Dautov Androlog · Toshkent
UZ RU Qabulga yozilishYozilish

● Andrologiya · Shifokorlar uchun

Peyroni kasalligi: tashxis va davolash

Peyroni kasalligining patogenezi, fazalari, baholash usullari va AUA/EAU tavsiyalariga koʻra konservativ va jarrohlik davolash, bemorga maslahat berish.

Muallif: Davron Dautov, androlog-urolog · Toshkent

25 slayd · 535 KB · PowerPoint (.pptx)

Taqdimotning birinchi slaydi: Peyroni kasalligi: tashxis va davolash
01

Taqdimot maqsadlari

  • Peyroni kasalligining taʼrifi, ICD-10 kodi (N48.6) va patogenezini (mikrotravma, tunika albugineada yaraning notoʻgʻri bitishi) tushuntirish
  • Oʻtkir (yalligʻlanish) va barqaror fazalarni klinik jihatdan ajratish
  • Egrilik, qisqarish, «qum soati» deformatsiyasi va erektil disfunksiyani baholash usullarini bilish
  • AUA va EAU tavsiyalari asosida konservativ davolash variantlarining dalil darajasini baholash
  • Jarrohlik usullarini (plikatsiya, plakani kesish va transplantatsiya, protez) tanlash mezonlarini bilish va bemorga maslahat berish
02

Taʼrif, ICD-10 va epidemiologiya

  • Peyroni kasalligi (Peyronie disease, induratio penis plastica) — jinsiy olat kavernoz jismlari tunika albugineasida fibroz plaka hosil boʻlishi bilan kechadigan orttirilgan kasallik. ICD-10: N48.6.
  • Natijasi: egrilik, qisqarish, torayish («qum soati», «sharnir») deformatsiyalari, ogʻriq va erektil disfunksiya (ED).
  • Kasallik fransuz jarrohi F. Gigot de la Peyronie nomi bilan atalgan (XVIII asr).
  • Chastotasi tadqiqotlarga qarab sezilarli farq qiladi; kam tashxislanadi, chunki bemorlar uyalib murojaat qilmaydi. Odatda 40–60 yoshda, lekin yoshlarda ham uchraydi.
  • Psixologik yuk yuqori: tashvish, depressiya, shaxsiy munosabatlarga taʼsir, jinsiy aloqadan qochish.
  • Davolash qarori asosan bemorning shikoyati va jinsiy faoliyatga taʼsiriga asoslanadi.
03

Etiologiya va patogenez

  • Tunika albuginea — kollagen va elastik tolalardan iborat ikki qavatli qobiq; erektsiya paytida qattiqlikni taʼminlaydi.
  • Gipoteza: jinsiy aloqa yoki jarohat paytida jinsiy olatning egilishi tunika qavatlari orasida mikrotravma → qon quyilishi va yalligʻlanish keltirib chiqaradi.
  • Moyil shaxslarda yara bitishi buziladi: TGF-β1 taʼsiri, fibroblastlarning miofibroblastlarga aylanishi, kollagenning haddan tashqari sintezi, fibrinoliz buzilishi.
  • Natija: plaka (chandiqli toʻqima) va elastiklik yoʻqolishi; plaka tomoni choʻzilmaydi, shu sababli jinsiy olat shu tomonga egiladi.
  • Uzoq davom etgan plakada kalsifikatsiya (baʼzan ossifikatsiya) rivojlanishi mumkin.
  • Genetik moyillik: Dupuytren kontrakturasi bilan bogʻliqlik va oilaviy hollar tavsiflangan.
  • Koʻp bemorlarda aniq jarohat anamnezda boʻlmaydi — sabab hamma vaqt aniqlanmaydi.
04

Xavf omillari va birga uchraydigan holatlar

  • Dupuytren kontrakturasi (kaft fibromatozi) — eng yaxshi tavsiflangan bogʻliqlik; Ledderhose kasalligi (tovon fibromatozi) ham uchraydi.
  • Oilaviy anamnez (Peyroni yoki Dupuytren).
  • ED, qandli diabet, arterial gipertenziya, dislipidemiya, chekish, yosh — bogʻliq omillar sifatida tavsiflangan (sababiy bogʻliqlik isbotlanmagan).
  • Radikal prostatektomiyadan keyin va jinsiy olat jarohatidan keyin ehtimol oshishi mumkin.
  • ED ham xavf omili, ham oqibat boʻlishi mumkin (plaka bilan bogʻliq venookklyuziv buzilish, qon tomir va psixogen omillar).
  • Amaliy eslatma: anamnezda qoʻl va oyoq fibromatozi, diabet, yurak-qon tomir kasalliklarini surishtiring.
05

