- Siydik pufagi saratonining epidemiologiyasi va asosiy xavf omillarini (chekish, kasbiy aromatik aminlar, shistosomoz va b.) bayon qilish
- Ogʻriqsiz koʻrinadigan gematuriya bilan kelgan bemorda tashxis ketma-ketligini (sistoskopiya, sitologiya, KT-urografiya) bilish
- TURBT tamoyillari va qayta TUR koʻrsatmalarini tushuntirish
- Patologik tasnifni (grade, Ta/T1/CIS, mushak invaziyasi) va EAU NMIBC xavf guruhlarini qoʻllash
- Intravezikal terapiya (bitta erta kimyoterapiya, BCG), kuzatuv, BCG asoratlari va muvaffaqiyatsizligini bilish
- Mushak-invaziv va metastatik kasallikda davolash variantlarini (sistektomiya, trimodal terapiya, tizimli davo) taqqoslash
02
Taʼrif va epidemiologiya
- Siydik pufagi saratoni — asosan uroteliy karsinomasi (ICD-10: C67; D09.0 — siydik pufagidagi in situ karsinoma).
- Erkaklarda bir necha barobar koʻproq uchraydi; tashxis yoshi odatda katta (taxminan 70 yosh atrofida). Ayollarda koʻpincha kechroq tashxislanadi.
- Tashxis vaqtida taxminan uchdan toʻrt qism bemorda kasallik mushak qavatiga oʻtmagan (NMIBC: Ta, T1, CIS), qolganlarida mushak-invaziv (MIBC).
- NMIBC koʻp qaytalanadi va ayrimlarida MIBC ga oʻtadi; shuning uchun uzoq muddatli sistoskopik kuzatuv kasallikning ajralmas qismi.
- MIBC xavfli: mahalliy tarqalish, limfa tugunlari va uzoq metastazlar; davolash multimodal.
- Ayollarda gematuriya koʻpincha siydik yoʻli infeksiyasi deb talqin qilinib, tashxis kechikadi — takroriy gematuriyada sistoskopiya shart.
- Urotelial kasallik «dala» xususiyatiga ega: yuqori siydik yoʻllari (buyrak jomi, siydik yoʻli) ham xavf ostida.
- Tamaki chekish — eng muhim xavf omili; chekishni tashlash xavfni asta-sekin kamaytiradi, lekin darhol dastlabki darajaga qaytarmaydi.
- Kasbiy aromatik aminlar (benzidin, 2-naftilamin, 4-aminobifenil): boʻyoq, rezina, charm, bosma va kimyo sanoati.
- Shistosomoz (Schistosoma haematobium) endemik hududlarda — koʻpincha yassi hujayrali saraton bilan bogʻliq.
- Surunkali tirnash: uzoq turgan kateter, siydik pufagi toshlari, surunkali infeksiya (yassi hujayrali saraton xavfi).
- Kichik tos nurlanishi va siklofosfamid (metaboliti akrolein) bilan davolash tarixi.
- Boshqa: ichimlik suvidagi mishyak (arsenik), aristoloxiya kislotasi (ayrim oʻsimlik preparatlari), keksa yosh, erkak jinsi, oilaviy moyillik (masalan, Lynch sindromi).
- Xavf omillarini aniqlash gematuriya bilan kelgan bemorni tekshirishda va profilaktikada (chekishni tashlash, kasbiy himoya) muhim.
04
Klinik koʻrinish va differensial tashxis
- Eng tipik belgi — ogʻriqsiz koʻrinadigan (makroskopik) gematuriya, koʻpincha intermittirlovchi; mikrogematuriya ham baholanadi.
- Takroriy urgensiya, pollakiuriya, dizuriya (qoʻzgʻatuvchi simptomlar) CIS yoki mushak-invaziv kasallikni bildirishi mumkin.
- Ilgʻor kasallik: bel ogʻrigʻi (gidronefroz), tos ogʻrigʻi, oyoq shishi, suyak ogʻrigʻi, vazn yoʻqotish.
- Kattalardagi har qanday koʻrinadigan gematuriya sistoskopiya va yuqori yoʻllar tasvirini talab qiladi; antikoagulyant yoki antiagregant qabul qilish bu tekshiruvni bekor qilmaydi.
