Dautov Androlog · Toshkent
UZ RU Qabulga yozilishYozilish

● Urologiya · Talaba va shifokorlar uchun

Siydik yoʻllari infeksiyalari: tasnif, tashxis va davolash

EAU tasnifi, qoʻzgʻatuvchilar va patogenez, tashxis, antimikrob davo tamoyillari, maxsus guruhlar, qaytalanuvchi SYI profilaktikasi, asimptomatik bakteriuriya va urosepsis.

Muallif: Davron Dautov, androlog-urolog · Toshkent

27 slayd · 474 KB · PowerPoint (.pptx)

Taqdimotning birinchi slaydi: Siydik yoʻllari infeksiyalari: tasnif, tashxis va davolash
01

Taqdimot maqsadlari

  • EAU tasnifi boʻyicha siydik yoʻllari infeksiyasi (SYI) turlarini ajratish: oddiy va murakkab, sistit, pielonefrit, kateter bilan bogʻliq SYI, urosepsis
  • Asosiy qoʻzgʻatuvchilar, patogenez va xavf omillarini sanash
  • Siydik tahlili (test-poloska, mikroskopiya) va ekmani toʻgʻri izohlash, tasvirlash koʻrsatmalarini bilish
  • Antimikrob davo tamoyillarini (mahalliy rezistentlik, stewardship) qoʻllash va birinchi qator vositalarni sinf darajasida tanlash
  • Qaytalanuvchi SYI profilaktikasini va asimptomatik bakteriuriyada qachon davolamaslikni bilish
  • Urosepsisni erta tanib, shoshilinch yordam bosqichlarini bajarish
02

Taʼrif, ICD-10 va epidemiologiya

  • SYI — siydik yoʻllari (uretra, pufak, siydik yoʻllari, buyrak, prostata) shilliq qavati va toʻqimasiga mikroorganizmlar kirib, yalligʻlanish keltirib chiqarishi; simptomlar va/yoki bakteriuriya bilan namoyon boʻladi.
  • ICD-10: N39.0 (SYI, lokalizatsiyasi aniqlanmagan), N30 (sistit), N10 (oʻtkir pielonefrit), N41 (prostatit), N45 (orxit va epididimit), N34 (uretrit).
  • Eng koʻp uchraydigan bakterial infeksiyalardan biri; ayollarda erkaklarga qaraganda ancha koʻp (qisqa uretra), koʻp ayollar hayoti davomida kamida bir marta kasallanadi.
  • Erkaklarda yosh ortishi bilan (prostata kasalliklari, siydik chiqarish qiyinligi, kateter) uchrashi ortadi.
  • Shifoxonada orttirilgan infeksiyalar orasida kateter bilan bogʻliq SYI eng koʻp uchraydiganlardan biri.
  • Asoratlari: pielonefrit, urosepsis, buyrak shikastlanishi, homiladorlikda erta tugʻruq xavfi; antibiotiklarga chidamlilik davolashni qiyinlashtirmoqda.
03

EAU tasnifi: SYI turlari

TurTaʼrif (EAU)Amaliy eslatma
Oddiy sistit Homilador boʻlmagan ayolda oʻtkir quyi SYI; anatomik, funksional buzilish va qoʻshma kasallik yoʻq Klinik tashxis mumkin; qisqa davo
Oddiy pielonefrit Xuddi shunday ayolda yuqori SYI belgilari (isitma, bel ogʻrigʻi) Ekma shart; UT obstruksiyani inkor etadi
Murakkab SYI Oddiy hisoblanmagan barcha SYI: erkak, homilador, anomaliya, kateter, buyrak kasalligi, diabet, immunitet pasayishi Sababni (obstruksiya, kateter) bartaraf etish shart
Qaytalanuvchi SYI Yiliga ≥ 3 yoki oxirgi 6 oyda ≥ 2 epizod Profilaktika; sabab izlash
Kateter bilan bogʻliq SYI Kateter turgan yoki 48 soat ichida olingan bemorda simptomlar + bakteriuriya Simptomsiz bakteriuriyani davolamang
Asimptomatik bakteriuriya Simptomsiz bemorda siydikda bakteriyalar (koʻpincha ≥ 10⁵ CFU/mL) Odatda davolanmaydi (istisnolar bor)
Urosepsis SYI sababli sepsis: infeksiyaga javob buzilishi tufayli hayot uchun xavfli aʼzo disfunksiyasi SHOSHILINCH: sepsis protokoli + manba nazorati
04

