Dautov Androlog · Toshkent
UZ RU Qabulga yozilishYozilish

● Andrologiya · Shifokorlar uchun

Klaynfelter sindromi va bepushtlik hamda gipogonadizmning genetik sabablari

Klaynfelter sindromi (47,XXY): fenotip, gormonal profil, qoʻshma xavflar, fertillik (micro-TESE, ICSI), testosteron terapiyasi va boshqa genetik sabablar — shifokorlar uchun.

Muallif: Davron Dautov, androlog-urolog · Toshkent

26 slayd · 593 KB · PowerPoint (.pptx)

Taqdimotning birinchi slaydi: Klaynfelter sindromi va bepushtlik hamda gipogonadizmning genetik sabablari
01

Taqdimot maqsadlari

  • Klaynfelter sindromining (47,XXY va mozaik shakllari) taʼrifi, patogenezi va epidemiologiyasini bilish
  • Sindromning hayot davrlari boʻyicha fenotipini va birlamchi gipogonadizmning gormonal profilini izohlash
  • Qoʻshma xavflarni (metabolik, suyak, tromboz, autoimmun, onkologik, neyrokognitiv) bilish va kuzatuv rejasini tuzish
  • Fertillik imkoniyatlarini (micro-TESE, ICSI, PGT) va testosteron almashtirish terapiyasi tamoyillarini asoslash
  • Boshqa genetik sabablarni (46,XX erkak, Y-mikrodeletsiyalar, Kallman sindromi, CFTR) farqlash va koʻp tarmoqli yondashuvni qoʻllash
02

Taʼrif, epidemiologiya va kariotip variantlari

  • Klaynfelter sindromi (Klinefelter syndrome, 47,XXY) — erkaklarda eng koʻp uchraydigan jinsiy xromosoma aneuploidiyasi va birlamchi gipogonadizmning asosiy tugʻma sababi. ICD-10: Q98.
  • Erkak chaqaloqlarning taxminan 500–1000 tasidan 1 tasida uchraydi; koʻpchiligi hayoti davomida, ayniqsa bolalikda, aniqlanmaydi.
  • Kariotip: aksariyat holatlarda 47,XXY. Mozaik shakl (46,XY/47,XXY) kamroq va fenotipi yengilroq. Yuqori darajali variantlar (48,XXXY, 48,XXYY va boshqalar) kam uchraydi va ogʻirroq kechadi.
  • Sabab — ota yoki ona meyozida xromosomalar ajralmasligi (nondisjunction); ona yoshi ortishi xavfni biroz oshiradi. Odatda oilaviy emas, tasodifiy hodisa.
  • Klinik koʻrinish keng spektrli: baʼzilarida deyarli bilinmaydi, baʼzilarida aniq gipogonadizm, bepushtlik va rivojlanish muammolari bor.
  • Azoospermiya bilan kelgan bepusht erkaklarda tez-tez aniqlanadi: shuning uchun bunday bemorlarda kariotip majburiy.
03

Patogenez va moyak gistologiyasi

  • Ortiqcha X xromosoma: X-inaktivatsiyadan qochuvchi genlar dozasi oshadi (masalan, SHOX — baland boʻy bilan bogʻliq). Androgen retseptor gen CAG takrorlari va X-inaktivatsiya naqshi fenotip oʻzgaruvchanligiga hissa qoʻshishi mumkin.
  • Germ hujayralari yoʻqolishi homila va bolalik davrida boshlanadi, balogʻatda keskin tezlashadi. Urugʻ naychalarining gialinizatsiyasi va fibrozi, faqat Sertoli hujayrali naychalar kuzatiladi.
  • Leydig hujayralari klasterlar hosil qilib «giperplaziyalangan» koʻrinsa ham, ularning funksiyasi pasaygan: testosteron ishlab chiqarish yetarli emas, LH ortadi.
  • Sertoli hujayralari disfunksiyasi: inhibin B pasayadi (balogʻatdan keyin deyarli aniqlanmaydi), FSH ortadi.
  • Natija: moyaklar kichik (odatda bir necha mL) va qattiq; spermatogenez asosan yoʻq, lekin kichik fokal spermatogenez oʻchoqlari saqlanishi mumkin.
  • Gipogonadizm birlamchi (gipergonadotrop): qon aylanishidagi estradiol nisbatan yuqori, testosteron/estradiol nisbati past.
04

