- Koʻzga koʻrinadigan va mikroskopik gematuriyani taʼriflash, haqiqiy gematuriyani yolgʻondan ajratish
- Gematuriya sabablarini guruhlash (oʻsma, tosh, infeksiya, BPH, glomerulyar, dori va shikast)
- Siydik yoʻllari oʻsmasi xavfini tabaqalash (yosh, chekish, kasbiy taʼsir, gematuriya turi)
- Glomerulyar va noglomerulyar gematuriyani klinik va laborator belgilar bilan farqlash
- Tekshiruv algoritmini bajarish: siydik tahlili, ekma, kreatinin, UT, KT-urografiya, sistoskopiya
- Antikoagulyant qabul qiluvchilarda va qon laxtasi bilan siydik tutilishida toʻgʻri harakat qilish
02
Taʼrif, ICD-10 va epidemiologiya
- Gematuriya (haematuria) — siydikda eritrotsitlar mavjudligi. ICD-10: R31 (gematuriya); N02 — takroriy va doimiy gematuriya (glomerulyar sindromlar).
- Koʻzga koʻrinadigan (makroskopik) gematuriya — siydik rangi qizil, pushti yoki qoramtir; oz miqdordagi qon ham rangni oʻzgartiradi.
- Koʻzga koʻrinmaydigan (mikroskopik) gematuriya — rang oʻzgarmaydi, faqat test-poloska yoki mikroskopiya aniqlaydi.
- Mikroskopik gematuriya mezoni (AUA/SUFU 2020): toʻgʻri olingan bitta namunada koʻrish maydonida (400×, HPF) ≥ 3 eritrotsit. Test-poloska faqat skrining: musbat boʻlsa mikroskopiya bilan tasdiqlanadi.
- Mikroskopik gematuriya baʼzi kattalarda tasodifan topiladi va koʻpincha jiddiy sabab topilmaydi; koʻzga koʻrinadigan gematuriyada xavfli oʻsma ehtimoli sezilarli yuqori.
- Gematuriya — alomat, tashxis emas: har doim sabab izlanadi; asosiy vazifa xavfli sababni (oʻsma) oʻtkazib yubormaslik.
- Doimiy gematuriya takroriy namunalarda saqlanadi; vaqtinchalik (infeksiya, mashq, hayz kontaminatsiyasi) gematuriyadan farqlanadi.
03
Haqiqiy va yolgʻon gematuriya
- Test-poloska gemoglobinning peroksidaza faolligini aniqlaydi: gemoglobinuriya va mioglobinuriyada ham musbat boʻladi, mikroskopiyada esa eritrotsit koʻrinmaydi.
- Yolgʻon musbat: mioglobin va gemoglobin, tozalash vositalari qoldigʻi (oksidlovchilar), baʼzi bakteriyalarning peroksidazasi.
- Yolgʻon manfiy: yuqori dozali C vitamini (askorbin kislotasi); namunaning uzoq turib qolishi (eritrotsitlar parchalanishi).
- Siydik rangi oʻzgargan, lekin eritrotsit yoʻq: lavlagi, rifampitsin, fenazopiridin, baʼzi boʻyoqlar; mioglobin (rabdomioliz), porfiriya, gemoliz.
- Kontaminatsiya: hayz qoni, qin yoki uretra ajralmasi; hayz paytida namuna olmang yoki kateter orqali oling.
- Uretroragiya: siydik chiqarishdan mustaqil qon tomchisi — sabab uretra yoki jinsiy aʼzoda.
- Shubhali holatda toza takroriy namuna (oʻrta porsiya) va mikroskopiya (kerak boʻlsa faza-kontrast) olinadi.