Qoʻzgʻatuvchilar va chidamlilik

  • Jamiyatda orttirilgan oddiy SYI da eng koʻp — Escherichia coli (uropatogen E. coli); undan keyin Klebsiella pneumoniae, Proteus mirabilis, Staphylococcus saprophyticus (yosh ayollar), Enterococcus faecalis.
  • Murakkab va shifoxonada orttirilgan SYI da koʻproq: Pseudomonas aeruginosa, Enterobacter, Serratia, Enterococcus, Candida (kateter, diabet, reanimatsiya) hamda koʻp dorilarga chidamli shtammlar.
  • Ureaza hosil qiluvchilar (Proteus, Klebsiella va b.) struvit toshlariga va doimiy infeksiyaga olib keladi.
  • Chidamlilik: kengaytirilgan spektrli beta-laktamaza (ESBL) hosil qiluvchi Enterobacterales, fluorxinolonlar va trimetoprim-sulfametoksazolga chidamlilik; karbapenemga chidamli shtammlar — jiddiy muammo.
  • Mahalliy rezistentlik (antibiogramma) emperik tanlovning asosi. Chidamlilik xavfi: yaqinda antibiotik qabul qilish, shifoxonada yotish, xorijga sayohat, oldingi ESBL kolonizatsiyasi.
  • Kam uchraydi, lekin esda tutiladi: siydik yoʻllari sili, shistosomoz (endemik hududlarda), virusli va zamburugʻ infeksiyalari — ayniqsa steril piuriya yoki davoga javob boʻlmaganda.
05

Patogenez va xavf omillari

  • Yoʻl: asosan koʻtariluvchi — perianal va vaginal flora → uretra → pufak → buyrak. Gematogen yoʻl kam (Staphylococcus aureus, Candida).
  • Uropatogen E. coli virulentligi: 1-tur pililar (FimH) uroepiteliyga yopishadi; P-fimbriyalar pielonefrit bilan bogʻliq; biopardalar va hujayra ichidagi bakterial jamoalar qaytalanishga sabab boʻladi.
  • Himoya omillari: siydik oqimi va pufakni toʻliq boʻshatish, uroepiteliy, uromodulin (Tamm–Horsfall oqsili), antimikrob peptidlar, IgA; ayollarda vaginal laktobakteriyalar.
  • Ayollarda xavf: qisqa uretra, jinsiy faollik, yangi sherik, spermitsidlar, menopauzadan keyin estrogen tanqisligi (laktobakteriyalar kamayishi), homiladorlik.
  • Anatomik va funksional: obstruksiya (tosh, BPH, striktura), qoldiq siydik, neyrogen pufak, vezikoureteral reflyuks, siydik yoʻllari anomaliyalari.
  • Umumiy: qandli diabet (glyukozuriya), immunosupressiya, kateter va boshqa asboblar, oldingi SYI, qabziyat va disfunksional siydik chiqarish (bolalarda), suyuqlikning kamligi.
06

Klinik koʻrinish va differensial tashxis

  • Quyi SYI (sistit): dizuriya, tez-tez va shoshilinch siydik chiqarish, suprapubik ogʻriq, baʼzan gematuriya; isitma odatda yoʻq.
  • Vaginal ajralma yoki qichishish boʻlmasa, ayolda SYI ehtimoli yuqori; ajralma boʻlsa — vaginit va uretrit (STI) ni inkor eting.
  • Yuqori SYI (pielonefrit): isitma (koʻpincha ≥ 38 °C), titroq, bel ogʻrigʻi, koʻngil aynishi, qusish; kostovertebral burchakda urib koʻrishda ogʻriq (Pasternatskiy simptomi); sistit belgilari boʻlmasligi ham mumkin.
  • Keksalar va zaif bemorlarda atipik koʻrinish: ongning oʻzgarishi, yiqilish, ishtahaning pasayishi; siydikning xiraligi yoki hidi yolgʻiz tashxis emas.
  • Erkaklarda simptomlar prostata yoki epididim jarayoni bilan birga kelishi mumkin; sabab koʻpincha obstruktiv kasallik.
  • Differensial: vaginit, uretrit (xlamidiya, gonoreya, Mycoplasma genitalium), interstitsial sistit, pufak oʻsmasi yoki CIS, toshlar, kichik tos aʼzolari kasalliklari, steril piuriya (sil).
07