- Differensial: siydik yoʻli infeksiyasi, siydik tosh kasalligi, BPH va prostatit, buyrak va yuqori yoʻl oʻsmalari, prostata saratoni, glomerulyar kasalliklar, nurlanishli sistit.
- SHOSHILINCH: qon laxtalari bilan siydik ushlanishi — yirik kalibrli kateter, pufakni yuvish, gemodinamika va gemoglobin nazorati.
- Ayollarda takroriy «sistit» davoga javob bermasa yoki gematuriya bilan boʻlsa — sistoskopiya.
05
Diagnostika: sistoskopiya, sitologiya, tasvirlash
- Sistoskopiya (moslashuvchan, ambulator) — asosiy tekshiruv: oʻsma soni, hajmi, joylashuvi, shakli (papillyar yoki yassi), siydik yoʻli teshigi bilan munosabati.
- Siydik sitologiyasi: yuqori darajali oʻsma va CIS da sezgirligi yuqori, past darajali oʻsmada past; sistoskopiyani almashtirmaydi.
- Siydik biomarkerlari (masalan, NMP22, FISH) sistoskopiyani almashtirmaydi; ularning oʻrni cheklangan.
- Takomillashtirilgan sistoskopiya: moviy nur (fotodinamik tashxis) va tor spektrli tasvir (NBI) TURBT paytida oʻsma aniqlanishini yaxshilaydi.
- KT-urografiya: yuqori siydik yoʻllari (urotelial oʻsmalar) va stadirovka; UT yoki MRI — kontrastga qarshi koʻrsatmada muqobil.
- Mushak-invaziv kasallikda: koʻkrak qafasi, qorin va tos KT; MRI (VI-RADS) mahalliy bosqichni baholashga yordam beradi.
- Suyak stsintigrafiyasi yoki PET — faqat simptom yoki shubha boʻlsa.
- Yuqori yoʻl xavfi oshadi: trigon oʻsmasi, koʻp oʻchoqli, yuqori darajali oʻsma, CIS — bunda KT-urografiya ayniqsa muhim.
- TURBT (siydik pufagi oʻsmasining transuretral rezeksiyasi) — tashxis, bosqichlash va davolash: behushlik ostida bimanual tekshiruv va butun pufak sistoskopiyasi.
- Maqsad — oʻsmani toʻliq olib tashlash: imkon boʻlsa yaxlit (en bloc), aks holda boʻlaklab — eksofit qism, asos (mushak qavati bilan) va chetlari alohida namuna.
- Namunada mushak qavati (detrusor) boʻlishi shart (past darajali kichik Ta dan tashqari): mushaksiz namuna past baholash va qoldiq oʻsma xavfini oshiradi.
- Koagulyatsiya namunani buzmasligi kerak; obturator refleksdan saqlanish (blokada, mushak boʻshashtirish) pufak perforatsiyasini kamaytiradi.
- Tasodifiy biopsiya — faqat sitologiya musbat, CIS shubhasi yoki papillyar boʻlmagan koʻrinishda; prostata uretrasi biopsiyasi tanlangan holatlarda.
- Bitta erta intravezikal kimyoterapiya instillyatsiyasi (24 soat ichida, imkon qadar erta); perforatsiya yoki keng rezeksiya shubhasida qilinmaydi.
- Qayta TUR koʻrsatmalari: birinchi TUR toʻliq boʻlmasa; namunada mushak boʻlmasa (past darajali Ta va birlamchi CIS dan tashqari); barcha T1; barcha yuqori darajali oʻsmalar (birlamchi CIS dan tashqari).
- Qayta TUR odatda 2–6 hafta ichida bajariladi.
07
Patologiya: grade va oʻsma turlari
- Aksariyat oʻsmalar — uroteliy karsinomasi; boshqa turlar: yassi hujayrali (shistosomoz, surunkali tirnash), adenokarsinoma (urachus), kichik hujayrali.
- Uroteliy karsinomasi variantlari (mikropapillyar, plazmasitoid, sarkomatoid, kichik hujayrali va b.) odatda noqulay prognoz bilan bogʻliq.
- Grade: WHO 1973 (G1, G2, G3) va WHO 2004/2016 (PUNLMP, past darajali, yuqori darajali). EAU ikkala tasnifdan foydalanishni tavsiya etadi.