| Guruh | Misollar | Tipik belgilar |
| Oʻsmalar (xavfli) | Siydik pufagi urotelial raki, yuqori yoʻllar urotelial raki, buyrak hujayrali raki, prostata raki | Ogʻriqsiz gematuriya; chekish, yosh, kasbiy taʼsir |
| Toshlar | Buyrak, siydik yoʻli, pufak toshlari | Sanchiqli ogʻriq; koʻpincha mikrogematuriya |
| Infeksiya va yalligʻlanish | Sistit, pielonefrit, prostatit, uretrit, sil, shistosomoz, radiatsion yoki gemorragik sistit | Dizuriya, isitma, piuriya |
| Prostata va uretra | BPH, uretra strikturasi, kateter shikasti | Keksa erkaklar; LUTS; boshlangʻich yoki oxirgi gematuriya |
| Glomerulyar | IgA-nefropatiya, ingichka bazal membrana kasalligi, Alport sindromi, glomerulonefritlar, vaskulitlar | Proteinuriya, eritrotsit silindrlari, dismorf eritrotsitlar, qon bosimi ↑ |
| Buyrakning boshqa kasalliklari | Polikistoz, meduller gubkasimon buyrak, papillyar nekroz, qon tomir anomaliyalari, buyrak infarkti | Oilaviy anamnez, ogʻriq, UT topilmalari |
| Dori, qon va boshqalar | Antikoagulyantlar, siklofosfamid, qon kasalliklari, shikast, mashqdan keyingi gematuriya | Anamnez; antikoagulyant sababni yashirishi mumkin |
05
Siydik yoʻllari oʻsmasi uchun xavf omillari
- Chekish — eng muhim oʻzgartiriladigan xavf omili (pufak va yuqori yoʻllar urotelial raki, buyrak raki); chekish stajini (pack-year) aniqlang.
- Yosh va jins: xavf yoshi bilan oshadi (taxminan 40 yoshdan keyin, ≥ 60 da yuqori); erkaklarda koʻproq.
- Kasbiy taʼsir: aromatik aminlar (benzidin, 2-naftilamin), boʻyoq, rezina, charm, alyuminiy, neft-kimyo sanoati.
- Oldingi davolash va dorilar: siklofosfamid, ifosfamid, kichik tosga nur terapiyasi; fenatsetinli analgetiklarning uzoq qabuli; aristolox kislotasi (oʻsimlik preparatlari) — yuqori yoʻllar raki.
- Surunkali yalligʻlanish: uzoq muddatli kateter, toshlar, shistosomoz (skuamoz hujayrali rak xavfi).
- Gematuriya xususiyatlari: koʻzga koʻrinadigan, ogʻriqsiz, umumiy (total) gematuriya; mikroskopik gematuriyada eritrotsitlar sonining koʻpligi va doimiyligi.
- Boshqa: infeksiya bilan tushuntirilmaydigan irritativ simptomlar (CIS belgisi), oilaviy anamnez va Lynch sindromi (yuqori yoʻllar raki), oldingi urotelial oʻsma.
- Xavf omili boʻlmagan yosh bemorda ham xavfli sabab boʻlishi mumkin: xavf tabaqalash tekshiruv hajmini belgilaydi, lekin tekshiruvni butunlay rad etishga asos emas.
06
Xavf toifalari (AUA/SUFU 2020, umumiy tamoyil)
| Xavf toifasi | Mezonlar (yaqinlashtirilgan) | Tavsiya etilgan tekshiruv |
| Past | Ayol < 50, erkak < 40 yosh; chekmagan yoki < 10 pack-year; 3–10 eritrotsit/HPF; qoʻshimcha xavf yoʻq | Sistoskopiya yoki 6 oy ichida takroriy tahlil (birgalikda qaror) |
| Oʻrta | Ayol 50–59, erkak 40–59 yosh; 10–30 pack-year; 11–25 eritrotsit/HPF | Sistoskopiya + buyrak UT |
| Yuqori | Yoshi ≥ 60; > 30 pack-year; > 25 eritrotsit/HPF; koʻzga koʻrinadigan gematuriya anamnezi | Sistoskopiya + KT-urografiya |
| Koʻzga koʻrinadigan gematuriya | Yosh va boshqa omillardan qatʼi nazar yuqori xavf deb hisoblanadi | Sistoskopiya + yuqori yoʻllar tasviri (KT-urografiya) |
07
Klinik belgilar: anamnez va obyektiv koʻrik
- Siydik oqimida qon vaqti: boshlangʻichda (uretra, prostata), oxirgisida (pufak boʻyni, trigon, prostata), umumiy (total) — pufak yoki yuqori yoʻllar.
- Laxtalar: uzun qurtsimon laxta — yuqori yoʻl manbai; katta laxtalar va siydik tutilishi — pufak yoki prostata manbai.
- Ogʻriq: sanchiqli ogʻriq — tosh yoki laxta; ogʻriqsiz umumiy gematuriya — oʻsma shubhasi; dizuriya + isitma — infeksiya.