Laborator tashxis: test-poloska, mikroskopiya, ekma

  • Oʻrta porsiya siydik (midstream) yoki kateter orqali namuna; kateterli bemorda — yangi qoʻyilgan kateterdan, siydik yigʻuvchi xaltadan emas.
  • Test-poloska: leykotsit esteraza (piuriya) va nitrit (nitratni qaytaruvchi Enterobacterales). Nitrit musbat boʻlsa SYI ehtimoli yuqori; manfiy natija nitrit hosil qilmaydigan bakteriyalarni (masalan, Enterococcus, S. saprophyticus) inkor etmaydi.
  • Tipik simptomli ayolda ikkala koʻrsatkich manfiy boʻlsa SYI ehtimoli kamayadi; simptomlar saqlansa klinik baholash va ekma kerak.
  • Mikroskopiya: piuriya, bakteriuriya, eritrotsituriya; steril piuriya — sil, uretrit, toshlar va boshqa sabablar.
  • Ekma va antibiogramma (EAU): pielonefrit shubhasi; davo tugagach 4 hafta ichida simptomlar saqlansa yoki qaytalansa; atipik simptomlar; homilador ayollar; murakkab SYI (davodan oldin).
  • Oddiy sistitning birinchi epizodida (tipik simptomlar) ekma majburiy emas.
  • Qonda (pielonefrit, murakkab SYI): leykotsitlar, CRP, kreatinin; isitma yoki gipotenziyada qon ekmasi.
  • SYI bilan birga gematuriya boʻlsa, infeksiya davolangach siydik tahlilini takrorlang: gematuriya yoʻqolganini tasdiqlash shart (gematuriya algoritmiga qarang).
08

Mikrobiologik tashxis: ekma chegaralari (EAU)

HolatChegara (CFU/mL)Namuna va izoh
Oddiy sistit (ayol) ≥ 10³ Oʻrta porsiya siydik
Oddiy pielonefrit (ayol) ≥ 10⁴ Oʻrta porsiya siydik; isitmada qon ekmasi ham
Murakkab SYI Ayolda ≥ 10⁵; erkakda (yoki ayolda kateterdan olingan namunada) ≥ 10⁴ Davodan oldin ekma shart
Kateter bilan bogʻliq SYI ≥ 10³ (simptomlar bilan) Yangi kateterdan yoki kateter olingach 48 soat ichida
Asimptomatik bakteriuriya ≥ 10⁵ (ayolda ketma-ket 2 namuna, erkakda 1 ta) Simptom yoʻq; odatda skrining va davo kerak emas
09

Tasvirlash tekshiruvlari

  • Oddiy sistit: tasvirlash kerak emas.
  • Pielonefrit: UT — obstruksiya, tosh, abssess va gidronefrozni inkor etish uchun (tez va nurlanishsiz).
  • 72 soatlik davodan keyin ham isitma saqlansa yoki holat yomonlashsa — qoʻshimcha tasvirlash (KT: tosh uchun nokontrast, abssess uchun kontrastli): obstruksiya, abssess, emfizematoz pielonefrit.
  • Murakkab SYI: yashirin sababni izlash — UT, qoldiq siydik hajmi; erkaklarda prostata va siydik chiqarish yoʻli obstruksiyasi; kerak boʻlsa KT.
  • Qaytalanuvchi SYI: xavf omilsiz yosh ayollarda keng tekshiruv (sistoskopiya, KT) odatda foyda bermaydi; UT va qoldiq siydikni baholang, xavf belgilari boʻlsa kengaytiring.
  • Bolalarda: isitmali SYI dan keyin UT; reflyuks shubhasida sistouretrografiya; DMSA sintigrafiya — buyrak chandigʻi uchun.
  • Diabet bemorida emfizematoz pielonefrit yoki sistit (toʻqimada gaz): KT da koʻrinadi — shoshilinch holat.
10