- CIS har doim yuqori darajali yassi oʻsma (Tis); papillyar oʻsma — Ta (shilliq qavat ichida) yoki T1 (lamina propria ga invaziya).
- Molekulyar jihat: past darajali papillyar oʻsmalarda koʻpincha FGFR3 mutatsiyasi; yuqori darajali oʻsma va CIS da TP53/RB1 oʻzgarishlari.
- Prognostik omillar: bosqich, grade, CIS, oʻsma soni va hajmi, qaytalanish tarixi, limfovaskulyar invaziya, variant gistologiya, prostata uretrasi.
- Patologik hisobotda mushak qavatining mavjudligi va invaziya chuqurligi koʻrsatiladi; T1 da lamina propria invaziyasi chuqurligi (substaging) tavsiya etiladi.
08
Siydik pufagi saratoni: T toifalari
| T toifa | Taʼrif | Guruh |
| Ta | Noinvaziv papillyar oʻsma (urotelial qavat ichida) | NMIBC |
| Tis (CIS) | Yassi, yuqori darajali noinvaziv karsinoma | NMIBC |
| T1 | Lamina propria ga invaziya, mushak qavatisiz | NMIBC |
| T2 | Mushak qavatiga (muscularis propria) invaziya | MIBC |
| T3 | Pufak atrofi yogʻ toʻqimasiga invaziya | MIBC |
| T4 | Qoʻshni aʼzolarga (prostata, bachadon, qin, tos devori) | MIBC |
09
EAU NMIBC xavf guruhlari va adyuvant davo
| Guruh | Mezonlar (qisqacha) | Adyuvant yondashuv |
| Past xavf | Birlamchi, yakka, past darajali Ta, < 3 sm, CIS yoʻq | Faqat bitta erta kimyoterapiya instillyatsiyasi |
| Oraliq xavf | Past va yuqori xavfga kirmaydigan barcha oʻsmalar | 1 yil BCG yoki kimyoterapiya (1 yilgacha) |
| Yuqori xavf | Har qanday T1, yuqori darajali yoki CIS; koʻp, yirik va qaytalanuvchi past darajali Ta (birga) | Toʻliq dozali BCG, 1–3 yil |
| Juda yuqori xavf | T1 yuqori darajali + CIS; koʻp/yirik T1; prostata uretrasida CIS; variant gistologiya; LVI | BCG; erta radikal sistektomiya muhokamasi |
10
Intravezikal terapiya: kimyoterapiya va BCG
- Bitta erta instillyatsiya (mitomitsin C, epirubitsin yoki gemsitabin) TURBT dan keyin 24 soat ichida past va oraliq xavfda qaytalanishni kamaytiradi.
- Oraliq xavfda kimyoterapiya instillyatsiyalari kursi (taxminan 1 yilgacha) yoki BCG tanlanadi; BCG samaraliroq (qoʻllab-quvvatlash bilan), lekin nojoʻya taʼsirlari koʻproq.
- BCG (susaytirilgan Mycobacterium bovis) — yuqori xavfda standart: immun javobni qoʻzgʻatadi, qaytalanish va progressiya xavfini kamaytiradi.
- Sxema: induksiya — haftasiga bir marta 6 hafta; qoʻllab-quvvatlash — 3 haftalik kurslar (odatda 3, 6, 12 oyda, keyin har 6 oyda); davomiyligi oraliq xavfda 1 yil, yuqori xavfda 1–3 yil.
- BCG TURBT dan taxminan 2–4 hafta oʻtgach boshlanadi; travmatik kateterizatsiya, gematuriya, faol siydik yoʻli infeksiyasida berilmaydi.
- Kontrendikatsiyalar: faol sil, BCG sepsisi tarixi, ogʻir immunosupressiya, perforatsiya yoki keng rezeksiya.
- Boshqa usullar: qurilma yordamidagi (elektrokinetik, gipertermik) kimyoterapiya — tanlangan holatlarda.
- BCG taʼminoti cheklangan boʻlishi mumkin — shunda zaxira yuqori xavfli bemorlarga ustuvor beriladi.