- Anamnez: oldingi epizodlar, yaqin SYI, urologik muolaja yoki shikast, jismoniy zoʻriqish, yuqori nafas yoʻllari infeksiyasi bilan bir vaqtda (IgA-nefropatiya), toshmalar va artrit (vaskulit), eshitish buzilishi yoki oilaviy buyrak kasalligi (Alport).
- Dorilar va taʼsirlar: antikoagulyant va antitrombotsit vositalar, siklofosfamid, NSAID; kasbiy taʼsir, chekish; sayohat (shistosomoz endemik hududlari).
- Koʻrik: qon bosimi (gipertoniya — glomerulyar kasallik), shishlar, qorin va bel sohasida massa, pufak, tashqi jinsiy aʼzolar, rektal tekshiruv (prostata); ayollarda ginekologik manba.
- Xavfli belgilar: massa, vazn yoʻqotish, keskin ogʻriq, isitma, sezilarli proteinuriya yoki kreatinin oʻsishi.
08
Glomerulyar va noglomerulyar gematuriya: farqlovchi belgilar
| Belgi | Glomerulyar | Noglomerulyar (urologik) |
| Siydik rangi | Koʻpincha «cola» yoki choy rangi, qoramtir | Qizil, pushti, yorqin qizil |
| Qon laxtalari | Odatda yoʻq | Mumkin (ayniqsa pufak va yuqori yoʻllar manbasida) |
| Eritrotsitlar morfologiyasi | Dismorf (akantotsitlar), faza-kontrast mikroskopiyada | Izomorf (normal shaklli) |
| Silindrlar | Eritrotsit silindrlari — glomerulyar kasallik belgisi | Yoʻq |
| Proteinuriya | Koʻpincha bor, sezilarli | Yoʻq yoki yengil (qon bilan bogʻliq) |
| Hamroh belgilar | Qon bosimi ↑, shishlar, kreatinin ↑, tizimli kasallik, oilaviy anamnez | Ogʻriq, dizuriya, LUTS, massa, tosh anamnezi |
09
Laborator tekshiruvlar
- Siydik: umumiy tahlil, mikroskopiya (kerak boʻlsa faza-kontrast), choʻkma (silindrlar), pH; infeksiya shubhasida ekma.
- SYI aniqlansa — davolang va infeksiya bartaraf etilgach siydik tahlilini takrorlang; gematuriya saqlansa tekshiruv davom etadi (infeksiyani yolgʻiz sabab deb hisoblamang, ayniqsa xavf omillari boʻlsa).
- Qon: kreatinin va eGFR, elektrolitlar; umumiy qon tahlili (anemiya), koagulogramma (antikoagulyant yoki qon ketish moyilligi shubhasida).
- Proteinuriya: siydikda oqsil/kreatinin yoki albumin/kreatinin nisbati; sezilarli proteinuriya — glomerulyar kasallik belgisi.
- Glomerulyar shubhada nefrolog bilan qoʻshimcha tekshiruvlar: komplement C3/C4, ANA, ANCA, anti-GBM, gepatit B/C, ASLO.
- PSA gematuriya tekshiruvining standart qismi emas; erkaklarda prostata raki skriningi alohida, individual muhokama qilinadi.
10
Sitologiya va siydik biomarkerlarining oʻrni
- Siydik sitologiyasi yuqori darajali (high-grade) urotelial oʻsma va CIS uchun spetsifik, lekin past darajali oʻsmalarda sezgirligi past; manfiy natija oʻsmani inkor etmaydi.
- Gematuriyaning boshlangʻich baholashida rutin sitologiya tavsiya etilmaydi (AUA/SUFU); sistoskopiya va tasvirlash oʻrnini bosmaydi.
- Sitologiya foydali boʻlishi mumkin: infeksiyasiz doimiy irritativ simptomlarda, CIS xavfi yuqori bemorlarda, oʻsma anamnezida.
- Siydik biomarkerlari (NMP22, BTA, UroVysion/FISH, ImmunoCyt): boshlangʻich baholashda standart emas va sistoskopiyani almashtirmaydi; oʻsma aniqlanganidan keyin kuzatuvda qoʻshimcha vosita sifatida ishlatilishi mumkin (EAU).
