlmagani uchun tekshirilganda.

  4. Batafsil — pastda

    Savolingiz boʻlsa, androlog bilan maxfiy maslahatlashing — ismingizni aytmasangiz ham boʻladi.

Matnga oʻtish ↓

Varikotsele koʻp erkaklarda uchraydi, lekin hammasida ham davolash kerak emas. Qaysi holatda kuzatish yetarli, qaysi holatda operatsiya foyda berishi haqida oddiy tilda.

Varikotsele — bu moyakdan qonni olib ketuvchi venalarning kengayishi va chirmashib qolishi. Bu xuddi oyoqdagi varikoz kasalligiga oʻxshaydi, faqat yorgʻoqda. Varikotsele juda keng tarqalgan: u taxminan 15 foiz erkaklarda uchraydi va koʻp hollarda hech qanday bezovtalik bermaydi.

Ammo farzand koʻra olmayotgan erkaklar orasida u ancha koʻp — taxminan 35–40 foizida topiladi. Shuning uchun varikotsele kasalligi bepushtlikning davolash mumkin boʻlgan sabablaridan biri hisoblanadi. Quyida moyak venalari kengayishi qanday paydo boʻlishi, darajalari, belgilari va qachon davolash kerakligini tushuntiramiz.

Varikotsele nima va u nega paydo boʻladi?

Moyakdan chiqqan qon venalar orqali yuqoriga — yurak tomon oqadi. Venalar ichida kichik qopqoqchalar (klapanlar) bor: ular qonning pastga qaytishiga yoʻl qoʻymaydi. Klapanlar yaxshi ishlamasa, qon yorgʻoqdagi venalarda toʻxtab qoladi. Venalar choʻziladi, kengayadi va bir-biriga chirmashib, «chuvalchanglar toʻplami»ga oʻxshab qoladi.

Varikotsele koʻpincha chap tomonda boʻladi — taxminan 10 holatdan 9 tasida. Sababi anatomiyada: chap moyak venasi uzunroq va buyrak venasiga toʻgʻri burchak ostida quyiladi, shuning uchun unda bosim yuqoriroq. Varikotsele odatda balogʻat yoshida paydo boʻladi va yillar davomida sekin kattalashishi mumkin.

Koʻp yigitlar varikotseleni jinsiy hayot yoki onanizm bilan bogʻlab, oʻzini ayblaydi. Bunga ilmiy asos yoʻq: asosiy sabab — vena va klapanlar tuzilishining oʻziga xosligi. Baʼzan varikotsele ikki tomonda boʻladi, bunda ham odatda chap tomondagisi kattaroq.

Varikotsele darajalari

Shifokorlar varikotselening kattaligini darajalarga ajratadi. Daraja kasallikning qanchalik «yomon»ligini emas, venalar qanchalik koʻzga tashlanishini bildiradi.

Daraja Qanday aniqlanadi Oddiy tilda
Subklinik Faqat UZI (ultratovush tekshiruvi) da koʻrinadi Qoʻl bilan sezilmaydi
1-daraja Tik turib kuchanganda paypaslab seziladi Kichik
2-daraja Kuchanmasdan ham seziladi, lekin koʻrinmaydi Oʻrtacha
3-daraja Yorgʻoq terisi orqali koʻzga koʻrinadi Katta

Davolash haqidagi qaror faqat darajaga qarab qabul qilinmaydi. Shifokor belgilarga, sperma tahliliga va moyak oʻlchamiga ham qaraydi. 3-darajali varikotsele bilan farzand koʻrgan erkaklar koʻp, kichik varikotsele bilan esa sperma sifati pasaygan boʻlishi mumkin.

Faqat UZIda topilgan subklinik varikotsele odatda davolanmaydi. Xalqaro tavsiyalarga koʻra, bunday holatda operatsiya foyda bermaydi.

Varikotsele belgilari

Koʻp erkaklar varikotsele borligini tasodifan bilib qoladi — koʻrikda yoki farzand boʻlmagani uchun tekshirilganda. Belgilar boʻlsa, ular odatda quyidagicha:

  • yorgʻoqda ogʻirlik, «tortib turish» hissi;
  • simillagan, zerikarli ogʻriq — uzoq tik turganda, issiqda, jismoniy yukdan keyin va kechga borib kuchayadi;
  • yotganda ogʻriq va ogʻirlikning kamayishi;
  • moyak ustida yumshoq, chuvalchangsimon tomirlar sezilishi yoki koʻrinishi;
  • shu tomondagi moyakning biroz kichikroq boʻlishi.