11
BCG asoratlari va muvaffaqiyatsizligi
- Mahalliy (koʻp): sistit simptomlari (pollakiuriya, urgensiya, dizuriya), makrogematuriya, past darajali isitma — odatda 2–3 kunda oʻtadi; simptomatik davo.
- Kam uchraydigan: granulomatoz prostatit, epididimo-orxit, pufak kichrayishi (kontraktura), siydik yoʻli obstruksiyasi.
- Tizimli: yuqori isitma, titroq, reaktiv artrit, gepatit, pnevmonit. SHOSHILINCH: BCG-sepsis — BCG ni toʻxtating, silga qarshi dorilar (izoniazid, rifampitsin, etambutol), kortikosteroid, intensiv yordam.
- Ogʻirligiga qarab davolash toʻxtatiladi yoki kechiktiriladi; yengil reaksiyada kursni davom ettirish mumkin.
- BCG muvaffaqiyatsizligi turlari: refrakter, qaytalanuvchi, BCG-javobsiz (adekvat BCG dan keyin erta yuqori darajali kasallik yoki CIS saqlanishi), BCG-koʻtara olmaslik.
- Yuqori xavfli BCG-javobsizlikda standart — radikal sistektomiya (kechiktirish progressiya xavfini oshiradi).
- Sistektomiyaga yaroqsiz yoki rad etgan bemorlarda pufakni saqlovchi variantlar: checkpoint ingibitori, intravezikal gen terapiyasi, kimyoterapiya kombinatsiyalari, gipertermiya, klinik tadqiqotlar.
- Variantlar mintaqaga qarab mavjud boʻlmasligi mumkin; qaror multidistsiplinar.
12
NMIBC kuzatuv rejasi (xavf guruhi boʻyicha)
- TURBT dan 3 oy keyingi sistoskopiya — eng muhim prognostik tekshiruv: manfiy boʻlsa, keyingi intervallar xavf guruhiga qarab uzayadi.
- Past xavf: 3 oydan keyin, manfiy boʻlsa siyrak (taxminan yiliga bir marta, taxminan 5 yil); yuqori yoʻl tasviri odatda shart emas.
- Oraliq xavf: individual jadval — past va yuqori xavf oraligʻida (dastlab tezroq, keyin siyrak).
- Yuqori va juda yuqori xavf: sistoskopiya va sitologiya dastlabki 2 yilda har 3 oyda, keyin 6 oyda bir, keyin yiliga bir marta; yuqori yoʻllar tasviri (KT-urografiya) har 1–2 yilda.
- Qaytalanish aniqlansa: TURBT va xavf qayta baholanadi; BCG dan keyin yuqori darajali qaytalanish — BCG muvaffaqiyatsizligi algoritmi.
- Yuqori xavfli bemorlarda prostata uretrasi va yuqori yoʻllar monitoringi; trigon oʻsmalariga alohida eʼtibor.
- Chekishni tashlash va kasbiy ekspozitsiyani kamaytirish — barcha bosqichlarda.
- Bemor rioyasi muhim: uzoq muddatli sistoskopik kuzatuv kasallik nazoratini taʼminlaydi.
13
Mushak-invaziv kasallik: stadirovka va asosiy davo
- MIBC (T2–T4a, N0 M0): mushak qavati bilan TURBT, koʻkrak/qorin/tos KT; MRI mahalliy bosqichni aniqlashtiradi; yuqori yoʻllar baholanadi.
- Sisplatinli neoadyuvant kimyoterapiya (masalan, gemsitabin–sisplatin yoki dose-dense MVAC) sisplatinga yaroqli bemorlarda tavsiya etiladi: omon qolishni yaxshilaydi.
- Sisplatinga yaroqlilik: umumiy holat yaxshi (ECOG 0–1), buyrak funksiyasi saqlangan, eshitish va neyropatiya, yurak yetishmovchiligi hisobga olinadi.
- Radikal sistektomiya + tos limfadenektomiyasi — standart mahalliy davo: erkaklarda pufak, prostata, urugʻ pufakchalari; ayollarda pufak, bachadon, qin oldingi devori.
- Sistektomiya tashxisdan keyin imkon qadar tez (taxminan 3 oy ichida) bajarilishi kerak: kechiktirish natijani yomonlashtiradi.