Fenotip hayot davrlari boʻyicha

DavrAsosiy belgilarAmaliy eslatma
Chaqaloq va erta bolalik Gipotoniya, nutq va til rivojlanishining kechikishi; kriptorxizm, baʼzan mikropenis Erta aniqlash: nutq terapiyasi va taʼlim yordami
Maktab yoshi (balogʻatgacha) Baland boʻy, uzun oyoqlar; oʻqish va til qiyinchiliklari, diqqat va xulq muammolari Nevropsixologik baholash; moyak hajmi hali normal koʻrinishi mumkin
Oʻsmirlik Balogʻat boshlanadi, keyin toʻxtaydi: kichik qattiq moyaklar, ginekomastiya, androgen tanqisligi belgilari LH, FSH, testosteron kuzatuvi; testosteron terapiyasi vaqti
Kattalar Bepushtlik (azoospermiya), past libido, charchoq, mushak massasi ↓, osteoporoz, metabolik sindrom Koʻpincha bepushtlik tekshiruvi paytida aniqlanadi
05

Gormonal profil va laborator baholash

  • Odatiy: FSH va LH ↑ (FSH odatda ancha yuqori), testosteron past yoki past-normal, inhibin B past, estradiol nisbatan yuqori, SHBG koʻpincha ↑ (birlamchi gipergonadotrop gipogonadizm).
  • Dinamika: balogʻat boshida testosteron koʻtariladi, keyin plato hosil qiladi yoki pasayadi; LH/FSH oʻrta balogʻatdan boshlab oshadi.
  • Kompensatsiyalangan gipogonadizm: testosteron normal, lekin LH yuqori. Vaqt oʻtishi bilan yetishmovchilik chuqurlashishi mumkin, shuning uchun muntazam nazorat kerak.
  • SHBG yuqori boʻlsa, umumiy testosteron normal tursa ham erkin testosteron past boʻlishi mumkin: erkin (hisoblangan) testosteronni baholang.
  • Qoʻshimcha tekshiruv: Hb/Ht, glyukoza yoki HbA1c, lipidlar, D vitamini, TSH; suyak zichligi (DXA).
  • Ejakulyat: non-mozaik shaklda deyarli doim azoospermiya; mozaiklarda oligozoospermiya yoki kriptozoospermiya ham mumkin.
06

Tashxis: kariotip, mozaiklik va differensial tashxis

  • Tashxis periferik qon limfotsitlari kariotipi bilan qoʻyiladi; mozaiklik gumon qilinsa koʻproq hujayra sanaladi yoki FISH yoki boshqa toʻqima (masalan, buccal) tekshiriladi.
  • Qachon tekshirish: kichik qattiq moyaklar, azoospermiya yoki ogʻir oligozoospermiya, ginekomastiya, kechikkan yoki toʻxtagan balogʻat, baland boʻy + nutq yoki oʻqish qiyinchiliklari, yuqori FSH.
  • Prenatal: NIPT, amniosentez yoki xorion biopsiyasi tasodifan 47,XXY ni aniqlashi mumkin. Genetik maslahatda fenotip keng spektrli ekani va koʻpchilik mustaqil hayot kechirishi tushuntiriladi.
  • Differensial: gipogonadotrop gipogonadizm (LH/FSH past), boshqa birlamchi moyak yetishmovchiligi (kriptorxizm, orxit, ximioterapiya), androgen insensitivlik, 46,XX erkak, Y-mikrodeletsiya.
  • Baland boʻyli boshqa sindromlar (masalan, Marfan) kariotip bilan farqlanadi.
  • Kariotip normal, lekin klinik shubha saqlansa — boshqa genetik sabablar (gen panellari, ekzom).
  • Tashxisni bemorga yoshiga mos tarzda ayting: bolada oila sharoitida, oʻsmirda sekin va psixologik yordam bilan.
07