Keskin, kuchli ogʻriq varikotselega xos emas. Bunday ogʻriq boshqa sababni koʻrsatadi — moyakda ogʻriq maqolasida sabablarni tartib bilan koʻrib chiqqanmiz.

Muhim: Katta yoshda toʻsatdan paydo boʻlgan, faqat oʻng tomondagi yoki yotganda ham kichraymaydigan varikotsele boshqa kasallik belgisi boʻlishi mumkin. Masalan, buyrakdagi yoki qorin boʻshligʻidagi oʻsma venani bosib qoʻygan boʻlishi mumkin. Bunday hollarda shifokor buyrak va qorin boʻshligʻini ham tekshiradi.

Varikotsele farzand koʻrishga qanday taʼsir qiladi?

Spermatozoidlar tana haroratidan biroz pastroq haroratda yaxshi yetiladi. Yorgʻoqdagi venalarda toʻxtab qolgan iliq qon moyakni qizitadi. Bundan tashqari, oksidlovchi stress — hujayralarni shikastlovchi jarayon — kuchayadi. Natijada spermatozoidlar soni, harakati va shakli yomonlashishi, ularning DNKsi zararlanishi mumkin.

Ammo bu hamma erkakda boʻlmaydi. Varikotselesi bor erkaklarning koʻpchiligi hech qanday davolashsiz farzand koʻradi. Sizda taʼsir bor-yoʻqligini faqat spermogramma (urugʻ tahlili) koʻrsatadi. Bu mavzu haqida batafsil: varikotsele va bepushtlik.

Baʼzi erkaklarda varikotsele sperma sifatini yillar davomida asta-sekin pasaytirishi mumkin. Shuning uchun hozircha farzand rejalashtirmayotgan, lekin sezilarli varikotselesi bor yosh erkaklarga spermogrammani vaqti-vaqti bilan, masalan bir-ikki yilda bir marta, takrorlash tavsiya qilinishi mumkin. Koʻrsatkichlar pasayib borsa, davolash haqida oldindan gaplashish imkoni boʻladi.

Farzand koʻrish — juftlikning umumiy masalasi. Erkakda varikotsele topilgan boʻlsa ham, turmush oʻrtogʻi ham ginekolog koʻrigidan oʻtishi kerak. Baʼzan sabab ikkala tomonda boʻladi va faqat bittasini davolash kutilgan natijani bermaydi.

Varikotsele va testosteron

Moyak nafaqat spermatozoid, balki erkak gormoni testosteronni ham ishlab chiqaradi. Baʼzi tadqiqotlarda varikotselesi bor erkaklarda testosteron pastroq boʻlgan va davolashdan keyin biroz oshgan. Ammo faqat testosteronni oshirish maqsadida operatsiya qilish boʻyicha dalillar hali cheklangan. Agar sizda charchoq yoki jinsiy mayl pasayishi boʻlsa, shifokor avval gormon tahlillarini tavsiya qiladi.

Koʻp erkaklar varikotsele jinsiy quvvatni pasaytiradi, deb qoʻrqadi. Odatda u ereksiyaga bevosita taʼsir qilmaydi. Ereksiya bilan muammo boʻlsa, shifokor uning boshqa sabablarini ham tekshiradi.

Shifokor qanday tekshiradi?

  1. Koʻrik. Shifokor yorgʻoqni tik turgan va yotgan holatda koʻradi. Sizdan kuchanishni soʻrashi mumkin — bunda kengaygan venalar yaxshiroq seziladi. Koʻrik iliq xonada oʻtkazilgani maʼqul: sovuqda yorgʻoq qisqarib, kichik varikotseleni sezish qiyinlashadi.
  2. UZI va dopplerografiya. Venalarning kengligi, qonning orqaga oqishi va moyaklar hajmi oʻlchanadi.
  3. Spermogramma. Farzand rejalashtirayotgan yoki farzand koʻra olmayotgan erkaklarga, shuningdek katta yoshdagi oʻsmirlarga kerak.
  4. Gormon tahlillari — kerak boʻlsa: testosteron, FSG (follikulani stimullovchi gormon) va boshqalar.

Bu tekshiruvlar ogʻriqsiz va koʻpincha bir-ikki tashrifda yakunlanadi. Spermogrammaga toʻgʻri tayyorlanish natijaning aniqligi uchun muhim: necha kun jinsiy aloqadan saqlanish kerakligini shifokor oldindan aytadi.