- Ochiq va robot yordamidagi sistektomiyaning onkologik natijalari taqqoslanadi; perioperatsion tiklanish dasturi (ERAS) muhim.
- Adyuvant: neoadyuvant davo olmagan yuqori xavfli (pT3–4 yoki pN+) bemorlarda sisplatinli kimyoterapiya yoki checkpoint ingibitori muhokama qilinadi.
- Asoratlar: ichak, infeksiya, tromboemboliya, anastomoz muammolari — yirik operatsiya, tajribali markaz zarur.
14
Siydik derivatsiyasi usullari (sistektomiyadan keyin)
| Usul | Mohiyati | Afzalligi | Kamchiligi / xavfi |
| Ileal konduit (Bricker) | Ingichka ichak segmentidan stoma; siydik xaltachaga yigʻiladi | Eng keng qoʻllanadi; texnik oddiy | Stoma parvarishi, parastomal churra, oʻtkazgich strikturasi |
| Ortotopik neopufak (Studer) | Ichakdan pufak hosil qilinib, uretraga ulanadi | Tabiiy yoʻldan siydik chiqarish; stoma yoʻq | Tungi tutolmaslik, kateterizatsiya zarurati, uretra qaytalanishi |
| Kontinent rezervuar (Indiana) | Ichak rezervuari va teri stomasi; kateter bilan boʻshatiladi | Kontinent; sumka kerak emas | Murakkab; kateterizatsiyaga moyillik, stoma muammolari |
| Oʻtkazgich–teri stomasi | Siydik oʻtkazgich bevosita teriga chiqariladi | Qisqa operatsiya; zaif bemorlarga mos | Striktura, takroriy infeksiya |
15
Pufakni saqlovchi davolash: trimodal terapiya
- Trimodal terapiya (TMT): maksimal TURBT + radioterapiya bilan birga radiosensibilizator kimyoterapiya (masalan, sisplatin, gemsitabin yoki 5-FU/mitomitsin).
- Tanlangan bemorlar: yakka, nisbatan kichik oʻsma, keng CIS yoʻq, gidronefroz yoʻq, TURBT toʻliq, pufak funksiyasi yaxshi, rioya yaxshi.
- Toʻliq javob tanlangan bemorlarning koʻpchiligida erishiladi; kuzatuv tadqiqotlarida uzoq muddatli omon qolish tanlanganlarda sistektomiyaga yaqin.
- Qoldiq yoki qaytalanuvchi mushak-invaziv kasallikda salvage sistektomiya zarur; qaytalanuvchi NMIBC da qayta TURBT va intravezikal davo.
- Kuzatuv: butun umr muntazam sistoskopiya, kerak boʻlsa biopsiya va tasvirlash.
- Nurlanish asoratlari: sistit, proktit, pufak kichrayishi, ED.
- Qisman sistektomiya: yakka, kichik, pufak gumbazi yoki divertikulidagi oʻsma, CIS yoʻq — juda tanlangan holatlarda.
- Qaror multidistsiplinar (uroonkolog, radioterapevt, onkolog); sistektomiya muqobil sifatida tushuntiriladi.
16
Metastatik kasallik: sinflar darajasida
- Metastatik uroteliy karsinomasi kam hollarda shifo topadi; maqsad — omon qolishni uzaytirish va simptomlarni nazorat qilish.
- Birinchi qator: platinali kimyoterapiya (sisplatinli kombinatsiya, yaroqsizlarda karboplatinli) — odatda gemsitabin bilan.
- Platinaga javob bergan bemorlarda qoʻllab-quvvatlovchi immunoterapiya (PD-1/PD-L1 ingibitorlari) omon qolishni yaxshilaydi.
- Antikorga bogʻlangan dori (enfortumab vedotin) va PD-1 ingibitori kombinatsiyasi birinchi qatorda ham oʻrganilgan va yangi tavsiyalarda tobora oʻrin olmoqda.
- Keyingi qatorlar: immunoterapiya (agar ishlatilmagan boʻlsa), antikorga bogʻlangan dorilar, FGFR2/3 oʻzgarishi boʻlsa FGFR ingibitorlari.