Qoʻshma xavflar

  • Metabolik: markaziy semizlik, insulin rezistentligi, 2-tur diabet, dislipidemiya — gipogonadizm bilan bogʻliq, lekin undan mustaqil ham boʻlishi mumkin.
  • Suyak: osteopeniya va osteoporoz, sinish xavfi, D vitamini tanqisligi; asosiy omil — uzoq davom etgan testosteron tanqisligi.
  • Tromboz: chuqur vena trombozi va oʻpka emboliyasi xavfi umumiy erkaklarga nisbatan oshgan; oyoq venalari varikozi va trofik yaralar.
  • Autoimmun kasalliklar: tizimli qizil volchanka, Sjogren sindromi, revmatoid artrit, 1-tur diabet, autoimmun tireoidit — tez-tez uchraydi.
  • Ginekomastiya: oʻsmirlik va kattalikda koʻp uchraydi. Koʻkrak bezi saratoni xavfi umumiy erkaklarga nisbatan sezilarli yuqori, ammo mutlaq xavf past va ayollar xavfidan kam.
  • Ekstragonadal germ hujayrali oʻsmalar (masalan, mediastinal) yosh bemorlarda uchrashi mumkin; shubhali alomatlarda tasvirlash.
  • Umumiy oʻlim xavfi biroz yuqori (yurak-qon tomir, oʻpka, diabet); xavf omillarini nazorat qilish muhim.
  • Neyrokognitiv va ruhiy: til qiyinchiliklari, diqqat yetishmasligi (ADHD), xavotir, depressiya, ijtimoiy qiyinchiliklar.
08

Xavflar va kuzatuv jadvali

SohaXavfNazorat va choralar
Metabolik Semizlik, insulin rezistentligi, diabet, dislipidemiya Vazn, bel, qon bosimi, glyukoza/HbA1c, lipidlar: yiliga; turmush tarzi
Suyak Osteopeniya, osteoporoz, sinishlar Tashxis paytida DXA; D vitamini va kaltsiy; testosteron terapiyasi
Tromboz va tomirlar Chuqur vena trombozi, oyoq varikozi va yaralari Anamnez; tromboz tarixida gematolog bilan kelishing; terapiyada Ht kuzatuvi
Autoimmun SLE, Sjogren, RA, 1-tur diabet, tireoidit Klinik shubhada tekshiruv; TSH davriy
Onkologik Koʻkrak bezi saratoni; ekstragonadal germ hujayrali oʻsma Koʻkrakni koʻrish; tugunda UT/mammografiya; simptomda tasvirlash
Neyrokognitiv va ruhiy Til va oʻqish qiyinchiligi, ADHD, xavotir, depressiya Nevropsixologik baholash, logoped, maktab yordami, psixoterapiya
09

Fertillik: spermatogenez va tabiiy farzand imkoniyati

  • Non-mozaik 47,XXY da ejakulyatda deyarli doim spermatozoid yoʻq (azoospermiya); kriptozoospermiya kam uchraydi. Mozaiklarda spontan otalik mumkin.
  • Moyakda germ hujayralari erta yoʻqolsa-da, baʼzi erkaklarda fokal spermatogenez oʻchoqlari saqlanadi — bu micro-TESE uchun asos.
  • Ejakulyatda spermatozoid topilsa (kriptozoospermiya, oligozoospermiya), ularni ICSI uchun kriokonservatsiya qilish mumkin.
  • Fertillik haqida oʻsmirlikdan boshlab suhbat qiling: bemor va ota-ona taʼlimi muhim; yosh ortishi bilan spermatogenez imkoniyati kamayishi taxmin qilinadi, lekin dalillar nomuvofiq.
  • Oʻsmirlarda spermatozoid yoki moyak toʻqimasini saqlash — tajriba bosqichida; faqat ixtisoslashgan markazlarda, tadqiqot asosida.
  • Yosh, FSH, inhibin B va testosteron micro-TESE natijasini ishonchli bashorat qilmaydi: alohida bemorga kafolat berib boʻlmaydi.
10

Micro-TESE va ICSI

  • Micro-TESE: Klaynfelter sindromida ham, boshqa NOA kabi, spermatozoid topilish ehtimoli taxminan yarmiga yaqin (seriyalarda keng oraliq). Operatsiya ixtisoslashgan markazda bajariladi.
  • Spermatozoid topilsa — ICSI; urugʻlanish va homiladorlik natijalari boshqa NOA guruhlariga yaqin, hal qiluvchi omil — ayol yoshi.
  • Farzandlar: aksariyati normal kariotipli; jinsiy xromosoma aneuploidiyasi xavfi biroz oshgan — PGT-A yoki prenatal tashxis taklif qilinadi, genetik maslahat shart.
  • Operatsiyadan keyin testosteron pasayishi mumkin: gormonlar nazorati va zarur boʻlsa almashtirish terapiyasi.
  • Jarrohlikdan oldin gormon optimallashtirishi (hCG, aromataza ingibitorlari, antiestrogenlar) — empirik, dalillar cheklangan; tanlangan holatlarda ixtisoslashgan markazda.
  • Natija noaniq: micro-TESE dan oldin donor sperma va asrab olishni ham muhokama qiling.
11