Antimikrob davo tamoyillari va stewardship

  • Emperik tanlov: mahalliy rezistentlik, bemorning oldingi ekma natijalari va antibiotiklari, allergiya, buyrak funksiyasi, homiladorlik, infeksiya joylashuvi va ogʻirligi.
  • Imkon qadar ekma olingandan keyin boshlang; antibiogramma kelgach tor spektrli vositaga oʻting (de-eskalatsiya) va parenteral shakldan peroralga oʻting.
  • Qisqa, lekin yetarli kurs: ortiqcha davomiylik chidamlilik va nojoʻya taʼsirni oshiradi; oddiy sistitda 1–5 kunlik kurslar yetarli (preparatga qarab).
  • Fluorxinolonlar oddiy sistitda birinchi qator emas (EMA/EAU): tendinopatiya, neyropatiya, MNS taʼsiri, aorta disseksiyasi xavfi; boshqa variant boʻlmaganda saqlanadi.
  • Nitrofurantoin va fosfomitsin (peroral) faqat quyi SYI uchun: toʻqima va qonda daraja past — pielonefrit, prostatit va sepsisda qoʻllanmaydi.
  • Yengil–oʻrtacha oddiy sistitda NSAID (ibuprofen) bilan simptomatik davo bemor bilan kelishib mumkin, ammo pielonefritga oʻtish xavfi biroz yuqori.
  • Asimptomatik bakteriuriyani davolamaslik stewardshipning asosiy qoidalaridan biri.
  • Murakkab SYI da sababni (tosh, obstruksiya, kateter) bartaraf etmasdan antibiotik samara bermaydi.
11

Emperik davo tanlovi (sinf darajasida)

HolatBirinchi qator / asosiy variantlarEslatma
Oddiy sistit Fosfomitsin trometamol (3 g bir marta), nitrofurantoin (5 kun), pivmesillinam (3–5 kun) Muqobil: sefalosporinlar; TMP/SMX — rezistentlik < 20% boʻlsa
Oddiy pielonefrit, yengil–oʻrtacha (ambulator) Peroral fluorxinolon (mahalliy rezistentlik past boʻlsa) yoki peroral sefalosporin Ekma shart; beta-laktamlarda kurs uzunroq, dastlab parenteral doza
Pielonefrit, ogʻir (statsionar) Parenteral: sefalosporin, fluorxinolon, aminoglikozid yoki aminopenitsillin + ingibitor ESBL xavfida — karbapenem; antibiogramma boʻyicha de-eskalatsiya
Murakkab SYI Keng spektrli vosita (mahalliy rezistentlik, antibiogramma) + sababni bartaraf etish Odatda taxminan 7 kun; erkakda prostatit inkor etilmasa uzoqroq
Kateter bilan bogʻliq SYI Murakkab SYI singari; kateterni olib tashlash yoki almashtirish Faqat simptomli boʻlsa davolang; kurs javobga qarab
Homiladorlik Beta-laktamlar (aminopenitsillinlar, sefalosporinlar), fosfomitsin Fluorxinolon, tetratsiklin yoʻq; 1-trimestrda trimetoprim chetlanadi
12

Maxsus guruhlar

  • Erkaklar: SYI murakkab hisoblanadi. Prostata, siydik chiqarish obstruksiyasi (BPH, striktura), tosh va STI (uretrit) ni inkor eting; prostataga yaxshi kiradigan vositalar (fluorxinolon, TMP/SMX); kurs uzoqroq.
  • Homiladorlik: asimptomatik bakteriuriya ham skrining qilinadi va davolanadi (pielonefrit, erta tugʻruq xavfi); pielonefrit odatda statsionarda, parenteral beta-laktam bilan; davodan keyin ekma nazorati.
  • Bolalar: sepsis va buyrak chandigʻi xavfi; kichik bolada isitma + piuriya boʻlsa antibiotikdan oldin toza usulda (kateter yoki suprapubik aspiratsiya) ekma va UT; dozalash vaznga qarab.
  • Kateter qoʻyilgan bemorlar: biopardalar sababli bakteriuriya deyarli doim bor; faqat simptomli boʻlsa davolanadi; kateterni imkon qadar erta olib tashlang yoki almashtiring.
  • Qandli diabet: murakkab SYI, emfizematoz pielonefrit va buyrak abssessi xavfi; glyukoza nazorati muhim. SGLT2 ingibitorlarida jinsiy aʼzolar kandidozi koʻpayadi.
  • Buyrak transplantati, immunosupressiya, nevrologik pufak: murakkab toifa, mutaxassis nazorati; asimptomatik bakteriuriya skriningi tavsiya etilmaydi.
  • Keksalar: atipik belgilar; ongning oʻzgarishi yoki «xira, hidli siydik» yolgʻiz SYI isboti emas — boshqa sabablarni ham izlang.
13