- Sitologiya shubhali yoki atipik chiqsa — albatta sistoskopiya va yuqori yoʻllar tasviri (KT-urografiya); baʼzi markazlarda koʻk nur yoki tor spektrli (NBI) sistoskopiya.
- Xulosa: sitologiya va markerlar tekshiruv algoritmining asosiy qismi emas, qoʻshimcha vositadir.
11
Tasvirlash va sistoskopiya
- KT-urografiya (multifazali, kontrastli) — yuqori yoʻllar (buyrak, siydik yoʻli) oʻsmalari va toshlari uchun eng sezgir usul; yuqori xavfda tanlov. Cheklov: kontrastga allergiya, buyrak yetishmovchiligi, homiladorlik.
- Muqobil: MR-urografiya (nurlanish yoki kontrast cheklangan boʻlsa), UT + retrograd pielografiya yoki ureteroskopiya; UT yolgʻiz yuqori yoʻl oʻsmasini inkor etmaydi.
- UT (buyrak, siydik pufagi): tez va nurlanishsiz — buyrak oʻsmasi, kistalar, gidronefroz, toshlar; past va oʻrta xavfda, bolalarda va homiladorlikda birinchi tanlov.
- Sistoskopiya (odatda moslashuvchan, ambulator) — pufak shilliq qavatini bevosita koʻrish; pufak oʻsmasi va CIS uchun zarur. Barcha koʻzga koʻrinadigan gematuriyada va xavf toifasiga koʻra mikrogematuriyada bajariladi.
- Oʻsma shubhasida: TUR (transuretral rezeksiya) + gistologiya; baʼzi markazlarda koʻk nur yoki NBI; yuqori yoʻl shubhasida — ureteroskopiya va biopsiya.
- Glomerulyar sabab aniq va xavf past boʻlsa — nefrolog; xavf omillari boʻlsa urologik tekshiruv ham bajariladi.
- Tasvirlash va sistoskopiya manfiy boʻlsa — nefrologik baholashga oʻting (kreatinin, proteinuriya, qon bosimi).
12
Gematuriyani baholash algoritmi
- Haqiqiy gematuriyani tasdiqlang: mikroskopiya (≥ 3 eritrotsit/HPF); yolgʻon sabablarni (hayz, pigmentlar, mioglobin) inkor eting; takroriy namuna oling.
- Anamnez, koʻrik, qon bosimi; siydik ekmasi; kreatinin va eGFR; proteinuriya (oqsil/kreatinin yoki albumin/kreatinin).
- Infeksiya boʻlsa — davolang va gematuriya yoʻqolganini tasdiqlang (siydik tahlilini takrorlang).
- Glomerulyar belgilar bormi (dismorf eritrotsitlar, silindrlar, sezilarli proteinuriya, kreatinin ↑, qon bosimi ↑)? Ha → nefrolog; xavf omillari boʻlsa urologik tekshiruvni ham bajaring.
- Yoʻq (noglomerulyar) → xavf toifasi: koʻzga koʻrinadigan gematuriya yoki yuqori xavf — sistoskopiya + KT-urografiya; oʻrta — sistoskopiya + buyrak UT; past — sistoskopiya yoki takroriy tahlil (birgalikda qaror).
- Antikoagulyant yoki antitrombotsit qabul qilsa ham xuddi shu algoritm bajariladi (dorini sabab deb hisoblamang).
- Natija manfiy: rutin sitologiya kerak emas; «sababi aniqlanmagan» deb belgilab, kuzatuv rejasini tuzing.
- Doimiy gematuriya, yangi koʻzga koʻrinadigan gematuriya, yangi simptomlar, proteinuriya yoki kreatinin oʻsishi → qayta baholash.
- Antikoagulyant va antitrombotsit qabul qiluvchilar: gematuriya dori bilan «tushuntirilmaydi» — dori yashirin lesiyani ochishi mumkin; oʻsma va boshqa patologiya antikoagulyantsiz bemorlardagiga yaqin chastotada topiladi → toʻliq tekshiruv.
- Dorini bekor qilish faqat klinik zarurat boʻlganda va kardiolog yoki gematolog bilan kelishilgan holda; MNO (INR) terapevtik chegaradan oshganini tekshiring.
- Mashq bilan bogʻliq gematuriya (uzoq yugurish) odatda bir necha kunda oʻtadi; boshqa sabablar inkor etilgach tashxis qoʻyiladi, saqlansa — tekshiring.