- Ogʻriqli yoki qon ketuvchi mahalliy oʻchoqlar: palliativ radioterapiya; suyak metastazlari: suyakka taʼsir qiluvchi vositalar.
- Tanlangan oligometastatik bemorlarda mahalliy davo (metastazektomiya) muhokama qilinishi mumkin; dalillar cheklangan.
- Palliativ yordam va simptomlar nazorati (gematuriya, ogʻriq, obstruksiya — stent yoki nefrostoma) davolash bilan parallel olib boriladi.
17
Siydik pufagi saratoni: bosqichma-bosqich yondashuv
- Koʻrinadigan ogʻriqsiz gematuriya: sistoskopiya, sitologiya, yuqori yoʻllar tasviri (UT yoki KT-urografiya).
- TURBT: butun oʻsma, namunada mushak; yaxlit yoki boʻlaklab; kerak boʻlsa moviy nur/NBI; bitta erta instillyatsiya.
- Patologiya: bosqich (Ta / T1 / CIS / T2+), grade (ikkala tasnif), CIS, variant gistologiya, LVI.
- Qayta TUR koʻrsatmasi boʻlsa (2–6 hafta ichida): T1, yuqori daraja, mushaksiz yoki toʻliq boʻlmagan TUR.
- NMIBC: EAU xavf guruhi → adyuvant davo (past: bitta kimyo; oraliq: BCG yoki kimyo; yuqori: BCG 1–3 yil).
- Kuzatuv: sistoskopiya 3 oyda, keyin xavf guruhi boʻyicha; BCG muvaffaqiyatsizligida — sistektomiya yoki muqobil.
- MIBC: KT stadirovka, sisplatinli neoadyuvant kimyoterapiya (yaroqli boʻlsa) → radikal sistektomiya + limfadenektomiya (yoki TMT).
- Metastatik: platinali kimyoterapiya ± immunoterapiya yoki antikorga bogʻlangan dori; palliativ yordam.
18
Sistektomiyadan keyin kuzatuv va asoratlar
- Qaytalanishlarning aksariyati dastlabki 2–3 yilda yuz beradi: koʻkrak qafasi va qorin/tos KT davriy; keyin siyrakroq.
- Uretra va yuqori yoʻllar qaytalanishi xavfi (prostata uretrasida CIS, ortotopik rezervuar) — tanlangan holatlarda uretra va yuqori yoʻllar nazorati.
- Metabolik: giperxloremik atsidoz (ichak segmenti), B12 vitamini tanqisligi (uzoq muddatda), buyrak funksiyasi pasayishi, tosh hosil boʻlishi — muntazam laborator nazorat.
- Oʻtkazgich–ichak anastomozi strikturasi, siydik yoʻli infeksiyasi, gidronefroz — UT yoki KT.
- Stoma bilan bogʻliq: parastomal churra, teri tirnalishi; stoma-terapevt maslahati.
- Ortotopik pufakda: tungi tutolmaslik, siydik ushlanishi (ayniqsa ayollarda), oʻz-oʻzini kateterizatsiya mashqlari.
- Jinsiy funksiya va hayot sifati: ED, erkaklarda eyakulyatsiya yoʻqolishi; ayollarda jinsiy aloqa oʻzgarishlari; psixologik qoʻllab-quvvatlash.
- NMIBC va TMT dan keyin kuzatuv alohida (sistoskopiya); har holda chekishni tashlash va umumiy salomatlik nazorati.
19
Asosiy klinik xulosalar
- Kasallik asosan uroteliy karsinomasi; asosiy xavf omillari — chekish va kasbiy aromatik aminlar.
- Ogʻriqsiz koʻrinadigan gematuriya — sistoskopiya va yuqori yoʻllar tasvirini talab qiladi.
- TURBT: toʻliq rezeksiya, namunada mushak; qayta TUR — T1, yuqori daraja yoki toʻliq boʻlmagan/mushaksiz TUR da.
- EAU NMIBC xavf guruhlari davolashni belgilaydi: past — bitta kimyoterapiya instillyatsiyasi; oraliq/yuqori — BCG yoki kimyoterapiya; juda yuqori — erta sistektomiya muhokamasi.
- BCG: induksiya + qoʻllab-quvvatlash; BCG-sepsis shoshilinch holat; BCG-javobsiz yuqori xavfda standart — radikal sistektomiya.