Qaytalanuvchi SYI profilaktikasi

  • Taʼrif: yiliga ≥ 3 yoki 6 oyda ≥ 2 epizod. Har bir epizodni ekma bilan tasdiqlang; reinfeksiya (yangi mikrob) va persistensiya (bir xil mikrob, anatomik sabab) ni ajrating.
  • Maslahat: suyuqlikni koʻpaytirish, qabziyatni davolash, spermitsid va diafragmadan chetlanish; jinsiy aloqadan keyin siydik chiqarish va gigiyena (dalillar cheklangan).
  • Menopauzadan keyingi ayollarda vaginal estrogen samarali profilaktika (EAU tavsiyasi).
  • Immunoprofilaktika (peroral E. coli lizatlari, masalan OM-89) va metenamin gippurat (anomaliyasi yoʻq ayollarda antibiotiksiz variant) — EAU tavsiya qiladi.
  • Kranberi mahsulotlari: natijalar bir xil emas, foyda cheklangan; D-mannoza va probiotiklar — dalillar yetarli emas, qoʻshimcha vosita sifatida.
  • Antibiotik profilaktikasi — boshqa choralar samarasiz boʻlsa: past dozali uzoq muddatli (kechqurun) yoki jinsiy aloqadan keyin bir martalik; odatda 3–6 oy, soʻng qayta baholash; nojoʻya taʼsirlar haqida ogohlantiring.
  • Ekma bilan tasdiqlangan epizodlarda bemor oʻzi boshlaydigan davo rejasi — tanlangan, intizomli bemorlarda.
14

Asimptomatik bakteriuriya: qachon davolamaslik

  • Taʼrif: simptomsiz bemorda siydikda bakteriyalar mavjudligi (piuriya bilan yoki usiz). Bu kasallik emas; kolonizatsiya baʼzan himoya ham boʻladi.
  • Skrining va davo tavsiya etilmaydi: xavf omilsiz ayollarda, nazoratdagi diabetda, menopauzadan keyin, keksa va uy-joy muassasasidagi bemorlarda, pufak disfunksiyasida, buyrak transplantatida, endoprotez oldidan, qaytalanuvchi SYI da.
  • Kateterli bemorlarda asimptomatik bakteriuriya davolanmaydi.
  • Davolash (skrining) kerak: homiladorlik; shilliq qavatni jarohatlaydigan urologik muolajalardan oldin (masalan, prostata TUR, ureteroskopiya, PCNL) — qisqa kurs, ekma boʻyicha.
  • Nega davolanmaydi: simptomli SYI sonini kamaytirmaydi, chidamlilikni oshiradi, normal florani buzadi va keyingi infeksiyaga moyillikni oshirishi mumkin.
  • Ekmani simptomsiz bemorda «tekshirib koʻrish» uchun yubormang; xiralik, hid yoki ong oʻzgarishi yolgʻiz ekma topilmasini davolash sababi emas.
15

SHOSHILINCH: urosepsisni tanish

  • Urosepsis — siydik yoʻllari infeksiyasi sababli sepsis (Sepsis-3): infeksiyaga javob buzilishidan hayot uchun xavfli aʼzo disfunksiyasi (SOFA ball ≥ 2 ga oshishi).
  • Septik shok — suyuqlik yuborilgandan keyin ham oʻrtacha arterial bosimni ≥ 65 mm sim. ust. ushlab turish uchun vazopressor talab qiladigan gipotenziya va laktat > 2 mmol/L.
  • Tezkor skrining — qSOFA (≥ 2 belgi): nafas chastotasi ≥ 22/daq, ong oʻzgarishi, sistolik qon bosimi ≤ 100 mm sim. ust.
  • Belgilar: isitma yoki gipotermiya, titroq, taxikardiya, taxipnoe, gipotenziya, ong oʻzgarishi, oliguriya, marmar teri; laktat va kreatinin ↑, trombotsitlar ↓.
  • Xavf omillari: obstruksiya (tosh), kateter yoki stent, diabet, immunosupressiya, keksalik, yaqinda urologik muolaja (prostata biopsiyasi, URS, PCNL).
  • Muhim qoida: obstruktiv infeksiyada antibiotik yolgʻiz yetmaydi — manbani nazorat qilish (dekompressiya) shart.
16