Testosteron almashtirish terapiyasi: tamoyillar va vaqt

  • Maqsad: androgen tanqisligi alomatlarini bartaraf etish, normal virilizatsiyani taʼminlash, suyak zichligi va mushak massasini saqlash, energiya va kayfiyatni yaxshilash.
  • Oʻsmirlikda: balogʻat davomida testosteron pasayganda yoki LH/FSH koʻtarilganda (odatda taxminan 11–12 yoshdan keyin) past dozada boshlanadi va bosqichma-bosqich oshiriladi — pediatrik endokrinolog bilan.
  • Kattalarda: alomatlar + doimiy past yoki chegaraviy testosteron (LH ↑); davolash odatda umrbod. Doza qondagi testosteron darajasini oʻrta-normal diapazonga moslab tanlanadi.
  • Shakllar: transdermal gel yoki inyeksiyalar (uzun taʼsirli efirlar, undetsanoat). 17-alfa-alkillangan peroral androgenlar jigar xavfi tufayli ishlatilmaydi.
  • Terapiyadan kutiladigan foyda: energiya, kayfiyat, libido, mushak massasi va suyak zichligi; taʼsir individual.
  • Testosteron terapiyasi spermatogenezni yaxshilamaydi va qoldiq spermatogenezni bostirishi mumkin: fertillik rejasi alohida kelishiladi.
12

Testosteron terapiyasi: monitoring va ehtiyotkorlik

  • Monitoring: testosteron darajasi (preparatga mos vaqtda), Hb/Ht, lipidlar, glyukoza/HbA1c, PSA (yoshga mos ravishda, odatda 40 yoshdan keyin), suyak zichligi — davriy.
  • Gematokrit oshishi (poliqitemiya) — eng tez-tez xavf: belgilangan chegaradan oshsa dozani kamaytiring yoki toʻxtating.
  • Tromboz xavfi oshgan bemorda ehtiyotkorlik: tromboz tarixi boʻlsa, gematolog bilan kelishing.
  • Koʻkrak bezi: ginekomastiya va tugunlarni kuzating; shubhali tugun — UT yoki mammografiya, onkolog.
  • Qarshi koʻrsatmalar: prostata yoki koʻkrak bezi saratoni, ogʻir davolanmagan uyqu apnoesi, nazoratsiz ogʻir yurak yetishmovchiligi, yuqori Ht.
  • Fertillik hozir rejalashtirilsa, micro-TESE va testosteron terapiyasi vaqtini ixtisoslashgan markaz bilan kelishing; dalillar cheklangan.
  • Bemorga davolash uzoq muddatli ehtiyoj ekanini tushuntiring va muntazam kuzatuvga jalb qiling.
13

Boshqa genetik sabablar (qisqacha)

HolatGenetik asos va klinikaFertillik va yondashuv
46,XX erkak (de la Chapelle) Koʻpincha SRY ning X xromosomaga translokatsiyasi; kichik moyaklar, ginekomastiya, boʻyi pastroq Azoospermiya (AZF yoʻq): spermatozoid olish samarasiz; donor yoki asrab olish
47,XYY Baland boʻy, oʻqish qiyinchiliklari boʻlishi mumkin; moyak funksiyasi koʻpincha saqlangan Fertillik koʻpincha saqlangan; baʼzan oligo- yoki azoospermiya; kariotip bilan tasdiqlanadi
Y-xromosoma AZF mikrodeletsiyalari Ajratilgan spermatogenez buzilishi; virilizatsiya va testosteron odatda normal AZFa/b toʻliq — spermatozoid topilmaydi; AZFc — mumkin, oʻgʻillarga oʻtadi
Kallman sindromi, tugʻma gipogonadotrop gipogonadizm ANOS1, FGFR1 va boshqalar; anosmiya, balogʻat kechikishi, mikropenis, kriptorxizm; LH, FSH, T ↓ hCG ± FSH bilan spermatogenez induksiyasi; prognoz yaxshi
CFTR / CBAVD CFTR mutatsiyalari; vas deferens yoʻq, spermatogenez saqlangan Spermatozoid olish + ICSI; sherigini tekshirish, PGT
Androgen retseptor (AR) mutatsiyalari Androgen insensitivlik spektri (toʻliq shakldan yengilgacha); T va LH odatda ↑ Yengil shaklda bepushtlik; oilaviy anamnez, AR gen tekshiruvi
14