Peyroni kasalligining fazalari

BelgiOʻtkir (yalligʻlanish) fazaBarqaror (surunkali) faza
Davomiyligi Boshlanishdan odatda dastlabki 12 oy (baʼzan 18 oygacha) Odatda 12 oydan keyin; egrilik kamida 3 oy oʻzgarmagan
Ogʻriq Erektsiyada ogʻriq xarakterli Odatda yoʻq yoki yengil
Egrilik Rivojlanadi, oʻzgaradi Barqaror
Plaka Shakllanmoqda, UT da kalsifikatsiya odatda yoʻq Zich, baʼzan kalsifikatsiyalangan
Asosiy yondashuv Ogʻriqni nazorat qilish, kuzatuv, maslahat; jarrohlik qilinmaydi Deformatsiya aloqaga xalaqit bersa — jarrohlik yoki kollagenaza
06

Klinik koʻrinish

  • Paypaslanadigan plaka yoki «tugun» — koʻpincha dorsal tomonda.
  • Erektsiyada ogʻriq (oʻtkir fazada), keyinchalik odatda yoʻqoladi.
  • Egrilik: koʻpincha dorsal; lateral yoki ventral ham boʻlishi mumkin; murakkab (koʻp tekislikli) deformatsiyalar uchraydi.
  • Jinsiy olat qisqarishi; torayish («qum soati») va «sharnir» (plaka distalida erektsiya susayib, olat bukilishi).
  • ED: plaka bilan bogʻliq venookklyuziv, qon tomir yoki psixogen sabablarga koʻra.
  • Jinsiy aloqaning qiyinligi yoki imkonsizligi, hamkor ogʻrigʻi.
  • Psixologik oqibat: tashvish, depressiya, oʻzini past baholash.
  • Tabiiy kechishi: ogʻriq koʻpchilikda yoʻqoladi; egrilik baʼzilarida yaxshilanadi, koʻpchiligida oʻzgarmaydi, baʼzilarida yomonlashadi.
07

Baholash: anamnez va obyektiv koʻrik

  • Anamnez: boshlanish vaqti va xarakteri (birdan yoki asta), ogʻriq, egrilik yoʻnalishi va burchagi, uzunlik oʻzgarishi, jarohat, jinsiy aloqa imkoni.
  • Erektil funksiya: IIEF-5, ED davolash tarixi; jinsiy faollik va hamkor holati.
  • Birga keluvchi kasalliklar: Dupuytren, diabet, gipertenziya, dislipidemiya, chekish; avvalgi jarrohlik yoki jarohat.
  • Obyektiv: plaka joyi, oʻlchami, zichligi (jinsiy olat tortilgan holda paypaslanadi); tortilgan (stretched) uzunlik.
  • Qoʻl va oyoq: Dupuytren/Ledderhose belgilari.
  • Fotosuratlar: bemor uyda erektsiya holatida bir necha tomondan suratga oladi — egrilikni hujjatlashtirish uchun.
  • Validatsiyalangan soʻrovnoma: PDQ (Peyroni kasalligi soʻrovnomasi) — simptomlar va psixologik taʼsirni baholaydi.
08

Instrumental baholash

  • Egrilikni obyektiv oʻlchash: intrakavernoz inyeksiya (vazoaktiv preparat, masalan alprostadil) bilan toʻliq erektsiya chaqirib, goniometr bilan burchakni oʻlchash — standart usul.
  • Uyda vakuum-qurilma yoki fotosurat — muqobil, lekin kamroq aniq.
  • Doppler UT: arterial kirish va venookklyuziv disfunksiya (jarrohlik qarori uchun), plaka (kalsifikatsiya, qalinlik).
  • Barqarorlikni tasdiqlash: egrilik kamida 3 oy oʻzgarmagan, ogʻriq yoʻq — jarrohlikdan oldin shart.
  • Jinsiy olat uzunligi: tortilgan holda oʻlchanadi (pubisdan glans uchigacha); jarrohlik usulini tanlashda muhim.
  • Laboratoriya muntazam kerak emas; sharoitga koʻra testosteron, qand, lipidlar.
  • Plaka biopsiyasi odatda kerak emas.
09