Urosepsis: shoshilinch yordam bosqichlari

  1. Tanish: qSOFA/SOFA, hayotiy koʻrsatkichlar, laktat; monitoring, reanimatsiya guruhini chaqirish.
  2. Qon va siydik ekmasi (antibiotikni kechiktirmasdan); qonda kreatinin, CRP, leykotsitlar, trombotsitlar, laktat, koagulyatsiya.
  3. Imkon qadar tezroq (ideal: 1 soat ichida) parenteral keng spektrli antibiotik; mahalliy rezistentlik, ESBL xavfi (karbapenem) va yaqinda fluorxinolon qabul qilinganligi hisobga olinadi.
  4. Suyuqlik: kristalloid infuziyasi (gipotenziya yoki laktat ↑ boʻlsa taxminan 30 mL/kg — Surviving Sepsis tavsiyasi); davom etuvchi gipotenziyada vazopressor (noradrenalin), reanimatsiya boʻlimi.
  5. Manba nazorati: UT (± KT) bilan obstruksiyani tez baholang; tosh, pionefroz yoki abssess boʻlsa — shoshilinch dekompressiya (stent yoki nefrostoma, drenaj).
  6. Kateterni olib tashlang yoki almashtiring; stent va boshqa yot jismlarni baholang.
  7. Dinamik baholash (6–12 soat); antibiogramma boʻyicha de-eskalatsiya; davomiyligi javobga qarab (koʻpincha taxminan 7 kun).
  8. Tuzalgandan keyin: sababni (tosh, obstruksiya, anomaliya) aniq davolang.
17

Prostatit va epididimo-orxit: eslatmalar

  • Oʻtkir bakterial prostatit: isitma, titroq, perineal ogʻriq, dizuriya, siydik tutilishi; prostata ogʻriqli va shishgan; massaj qilmang (bakteriemiya xavfi); siydik va qon ekmasi.
  • Davo: prostataga yaxshi kiradigan vositalar (fluorxinolonlar, TMP/SMX); ogʻir holatda boshida parenteral; kurs uzoq — oʻtkirida odatda bir necha hafta, surunkali bakterial prostatitda ≥ 4 hafta; siydik tutilishida uretral kateterdan ehtiyot boʻling.
  • Surunkali bakterial prostatit va CPPS ni ajrating: bakterial prostatitda ekmada patogen va takroriy SYI bor; CPPS da infeksiya dalili yoʻq (alohida taqdimot).
  • Epididimit/ epididimo-orxit: skrotal ogʻriq, shish, isitma. Yosh (< 35) jinsiy faol erkaklarda — Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae (STI); keksa erkaklarda yoki obstruksiyada — enterik bakteriyalar.
  • SHOSHILINCH ayirma: oʻtkir skrotal ogʻriqda birinchi navbatda moyak burilishi inkor etiladi (alohida taqdimot); shubhada tez jarrohlik tekshiruv.
  • Epididimit davosi patogenga qarab (STI shubhasida seftriakson + doksitsiklin; enterik bakteriyalarda fluorxinolon), dam olish, skrotal tayanch, NSAID; STI da sherikni tekshirish va davolash; abssess uchun UT.
  • Takroriy SYI, prostatit yoki epididimitda urolog sababni izlaydi (obstruksiya, qoldiq siydik, tosh, anomaliya).
18

Asosiy klinik xulosalar

  • EAU tasnifi: oddiy SYI — anomaliyasi yoʻq, homilador boʻlmagan ayolda; erkak, homilador, kateter, obstruksiya, diabet va immunitet pasayishi murakkab toifaga kiradi.
  • Eng koʻp qoʻzgʻatuvchi — E. coli; davoni mahalliy rezistentlikka moslang; ESBL va karbapenemga chidamlilik oʻsmoqda.
  • Oddiy sistitda klinik tashxis va qisqa kurs (fosfomitsin, nitrofurantoin, pivmesillinam); fluorxinolonlarni saqlab qoʻying. Pielonefritda ekma shart, fosfomitsin va nitrofurantoin yaramaydi.
  • Ekma: pielonefrit, murakkab SYI, homiladorlik, qaytalanish yoki davodan keyin simptom saqlanishida; imkon qadar antibiotikdan oldin.
  • Asimptomatik bakteriuriyani davolamang (istisno: homiladorlik va shilliq qavatni jarohatlaydigan urologik muolajalar oldidan).
  • Qaytalanuvchi SYI: suyuqlik, vaginal estrogen (menopauzada), immunoprofilaktika, metenamin; kerak boʻlsa antibiotik profilaktikasi.
  • Urosepsis — shoshilinch: ekma → 1 soat ichida keng spektrli antibiotik → suyuqlik → obstruksiyada zudlik bilan dekompressiya.
19