Genetik sabablarni aniqlash algoritmi

  1. Azoospermiya, ogʻir oligozoospermiya yoki birlamchi gipogonadizmda kariotipdan (qon limfotsitlari) boshlang.
  2. 47,XXY yoki mozaik: Klaynfelter sindromi — gormonal, metabolik, suyak baholash va fertillik boʻyicha maslahat.
  3. 46,XX: SRY tekshiruvi (FISH yoki PCR); jinsiy aʼzolar rivojlanishi va endokrin baholash.
  4. Kariotip normal, NOA yoki ogʻir oligozoospermiya: Y-xromosoma mikrodeletsiyalari (AZFa, b, c).
  5. Vas deferens yoʻq yoki ejakulyat hajmi past va kislotali: CFTR (sherigi bilan) va buyrak UT.
  6. LH/FSH past, testosteron past, anosmiya yoki balogʻat kechikishi: gipofiz MRT, temir almashinuvi, gen paneli (ANOS1, FGFR1 va boshqalar).
  7. Barcha holatlarda genetik maslahat: oilaga oʻtish xavfi, PGT, prenatal tashxis.
15

Klaynfelter sindromli bemorni yuritish algoritmi

  1. Tashxis: kariotip + gormonal profil (T, LH, FSH, SHBG, estradiol), metabolik va suyak baholash (DXA).
  2. Bolalik va oʻsmirlik: nutq va taʼlim yordami; balogʻat monitoringi (moyak hajmi, T, LH/FSH) pediatrik endokrinolog bilan.
  3. Balogʻatda testosteron pasaysa yoki LH/FSH ortsa — testosteron terapiyasini past dozada, bosqichma-bosqich boshlang.
  4. Kattalarda: alomatlar + past yoki chegaraviy T (LH ↑) — almashtirish terapiyasini koʻrib chiqing; Ht, PSA, lipidlar, glyukoza, DXA nazorati.
  5. Fertillik: oʻsmirlikdan boshlab maslahat; kattalarda istasa — ixtisoslashgan markazda micro-TESE + ICSI, PGT yoki prenatal tashxis.
  6. Yillik skrining: metabolik holat, suyak, koʻkrak bezi, autoimmun alomatlar, ruhiy holat; ginekomastiya jarrohligi — koʻrsatma boʻlsa.
  7. Koʻp tarmoqli jamoa: androlog/urolog, endokrinolog, genetik, psixolog, logoped, pediatr, reproduktolog.
16

Maslahat va koʻp tarmoqli yordam

  • Tashxisni yoshga mos aytib, uni umr davomida kuzatiladigan holat sifatida tushuntiring; «kasallik» tamgʻasidan qoching.
  • Fenotip keng spektrli: koʻpchilik mustaqil va toʻlaqonli hayot kechiradi; muammolar oʻz vaqtida aniqlansa, yaxshilanadi.
  • Fertillik haqida real gapiring: baʼzi erkaklar uchun biologik ota boʻlish mumkin, kafolat yoʻq; donor sperma va asrab olish ham variantlar.
  • Ota-onalarga: aybdorlik hissi asossiz — xromosoma xatosi tasodifiy; rivojlanish yordami (nutq, taʼlim) muhim.
  • Jinsiy salomatlik: libido, ereksiya, oʻzini qabul qilish; testosteron terapiyasi va psixoseksual yordam.
  • Bolalar shifokoridan kattalar tibbiyotiga oʻtish rejalashtiriladi: kuzatuv uzilib qolmasligi kerak.
  • Koʻp tarmoqli jamoa va yagona muvofiqlashtiruvchi shifokor: androlog/urolog, endokrinolog, genetik, psixolog, logoped, reproduktolog.
17

Asosiy klinik xulosalar

  • Klaynfelter sindromi (47,XXY) — birlamchi gipogonadizm va azoospermiyaning asosiy genetik sabablaridan biri; tashxis kariotip bilan qoʻyiladi, mozaiklarda fenotip yengilroq.
  • Fenotip yoshga qarab oʻzgaradi: bolalikda nutq va oʻqish qiyinchiliklari, baland boʻy; oʻsmirlikda balogʻat toʻxtashi; kattalikda bepushtlik va gipogonadizm.
  • Gormonal profil: FSH va LH ↑, testosteron past yoki chegaraviy, inhibin B past, SHBG koʻpincha ↑; kompensatsiyalangan gipogonadizmda T normal, LH yuqori.
  • Qoʻshma xavflar: metabolik sindrom, osteoporoz, tromboz, autoimmun kasalliklar, ginekomastiya, koʻkrak bezi saratoni (mutlaq xavf past); yillik skrining kerak.
  • Fertillik: koʻpincha azoospermiya, lekin micro-TESE da spermatozoid taxminan yarmida topiladi; ICSI + PGT yoki prenatal tashxis; kafolat berilmaydi.
  • Testosteron terapiyasi alomatlar va past T boʻlganda tavsiya etiladi (balogʻatda bosqichma-bosqich); u fertillikni yaxshilamaydi — rejalashtirishni ixtisoslashgan markaz bilan kelishing.
  • Boshqa genetik sabablar: 46,XX erkak, AZF delesiyalari, Kallman/CHH, CFTR — har birining fertillik prognozi va maslahati farq qiladi; koʻp tarmoqli yondashuv shart.
18