- MIBC: sisplatinli neoadyuvant kimyoterapiya + radikal sistektomiya (limfadenektomiya, siydik derivatsiyasi); tanlanganlarda trimodal terapiya.
- Metastatik kasallikda platinali kimyoterapiya, immunoterapiya va antikorga bogʻlangan dorilar; barcha bemorlarda chekishni tashlash va uzoq muddatli kuzatuv.
1Siydik pufagi saratoni uchun eng tipik birinchi belgi qaysi?
- Ogʻriqsiz koʻrinadigan gematuriya
- Oʻtkir buyrak sanchigʻi
- Dizuriya va yuqori isitma
- Oʻtkir siydik ushlanishi
Javob: A. Ogʻriqsiz makrogematuriya eng tipik belgi va sistoskopiya hamda yuqori yoʻllar tasvirini talab qiladi.
2Qaysi holat qayta TUR (re-TUR) uchun koʻrsatma hisoblanadi?
- Yakka kichik past darajali Ta oʻsma, namunada mushak bor
- T1 oʻsma
- Yakka birlamchi CIS
- Sistoskopiyada normal pufak
Javob: B. Barcha T1 oʻsmalar, yuqori darajali oʻsmalar (birlamchi CIS dan tashqari), toʻliq boʻlmagan yoki mushaksiz TUR da qayta TUR tavsiya etiladi.
3EAU boʻyicha qaysi oʻsma past xavf guruhiga kiradi?
- Har qanday T1
- Yuqori darajali Ta
- Birlamchi yakka past darajali Ta, 3 sm dan kichik, CIS yoʻq
- CIS bilan birga papillyar oʻsma
Javob: C. Past xavf — birlamchi, yakka, past darajali Ta, < 3 sm va CIS yoʻq; T1, yuqori daraja va CIS yuqori xavf belgisi.
4BCG induksiya sxemasi qaysi?
- Bitta instillyatsiya TURBT dan keyin 24 soat ichida
- Haftasiga bir marta 6 hafta, keyin qoʻllab-quvvatlash kurslari
- Har kuni 2 hafta
- Faqat qoʻllab-quvvatlash, induksiyasiz
Javob: B. Induksiya — haftasiga bir marta 6 hafta; qoʻllab-quvvatlash 3 haftalik kurslar bilan 1–3 yil. Bitta erta instillyatsiya kimyoterapiya uchun.
5Sisplatinga yaroqli bemorda cT2N0M0 mushak-invaziv kasallikda eng toʻgʻri standart qaysi?
- Faqat TURBT
- Neoadyuvant sisplatinli kimyoterapiya, keyin radikal sistektomiya + limfadenektomiya
- Faqat BCG
- Faqat adyuvant kimyoterapiya
Javob: B. Neoadyuvant sisplatinli kimyoterapiya omon qolishni yaxshilaydi; keyin radikal sistektomiya va tos limfadenektomiyasi bajariladi.
6BCG instillyatsiyasidan keyin yuqori isitma, titroq va gipotenziya paydo boʻldi. Eng toʻgʻri harakat qaysi?
- Keyingi instillyatsiyani rejadagi vaqtda berish
- BCG ni toʻxtatish, BCG-sepsis deb davolash: silga qarshi dorilar, kortikosteroid, intensiv yordam
- Faqat antipiretik berish
- BCG dozasini ikki barobar oshirish
Javob: B. Bu BCG-sepsis shubhasi — shoshilinch holat: BCG toʻxtatiladi, silga qarshi davo va intensiv qoʻllab-quvvatlash boshlanadi.
- EAU Guidelines on Non-muscle-invasive Bladder Cancer, 2024
- Campbell-Walsh-Wein Urology, 12th ed., 2020
- Smith & Tanagho's General Urology, 19th ed., 2020
- Robbins & Cotran Pathologic Basis of Disease, 10th ed., 2020
- ICD-10 (WHO)
Taqdimot taʼlim maqsadida tayyorlangan. Klinik qarorlar amaldagi klinik tavsiyalar va bemorning holatiga asoslanishi kerak. Foydalanganda muallifni va sayt manzilini koʻrsating.
PPTX yuklab olish (433 KB)