Differensial tashxis va shoshilinch holatlar

  • Tugʻma jinsiy olat egriligi: plaka yoʻq, ogʻriq yoʻq, balogʻatdan beri bor; koʻpincha ventral yoki lateral.
  • SHOSHILINCH: jinsiy olat sinishi (fractura penis) — erektsiyada jarohat, «qars» tovushi, tez shishish va gematoma → zudlik bilan jarrohlik (kavernoz jismni tikish).
  • SHOSHILINCH: priapizm (4 soatdan uzoq davom etuvchi ogʻriqli erektsiya) — kechiktirilsa kavernoz fibroz va ED rivojlanadi.
  • Mondor kasalligi: jinsiy olat dorsal yuzaki venasi tromboflebiti — ogʻriqli shnursimon qatilik.
  • Jinsiy olat oʻsmasi yoki metastaz: qattiq tugun, yara; shubhada biopsiya.
  • Jarohat yoki intrakavernoz inyeksiyalardan keyingi fibroz.
10

Tabiiy kechish va davolash tamoyillari

  • Maqsad: ogʻriqni kamaytirish, deformatsiya va qisqarishni minimallashtirish, jinsiy aloqa imkonini va erektil funksiyani saqlash, psixologik yordam.
  • Tabiiy kechishida spontan yaxshilanish cheklangan: ogʻriq odatda yoʻqoladi, egrilik koʻpincha oʻzgarmaydi yoki yomonlashadi.
  • Davolash qarori: bemorning shikoyati (aloqaga xalaqit, bezovtalik), faza, egrilik darajasi, erektil funksiya, hamkor.
  • Yengil, bezovta qilmaydigan egrilik va jinsiy aloqa muammosi yoʻq boʻlsa — kuzatuv maqbul.
  • Oʻtkir fazada jarrohlik qilinmaydi (deformatsiya hali oʻzgaradi).
  • Hech bir konservativ usul plakani toʻliq yoʻqotmaydi; kutilmalarni toʻgʻri shakllantirish kerak.
  • ED boʻlsa, u ham davolanadi (PDE5 ingibitorlari).
11

Konservativ davolash: dalil darajasi

UsulQisqachaDalil / tavsiya
Kuzatuv Yengil deformatsiya, aloqa muammosiz; ogʻriqqa NSAID Maqbul, ayniqsa oʻtkir fazada
Ogʻiz orqali: vitamin E, kolxitsin, PABA, pentoksifillin, tamoksifen, L-karnitin Antifibrotik va yalligʻlanishga qarshi taʼsir Dalillar zaif yoki qarama-qarshi; muntazam qoʻllashga kuchli tavsiya yoʻq
PDE5 ingibitorlari ED ni davolash; plakaga taʼsiri isbotlanmagan ED bor boʻlsa asosli (EAU, AUA)
Intralezional verapamil Plakaga inyeksiya (kalsiy kanallari blokatori) Dalillar cheklangan; tavsiyalarda variant sifatida
Intralezional kollagenaza (CCH) + modellash Ferment plakadagi kollagenni parchalaydi FDA tasdiqlagan; eng ishonchli dalil bazasi; barqaror faza
Tortish terapiyasi (PTT) Kuniga bir necha soat qurilma bilan choʻzish Dalillar oʻrtacha/past; uzunlik va egrilikka yordam berishi mumkin
Zarba-toʻlqin terapiyasi (ESWT) Plakaga ekstrakorporal toʻlqin Ogʻriqni kamaytirishi mumkin; egrilik va plakaga taʼsiri isbotlanmagan
12

Kollagenaza (CCH) va modellash

  • Collagenase clostridium histolyticum (CCH) — plakaga yuboriladigan ferment; plakadagi kollagenni parchalaydi. Koʻrsatma: paypaslanadigan plaka va egrilik ≥ 30°, barqaror faza.
  • Sxema: har tsiklda plakaga ikki marta inyeksiya (24–72 soat oraligʻida), keyin 1–3 kundan soʻng klinikada modellash (plakani toʻgʻrilash), uyda modellash; tsikllar oraligʻi taxminan 6 hafta, koʻpi bilan 4 tsikl.
  • Samarasi: egrilikning sezilarli oʻrtacha kamayishi va simptomlarning yaxshilanishi; toʻliq tuzalish kam uchraydi.
  • Qarshi koʻrsatma: plaka uretrani oʻz ichiga olsa. Preparat mavjudligi mamlakatlarga qarab farq qiladi.
  • Koʻp uchraydigan nojoʻya taʼsirlar: ekximoz, gematoma, shish va inyeksiya joyida ogʻriq.
  • Kam uchraydigan, lekin jiddiy: kavernoz jism yorilishi (jinsiy olat sinishi) — zudlik bilan jarrohlik; shuning uchun bemorni oldindan ogohlantiring.
  • Ogʻriq va shish yoʻqolguncha jinsiy aloqadan tiyilish tavsiya etiladi.
13