Bilimni tekshirish

1Klaynfelter sindromining eng odatiy kariotipi qaysi?
  1. 45,X
  2. 47,XXY
  3. 47,XYY
  4. 46,XX

Javob: B. Klaynfelter sindromi koʻpincha 47,XXY kariotipi bilan bogʻliq; mozaik shakl (46,XY/47,XXY) kamroq uchraydi.

2Kattalardagi Klaynfelter sindromi uchun xos gormonal profil qaysi?
  1. FSH ↓, LH ↓, testosteron ↓
  2. FSH ↓, LH ↑, testosteron ↑
  3. FSH normal, LH ↓, prolaktin ↑
  4. FSH ↑, LH ↑, testosteron past yoki chegaraviy

Javob: D. Birlamchi (gipergonadotrop) gipogonadizm: FSH va LH ortadi, testosteron past yoki chegaraviy, inhibin B past.

3Fertillikni xohlovchi Klaynfelterli erkak uchun mos yondashuv qaysi?
  1. Faqat testosteron terapiyasi
  2. Spontan otalikni kutish
  3. Ixtisoslashgan markazda micro-TESE + ICSI, genetik maslahat bilan
  4. Varikotselektomiya

Javob: C. Azoospermiyada micro-TESE da spermatozoid taxminan yarmida topiladi; keyin ICSI, PGT yoki prenatal tashxis.

4Quyidagilardan qaysi biri Klaynfelter sindromi bilan bogʻliq xavflar qatoriga kiradi?
  1. Osteoporoz va 2-tur diabet
  2. Akromegaliya
  3. Prostata giperplaziyasi va siydik ushlanishi
  4. Yuqori suyak zichligi

Javob: A. Gipogonadizm tufayli osteoporoz, metabolik sindrom va diabet xavfi oshgan; shuning uchun DXA va metabolik skrining kerak.

546,XX erkakda (SRY X xromosomaga translokatsiyasi) spermatozoid olish prognozi qanday?
  1. Yaxshi, micro-TESE tavsiya etiladi
  2. Y-xromosoma AZF genlari yoʻq: spermatogenez yoʻq, olish samarasiz
  3. Faqat PESA samarali
  4. Kariotip bilan tasdiqlanmaydi

Javob: B. 46,XX erkakda AZF genlari yoʻq, shuning uchun azoospermiya doimiy va spermatozoid olish odatda foyda bermaydi.

6Kallman sindromi (gipogonadotrop gipogonadizm) bilan fertillikni xohlovchi erkakda spermatogenezni induksiya qilish uchun nima qoʻllanadi?
  1. hCG ± FSH
  2. Testosteron almashtirish terapiyasi
  3. Kortikosteroidlar
  4. Varikotselektomiya

Javob: A. Gonadotropinlar spermatogenezni induksiya qiladi, prognoz yaxshi; ekzogen testosteron esa spermatogenezni bostiradi.

·

Adabiyotlar

  • EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health, 2024
  • AUA/ASRM Guideline: Male Infertility, 2020
  • AUA Testosterone Deficiency, 2018
  • Campbell-Walsh-Wein Urology, 12th ed., 2020
  • Williams Textbook of Endocrinology, 14th ed., 2020
  • Robbins & Cotran Pathologic Basis of Disease, 10th ed., 2020
  • ICD-10 (WHO)

Taqdimot taʼlim maqsadida tayyorlangan. Klinik qarorlar amaldagi klinik tavsiyalar va bemorning holatiga asoslanishi kerak. Foydalanganda muallifni va sayt manzilini koʻrsating.

PPTX yuklab olish (593 KB)

Shu boʻlimdagi boshqa taqdimotlar

Qabulga yozilish