Bilimni tekshirish

1EAU tasnifiga koʻra qaysi holat oddiy (uncomplicated) SYI hisoblanadi?
  1. Kateterli bemorda SYI
  2. Homilador ayolda sistit
  3. Anomaliyasi yoʻq, homilador boʻlmagan ayolda sporadik sistit
  4. Erkakda SYI

Javob: C. Oddiy SYI — anatomik, funksional buzilish va qoʻshma kasalligi yoʻq, homilador boʻlmagan ayoldagi sistit yoki pielonefrit.

2Qaysi holatda asimptomatik bakteriuriya skrining qilinadi va davolanadi?
  1. Nazoratdagi diabetli ayolda
  2. Uy-joy muassasasidagi keksada
  3. Kateterli bemorda
  4. Homiladorlikda

Javob: D. Homiladorlikda (va shilliq qavatni jarohatlaydigan urologik muolajalar oldidan) asimptomatik bakteriuriya davolanadi; boshqa variantlarda davolanmaydi.

3Oddiy sistit uchun qaysi vosita birinchi qatorga kiradi?
  1. Siprofloksasin (har doim)
  2. Fosfomitsin trometamol (bir marta)
  3. Meropenem
  4. Gentamitsin

Javob: B. Fosfomitsin trometamol, nitrofurantoin va pivmesillinam birinchi qator; fluorxinolonlar va karbapenemlar saqlab qoʻyiladi.

4Nitrofurantoin va peroral fosfomitsin nima uchun pielonefritda tanlanmaydi?
  1. Faqat quyi yoʻllarda yetarli konsentratsiya hosil qiladi
  2. Gram-manfiy bakteriyalarga taʼsir qilmaydi
  3. Faqat bolalarda ishlatiladi
  4. Hech qachon qoʻllanmaydi, juda zaharli

Javob: A. Ular siydikda yuqori daraja hosil qiladi, lekin buyrak toʻqimasi va qonda daraja yetarli emas.

5qSOFA tarkibiga qaysi belgilar kiradi?
  1. Harorat > 38 °C, taxikardiya, leykotsitoz
  2. Piuriya, nitrit, leykotsit esteraza
  3. Nafas chastotasi ≥ 22/daq, ong oʻzgarishi, sistolik qon bosimi ≤ 100 mm sim. ust.
  4. Gematuriya, bel ogʻrigʻi, dizuriya

Javob: C. qSOFA: nafas chastotasi ≥ 22/daq, ong oʻzgarishi va sistolik qon bosimi ≤ 100 mm sim. ust.; ≥ 2 belgi sepsis xavfini bildiradi.

6Toshli obstruksiya fonida urosepsis aniqlandi. Eng muhim shoshilinch chora?
  1. Antibiotik va zudlik bilan dekompressiya (stent yoki nefrostoma)
  2. Faqat peroral antibiotik
  3. ESWL bilan toshni darhol parchalash
  4. Kuzatuv va NSAID

Javob: A. Obstruktiv infeksiyada manba nazorati (drenaj) antibiotik bilan birga shart; toshni keyinroq davolash mumkin.

·

Adabiyotlar

  • EAU Guidelines on Urological Infections, 2024
  • EAU Guidelines on Urolithiasis, 2024
  • EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2024
  • CDC Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021
  • Campbell-Walsh-Wein Urology, 12th ed., 2020
  • Smith & Tanagho's General Urology, 19th ed., 2020
  • ICD-10 (WHO)

Taqdimot taʼlim maqsadida tayyorlangan. Klinik qarorlar amaldagi klinik tavsiyalar va bemorning holatiga asoslanishi kerak. Foydalanganda muallifni va sayt manzilini koʻrsating.

PPTX yuklab olish (474 KB)

Shu boʻlimdagi boshqa taqdimotlar

Qabulga yozilish