- Homiladorlik: UT; infeksiya, toshlar, glomerulyar kasallik (preeklampsiya) hisobga olinadi; ionlovchi nurlanishdan qochiladi, ammo gematuriya baribir izlanadi.
- Bolalar: glomerulyar sabablar (poststreptokokk glomerulonefrit, IgA, Alport), giperkalsiuriya, infeksiya, anomaliya koʻproq; oʻsma kam; birinchi usul UT; nefrolog yoki pediatrik urolog.
- Kateter, stent, yaqinda biopsiya yoki operatsiya: shikastga bogʻliq gematuriya mumkin, lekin uzoq davom etsa tekshiring.
- Tashxis qoʻyilmagan doimiy mikrogematuriya: qon bosimi va buyrak funksiyasi nazorati, davriy qayta baholash.
14
SHOSHILINCH: qon laxtasi bilan siydik tutilishi
- Klinika: pufak sohasida kuchli ogʻriq, siydik chiqarishga zoʻr urinish, siydik chiqmaydi yoki qon bilan oz chiqadi; baʼzan gipovolemiya belgilari.
- Darhol: qon bosimi, puls, Hb, kreatinin, qon guruhi va moslik, koagulogramma; tomir ichiga kirish; zarur boʻlsa suyuqlik yoki qon.
- Katta diametrli uch yoʻlli kateter qoʻyish, pufakni qoʻlda (shprits bilan) yuvib laxtalarni chiqarish; keyin uzluksiz pufak irrigatsiyasi (fiziologik eritma), siydik och pushti boʻlguncha.
- Davom etsa: sistoskopiya, laxtani evakuatsiya qilish va qon oqayotgan joyni koagulyatsiya qilish (behushlik ostida); sabab (prostata, oʻsma) aniqlanadi va davolanadi.
- Koagulopatiya yoki antikoagulyant taʼsirini mutaxassis bilan tuzating; traneksam kislota ehtiyotkorlik bilan (laxta hosil boʻlishi va yuqori yoʻl obstruksiyasi xavfi).
- Radiatsion yoki siklofosfamid/ ifosfamid gemorragik sistiti: irrigatsiya, kateter, intravezikal vositalar, giperbarik kislorod — mutaxassis; profilaktika: mesna, suyuqlik.
- Isitma + gematuriya + obstruksiya (laxta, tosh) — infeksiyalangan obstruksiya: shoshilinch drenaj va antibiotik.
- Gemodinamik beqarorlik yoki bel sohasi shikasti bilan gematuriya — travma protokoli va KT.
15
Sababga qarab davolash va kuzatuv
- Davolash sababga qarab: oʻsma — onkourologik davo; tosh — buyrak-tosh kasalligi taqdimotiga qarang; infeksiya — antibiotik; glomerulyar kasallik — nefrolog.
- BPH bilan bogʻliq qon ketishida 5-alfa-reduktaza ingibitorlari (finasterid, dutasterid) yordam beradi; lekin gematuriyani BPH ga bogʻlash faqat oʻsma inkor etilgandan keyin.
- Tekshiruv manfiy boʻlsa: sabab «aniqlanmagan/ xavfsiz» deb hisoblanadi; kuzatuv — davriy siydik tahlili, qon bosimi, kreatinin.
- Qayta tekshiruv sabablari: yangi koʻzga koʻrinadigan gematuriya, yangi simptomlar, proteinuriya, kreatinin ↑, yangi xavf omillari, doimiy gematuriya.
- Chekishni toʻxtatish va kasbiy xavfni kamaytirish haqida maslahat bering.
- Bemorga tushuntiring: bir marta manfiy tekshiruv abadiy kafolat emas; qayta paydo boʻlgan koʻzga koʻrinadigan gematuriya yangi tekshiruvni talab qiladi.
16
Asosiy klinik xulosalar
- Gematuriya — alomat: koʻzga koʻrinadigan yoki mikroskopik; test-poloska skrining, mikroskopiya tasdiqlaydi (≥ 3 eritrotsit/HPF).
- Koʻzga koʻrinadigan gematuriya doim toʻliq urologik tekshiruvni talab qiladi: sistoskopiya + yuqori yoʻllar tasviri.