Varikotsele qachon davolanadi?

Varikotsele topilgan har bir erkakka operatsiya kerak emas. Xalqaro urologik tavsiyalarga koʻra, davolash asosan quyidagi hollarda koʻrib chiqiladi:

  • juftlik farzand koʻra olmayapti, varikotsele qoʻl bilan seziladi va spermogramma koʻrsatkichlari past;
  • varikotsele doimiy ogʻriq yoki ogʻirlik beradi va oddiy choralar yordam bermaydi;
  • oʻsmirda varikotsele tomondagi moyak oʻsishdan orqada qolyapti;
  • sperma DNKsi shikastlanishi yuqori va bepushtlikning boshqa sababi topilmagan.

Varikotselesi bor, lekin spermogrammasi normal va hech narsa bezovta qilmaydigan erkakka odatda faqat kuzatuv tavsiya qilinadi. Oʻsmirlar uchun alohida qoidalar bor — ular haqida oʻsmirlarda varikotsele maqolasida yozganmiz.

Afsona: «Varikotselesi bor erkak baribir bepusht boʻladi.» Haqiqat: Koʻpchilik erkaklar varikotsele bilan farzand koʻradi. Bepushtlik xavfini spermogramma koʻrsatadi — varikotselening oʻzi hukm emas.

Varikotseleni davolash usullari

Kengaygan venalarni yoʻqotadigan tabletka, surtma yoki mashq yoʻq. Davolashning maqsadi — qon toʻxtab qolayotgan venalarni yopish. Shunda qon sogʻlom venalar orqali oqa boshlaydi.

  • Mikrojarrohlik operatsiyasi. Chov pastidagi kichik kesma orqali, mikroskop ostida bajariladi. Shifokor kengaygan venalarni bogʻlaydi, arteriya va limfa tomirlarini saqlab qoladi. Xalqaro tavsiyalarda qaytalanish va asoratlar xavfi eng past usul sifatida koʻrsatiladi.
  • Laparoskopik operatsiya. Qorin devoridagi bir necha kichik teshik orqali videokamera yordamida bajariladi.
  • Embolizatsiya. Kesmasiz muolaja: vena orqali ingichka naycha kiritilib, kengaygan vena ichkaridan berkitiladi.
  • Mikroskopsiz ochiq operatsiyalar. Hali ham qoʻllanadi, lekin qaytalanish va moyak atrofida suyuqlik yigʻilishi xavfi yuqoriroq.

Har bir usulning afzalligi, kamchiligi va tiklanish muddatlari haqida: varikotsele operatsiyasi.

Davolashdan keyin spermatozoidlar yangidan yetilishi uchun vaqt kerak: ularning toʻliq yetilish sikli taxminan 2,5–3 oy. Shuning uchun natija birinchi marta taxminan 3 oydan keyin spermogramma bilan tekshiriladi.

Vitaminlar, surtmalar va xalq usullari haqida

Internetda «varikotseleni operatsiyasiz yoʻqotadigan» kremlar, choylar va kapsulalar koʻp reklama qilinadi. Ularning birortasi kengaygan venani qisqartira olmaydi. Isituvchi kompress va hammom esa yorgʻoq haroratini oshirib, spermaga qoʻshimcha zarar yetkazishi mumkin.

Antioksidantlar va vitaminlar sperma koʻrsatkichlarini biroz yaxshilashi mumkinligi haqida maʼlumotlar bor, lekin dalillar hali zaif. Ular varikotseleni davolamaydi va operatsiya kerak boʻlgan holatda uning oʻrnini bosmaydi. Bunday vositalarni boshlashdan oldin shifokor bilan maslahatlashing.

Operatsiya kerak boʻlmagan holatlarda ogʻriqni oddiy choralar yengillashtiradi: yorgʻoqni koʻtarib turuvchi ichki kiyim, uzoq tik turish va qizib ketishdan saqlanish, shifokor tavsiya qilgan ogʻriq qoldiruvchilar. Meʼyoriy vazn va chekmaslik esa sperma sifati uchun ham foydali.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

  • yorgʻoqda chuvalchangsimon tomirlar yoki doimiy ogʻirlik sezsangiz;
  • bir yildan beri farzand boʻlmayapti (turmush oʻrtogʻingiz 35 yoshdan katta boʻlsa — 6 oydan beri);
  • oʻsmir oʻgʻlingizda bir moyak ikkinchisidan kichikroq koʻrinsa yoki unda tomirlar sezilsa;
  • varikotsele katta yoshda toʻsatdan paydo boʻlsa yoki faqat oʻng tomonda boʻlsa;
  • shoshilinch: yorgʻoqda toʻsatdan kuchli ogʻriq boshlansa — bu varikotsele emas, boshqa shoshilinch holat boʻlishi mumkin.