Jarrohlik usullari (barqaror kasallikda)

UsulQachon tanlanadiAfzalligiXavf / kamchiligi
Plikatsiya (Nesbit va boshqalar) Egrilik odatda <60°, yaxshi erektsiya, «qum soati» va «sharnir» yoʻq Oddiy, ED xavfi pastroq Jinsiy olat qisqarishi, residiv, glans sezuvchanligi pasayishi
Plakani kesish/kesma + transplantatsiya Egrilik odatda >60°, murakkab deformatsiya, yaxshi erektsiya Uzunlikni saqlaydi ED xavfi yuqori, glans sezuvchanligi pasayishi, ancha murakkab
Jinsiy olat protezi (shishiriladigan) Dori bilan davolanmaydigan ED ± deformatsiya ED va egrilikni birga hal qiladi Infeksiya, mexanik nosozlik, qimmat; qaytmas
Protez + qoʻshimcha usullar Protezdan keyin qoldiq egrilik (modellash, plikatsiya, kesma) Qoldiq egrilikni tuzatadi Murakkabroq operatsiya, asorat xavfi yuqoriroq
14

Davolash algoritmi (AUA/EAU asosida)

  1. Baholash: anamnez, plaka palpatsiyasi, IIEF-5, faza (oʻtkir yoki barqaror), ogʻriq; zarur boʻlsa egrilikni intrakavernoz inyeksiya bilan oʻlchash va Doppler UT.
  2. Maslahat va psixologik yordam; hamkorni jalb qiling; birga keluvchi kasalliklarni davolang.
  3. Oʻtkir faza: ogʻriqqa NSAID, kuzatuv; ED boʻlsa — PDE5 ingibitori; PTT ± intralezional davo variant sifatida; jarrohlik qilinmaydi.
  4. Barqaror faza, deformatsiya bezovta qilmaydi → kuzatuv.
  5. Barqaror faza, egrilik jinsiy aloqaga xalaqit beradi, erektsiya yetarli: egrilik <60° va oddiy shakl → plikatsiya (yoki CCH + modellash); >60° yoki «qum soati»/«sharnir» → kesma/transplantatsiya.
  6. Dori bilan davolanmaydigan ED (± deformatsiya) → jinsiy olat protezi (± qoʻshimcha usullar).
  7. Natijani 3, 6 va 12 oyda baholang; hamkor bilan kutilmalarni muhokama qiling.
15

Bemorga maslahat va kuzatuv

  • Kasallik xavfsiz (oʻsma emas), lekin davolanmasa deformatsiya saqlanishi yoki kuchayishi mumkin; psixologik taʼsiri katta.
  • Hech bir usul toʻliq tiklanishni kafolatlamaydi; maqsad — jinsiy aloqa imkonini tiklash va simptomlarni kamaytirish.
  • Jarrohlikdan oldin qisqarish, sezuvchanlik pasayishi, ED va residiv xavfi haqida aniq ayting.
  • Hamkor bilan birga muhokama qiling, jinsiy reabilitatsiya va ED davosini qoʻshing.
  • Aloqa paytida olatni majburan egishdan qoching; oʻtkir fazada ehtiyotkor boʻling.
  • Xavf omillari nazorati: diabet, gipertenziya, dislipidemiya, chekishni tashlash.
  • Kuzatuv: dastlab 3–6 oyda, deformatsiya barqarorlashguncha; fotosuratlar bilan dinamika.
  • Psixolog yoki seksolog bilan hamkorlik.
16