- Oʻsma xavfi: chekish, yosh (≥ 60 yuqori), kasbiy aminlar, nurlanish yoki siklofosfamid, koʻzga koʻrinadigan va doimiy gematuriya.
- Glomerulyar belgilar: dismorf eritrotsitlar, eritrotsit silindrlari, proteinuriya, kreatinin ↑ → nefrolog.
- Antikoagulyant gematuriyani tushuntirmaydi — baribir tekshiring.
- Yuqori xavfda KT-urografiya + sistoskopiya, oʻrtada UT + sistoskopiya; sitologiya va markerlar rutin emas.
- Qon laxtasi bilan siydik tutilishi — shoshilinch: uch yoʻlli kateter, yuvish, irrigatsiya, kerak boʻlsa sistoskopiya.
1AUA/SUFU boʻyicha mikroskopik gematuriya mezoni qaysi?
- ≥ 1 eritrotsit/HPF
- ≥ 3 eritrotsit/HPF toʻgʻri olingan namunada
- Test-poloskada 1+ (mikroskopiyasiz)
- ≥ 50 eritrotsit/HPF
Javob: B. Mezon — toʻgʻri olingan namunada mikroskopiyada ≥ 3 eritrotsit/HPF; poloska faqat skrining va mikroskopiya bilan tasdiqlanadi.
2Glomerulyar kelib chiqishga qaysi belgi eng xos?
- Qurtsimon qon laxtalari
- Eritrotsit silindrlari
- Ogʻriqsiz yorqin qizil siydik
- Izomorf eritrotsitlar
Javob: B. Eritrotsit silindrlari va dismorf eritrotsitlar glomerulyar manbani koʻrsatadi; laxtalar va izomorf eritrotsitlar urologik manba belgisi.
3Antikoagulyant qabul qiluvchi 68 yoshli erkakda ogʻriqsiz koʻzga koʻrinadigan gematuriya. Nima qilinadi?
- Antikoagulyant sababli deb kuzatiladi
- Antikoagulyant bekor qilinib, 1 oy kutiladi
- Boshqa bemorlardagidek toʻliq tekshiruv (sistoskopiya, KT-urografiya)
- Faqat sitologiya olinadi
Javob: C. Antikoagulyant gematuriyani tushuntirmaydi: ular ham xuddi shu algoritm boʻyicha tekshiriladi.
4Yuqori yoʻllar oʻsmasi uchun eng sezgir tasvirlash usuli qaysi?
- Oddiy rentgen (KUB)
- Multifazali KT-urografiya
- Oddiy UT
- Siydik sitologiyasi
Javob: B. KT-urografiya buyrak va siydik yoʻllarini kontrast fazalarida baholaydi; yuqori xavfda tanlov usuli.
5Qon laxtasi bilan siydik tutilishida birinchi chora qaysi?
- Katta diametrli uch yoʻlli kateter va qoʻlda yuvish
- Traneksam kislota va kuzatuv
- Diuretik berish
- Alfa-blokator berib uyga yuborish
Javob: A. Laxtalarni chiqarish va pufakni boʻshatish zarur; keyin uzluksiz irrigatsiya, kerak boʻlsa sistoskopiya.
6Test-poloska musbat, mikroskopiyada eritrotsit yoʻq. Nima mumkin?
- Pufak raki
- Glomerulonefrit
- Gemoglobinuriya, mioglobinuriya yoki yolgʻon musbat natija
- Prostatit
Javob: C. Poloska peroksidaza faolligini aniqlaydi: gemoglobin, mioglobin yoki oksidlovchilar ham musbat beradi.
- EAU Guidelines on Non-muscle-invasive Bladder Cancer, 2024
- EAU Guidelines on Renal Cell Carcinoma, 2024
- EAU Guidelines on Urolithiasis, 2024
- EAU Guidelines on Urological Infections, 2024
- Campbell-Walsh-Wein Urology, 12th ed., 2020
- Smith & Tanagho's General Urology, 19th ed., 2020
- Robbins & Cotran Pathologic Basis of Disease, 10th ed., 2020
- ICD-10 (WHO)
Taqdimot taʼlim maqsadida tayyorlangan. Klinik qarorlar amaldagi klinik tavsiyalar va bemorning holatiga asoslanishi kerak. Foydalanganda muallifni va sayt manzilini koʻrsating.
PPTX yuklab olish (498 KB)