Spermogramma yoki UZI natijalaringizni androlog Davron Dautov bilan maxfiy koʻrib chiqish uchun qabulga yoziling.

Asosiy fikrlar

  • Varikotsele — moyak venalarining kengayishi; u taxminan 15 foiz erkaklarda, koʻpincha chap tomonda uchraydi.
  • Koʻp hollarda u bezovta qilmaydi va davolashni talab qilmaydi.
  • Farzand koʻrishga taʼsirini spermogramma koʻrsatadi; davolash asosan bepushtlik, ogʻriq yoki oʻsmirda moyak oʻsishi orqada qolganda kerak.
  • Varikotseleni dori bilan yoʻqotib boʻlmaydi; eng kam asoratli usul — mikrojarrohlik operatsiyasi.
  • Davolash natijasi spermogrammada taxminan 3 oydan keyin koʻrinadi.

Koʻp beriladigan savollar

Varikotsele oʻz-oʻzidan yoʻqoladimi?

Yoʻq, kengaygan venalar oʻz-oʻzidan asl holiga qaytmaydi. Lekin koʻp erkaklarda varikotsele yillar davomida hech qanday muammo tugʻdirmaydi va davolashni talab qilmaydi. Muhimi — shifokor kuzatuvi va kerak boʻlsa vaqti-vaqti bilan spermogramma.

Varikotsele bilan farzand koʻrish mumkinmi?

Ha, varikotselesi bor erkaklarning koʻpchiligi farzand koʻradi. U sperma sifatini pasaytirishi mumkin, lekin har doim ham emas. Farzand boʻlmayotgan juftlikda spermogramma yomon chiqsa va varikotsele qoʻl bilan seziladigan darajada boʻlsa, davolash imkoniyatni oshirishi mumkin.

Varikotseleni dori yoki mashq bilan davolasa boʻladimi?

Kengaygan venalarni yoʻqotadigan dori, mashq yoki surtma yoʻq. Ogʻriqni yengillashtirishga qoʻllab turuvchi ichki kiyim va shifokor tavsiya qilgan ogʻriq qoldiruvchilar yordam berishi mumkin. Venalarni faqat operatsiya yoki embolizatsiya yopadi.

Varikotsele bilan sport qilsa boʻladimi?

Koʻpchilik hollarda ha. Agar ogʻir yuk koʻtarish yoki uzoq yugurishdan keyin yorgʻoqda ogʻirlik kuchaysa, mashgʻulotda qoʻllab turuvchi ichki kiyim kiying va yukni moslang. Aniq cheklovlar boʻyicha shifokor bilan maslahatlashing.

Varikotsele xavfli kasallikmi?

Odatda hayot uchun xavfli emas. Uning asosiy taʼsiri — farzand koʻrish qobiliyati va baʼzan ogʻriq. Faqat katta yoshda toʻsatdan paydo boʻlgan yoki faqat oʻng tomonda boʻlgan varikotsele boshqa kasallik belgisi boʻlishi mumkin, shuning uchun uni albatta tekshirish kerak.

Manbalar

  1. EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health, 2024
  2. EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2024
  3. AUA/ASRM Guideline: Diagnosis and Treatment of Infertility in Men, 2020

Maqola xalqaro tibbiy tavsiyalar asosida tayyorlangan.

Muhim: bu maqola umumiy maʼlumot uchun. U shifokor koʻrigini almashtirmaydi. Dorilarni faqat shifokor tayinlaydi.

● Maxfiy qabul

Bu muammo sizga tanishmi? Maxfiy maslahat oling

Ismingiz oʻrniga taxallus yozsangiz ham boʻladi. Telefon raqamingiz faqat siz bilan bogʻlanish uchun kerak — hech kimga berilmaydi.

  • Muammoni oldindan batafsil aytishingiz shart emas
  • Qabul yakkama-yakka, begona koʻzlarsiz
  • Maʼlumotlar tibbiy sir sifatida saqlanadi

Yuborish orqali maʼlumotlaringiz faqat siz bilan bogʻlanish uchun ishlatilishiga rozilik bildirasiz. Maxfiylik siyosati

Qabulga yozilish