Asosiy klinik xulosalar

  • Peyroni kasalligi (N48.6) — tunika albuginea fibroz plakasi; patogenez: mikrotravma + yara bitishining buzilishi (TGF-β1, ortiqcha kollagen).
  • Ikki faza: oʻtkir (ogʻriq, egrilik oʻzgaradi, dastlabki ≈ 12 oy) va barqaror (ogʻriqsiz, egrilik kamida 3 oy oʻzgarmagan, odatda 12 oydan keyin).
  • Baholash: anamnez, plaka palpatsiyasi, egrilikni intrakavernoz inyeksiya bilan oʻlchash, Doppler UT, IIEF-5; Dupuytren ni surishtiring.
  • Konservativ davolash dalillari cheklangan: CCH + modellash — eng ishonchli intralezional usul; ogʻiz orqali vositalar muntazam tavsiya etilmaydi; ED uchun PDE5 ingibitorlari.
  • Jarrohlik faqat barqaror kasallikda: egrilik <60° — plikatsiya; >60° yoki murakkab shakl — transplantatsiya; ED davolanmasa — protez.
  • Jinsiy olat sinishi va priapizm shoshilinch holatlar va Peyronidan farqlanadi.
  • Maslahat: kutilmalar, hamkor ishtiroki, psixologik yordam; jarrohlikdan keyin qisqarish va ED xavfi.
17

Bilimni tekshirish

1Peyroni kasalligining ICD-10 kodi qaysi?
  1. N48.1
  2. N48.6
  3. N52.9
  4. N46

Javob: B. N48.6 — induratio penis plastica (Peyroni kasalligi).

2Jarrohlik qaysi holatda tavsiya etiladi?
  1. Oʻtkir fazada, ogʻriq bor paytda
  2. Boshlanishdan 1 oy keyin
  3. Barqaror fazada, deformatsiya jinsiy aloqaga xalaqit bersa
  4. Har qanday holatda

Javob: C. Jarrohlik barqaror kasallikda (egrilik kamida 3 oy oʻzgarmagan, odatda 12 oydan keyin) bajariladi.

3Peyroni kasalligi bilan eng koʻp bogʻliq holat qaysi?
  1. Dupuytren kontrakturasi
  2. Poliomielit
  3. Gemofiliya
  4. Bronxial astma

Javob: A. Dupuytren kontrakturasi (kaft fibromatozi) bilan bogʻliqlik eng yaxshi tavsiflangan.

4Egrilik taxminan 70°, «qum soati» deformatsiyasi bor, erektsiya yaxshi. Eng mos jarrohlik qaysi?
  1. Tunika plikatsiyasi
  2. Faqat vitamin E
  3. Oʻtkir fazada darhol jarrohlik
  4. Plakani kesish/kesma + transplantatsiya

Javob: D. Egrilik >60° va murakkab deformatsiyada, erektsiya yaxshi boʻlsa, kesma va transplantatsiya tanlanadi.

5CCH inyeksiyasining kam uchraydigan, lekin jiddiy asorati qaysi?
  1. Moyak buralishi
  2. Kavernoz jism yorilishi (jinsiy olat sinishi)
  3. Buyrak yetishmovchiligi
  4. Bepushtlik

Javob: B. Kavernoz jism yorilishi kam uchraydi, lekin zudlik bilan jarrohlik talab qiladi.

6Qaysi usul ogʻriqni kamaytirishi mumkin, ammo egrilikni kamaytirishi isbotlanmagan?
  1. Zarba-toʻlqin terapiyasi (ESWT)
  2. CCH + modellash
  3. Plikatsiya
  4. Jinsiy olat protezi

Javob: A. ESWT ogʻriqqa yordam berishi mumkin, lekin egrilik va plaka hajmiga taʼsiri isbotlanmagan (EAU).

·

Adabiyotlar

  • AUA Guideline: Peyronie's Disease, 2015
  • EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health, 2024
  • Campbell-Walsh-Wein Urology, 12th ed., 2020
  • Smith & Tanagho's General Urology, 19th ed., 2020
  • Robbins & Cotran Pathologic Basis of Disease, 10th ed., 2020
  • Rosen R.C. et al. IIEF-5, Int J Impot Res, 1999
  • ICD-10 (WHO)

Taqdimot taʼlim maqsadida tayyorlangan. Klinik qarorlar amaldagi klinik tavsiyalar va bemorning holatiga asoslanishi kerak. Foydalanganda muallifni va sayt manzilini koʻrsating.

PPTX yuklab olish (535 KB)

Shu boʻlimdagi boshqa taqdimotlar

Qabulga yozilish