- Kechikkan ejakulyatsiya, anejakulyatsiya, anorgazmiya va retrograd ejakulyatsiyani taʼriflash va bir-biridan farqlash
- Tasnif (umrbod/orttirilgan, umumlashgan/vaziyatli) va sabablar guruhlarini (psixogen, nevrologik, jarrohlik, dorilar, endokrin) bilish
- Anamnez, nevrologik koʻrik, endokrin tekshiruv va ejakulyatdan keyingi siydik tahlilini bosqichma-bosqich qoʻllash
- Davolash tamoyillarini (sababni bartaraf etish, jinsiy terapiya, dori terapiyasining dalil chegaralari) izohlash
- Nevrogen anejakulyatsiyada fertillik usullarini (vibratsion stimulyatsiya, elektroejakulyatsiya, spermatozoid olish) bilish va bemorga maslahat berish
02
Taʼrif, tasnif va epidemiologiya
- Kechikkan ejakulyatsiya (delayed ejaculation, DE) — jinsiy faoliyatda ejakulyatsiyaga erishishda doimiy yoki takroriy sezilarli kechikish, juda kam uchrash yoki yoʻqlik; bemor kechiktirishni istamaydi va ragʻbat yetarli.
- DSM-5: jinsiy faoliyat hollarining taxminan 75–100% ida, taxminan kamida 6 oy davom etadi, klinik iztirob keltiradi; boshqa ruhiy kasallik, munosabat mojarosi, modda yoki dori, tibbiy holat bilan yaxshiroq izohlanmasligi kerak.
- ICD-10: F52.3 (orgazm disfunksiyasi, psixogen); organik ejakulyator buzilishlar — N53.1.
- Tasnif (ISSM): umrbod yoki orttirilgan; umumlashgan yoki vaziyatli (faqat sherik bilan, faqat masturbatsiyada yoki faqat maʼlum sharoitda).
- Muddatidan oldin ejakulyatsiyaga nisbatan kam uchraydi; yosh bilan ortadi. Aniq tarqalish koʻrsatkichlari taʼrifga qarab farq qiladi.
- Anejakulyatsiya — ejakulyatsiyaning umuman yoʻqligi; anorgazmiya — orgazm hissining yoʻqligi; retrograd ejakulyatsiya — urugʻning siydik pufagiga tushishi.
- Fiziologiya (alohida taqdimot): emissiya (simpatik, T10–L2), pufak boʻyni yopilishi (alfa-1), ekspulsiya (pudendal asab, S2–S4). Markazda serotonin tormozlaydi, dopamin kuchaytiradi.
03
Ejakulyator va orgazm buzilishlarini farqlash
| Holat | Mohiyati | Ajratuvchi belgi |
| Kechikkan ejakulyatsiya | Ejakulyatsiya sezilarli kechikadi yoki juda uzoq ragʻbat talab qiladi (antegrad) | Ejakulyat bor; orgazm hissi odatda saqlangan |
| Anejakulyatsiya | Ejakulyatsiya yoʻq: urugʻ na tashqariga, na siydik pufagiga tushadi | Ejakulyat yoʻq; orgazmdan keyingi siydikda spermatozoid yoʻq |
| Anorgazmiya | Orgazm hissi yoʻq yoki juda zaif; ejakulyatsiya baʼzan saqlangan | Ejakulyat chiqishi mumkin, lekin «orgazm» hissi yoʻq |
| Retrograd ejakulyatsiya | Urugʻ pufak boʻyni yopilmagani uchun siydik pufagiga tushadi | Orgazm saqlangan, ejakulyat kam yoki yoʻq; orgazmdan keyingi siydikda spermatozoid koʻp |
| Guruh | Misollar | Eslatma |
| Psixogen va xulqiy | Samaradorlik xavotiri, munosabat mojarosi, travma, taqiqlar, oʻziga xos masturbatsiya odati | Koʻpincha vaziyatli; tungi ejakulyatsiya saqlanishi mumkin |
| Nevrologik | Diabetik neyropatiya, orqa miya jarohati, koʻp skleroz, periferik neyropatiya, mielomeningosele | Penis sezgirligi va ejakulyator refleks yoyi buziladi |
| Jarrohlik va shikast | Radikal prostatektomiya, sistektomiya, RPLND, TUR-P, kolorektal va aorto-iliak jarrohlik, tos shikasti | Simpatik nervlar yoki aʼzolar zararlanadi: retrograd yoki anejakulyatsiya |
| Dorilar | SSRI/SNRI, triklik antidepressantlar, antipsixotiklar, alfa-blokatorlar, opioidlar, alkogol | Eng tez-tez uchraydigan qaytar sabab |
| Endokrin | Gipogonadizm, gipotireoz, giperprolaktinemiya | Istak, orgazm va ejakulyat hajmini pasaytiradi |
| Yosh va mahalliy omillar | Yoshga bogʻliq sezgirlik pasayishi, penis shikasti, ejakulyator yoʻl obstruksiyasi | Past hajm va kechikish chalkashmasligi kerak |
05
Psixogen omillar va masturbatsiya odatlari
- Eng koʻp uchraydigan omil — ragʻbat sharoitlari nomuvofiqligi: masturbatsiyadagi juda kuchli bosim yoki oʻziga xos tezlik va uslub sherik bilan jinsiy aloqada takrorlanmaydi.
- Samaradorlik xavotiri, oʻzini kuzatish (spectatoring), ejakulyatsiyani «nazorat qilish»ga haddan ortiq eʼtibor.
- Munosabat: yaqinlik yetishmasligi, mojaro, sherikka jalb etilish pasayishi; farzand koʻrish bosimi (jadvalli jinsiy aloqa).
- Travma va tarbiya: jinsiy zoʻravonlik tarixi, qatʼiy diniy yoki madaniy taqiqlar, jinsiy aloqaga salbiy qarashlar.
- Ruhiy kasalliklar: depressiya, xavotir, past istak; ular SSRI taʼsiri bilan aralashishi mumkin.
- Haddan ortiq faol vizual ragʻbatga moslashish gipotezasi bor, ammo dalillar cheklangan: bemorni ayblamasdan ragʻbat sharoitini muhokama qiling.
- Tungi ejakulyatsiya va yolgʻiz masturbatsiyada funksiya saqlanishi psixogen (vaziyatli) shaklni koʻrsatadi; umumlashgan umrbod shakl koʻproq biologik.
- Sherik omillari: ragʻbat texnikasi, sherik ogʻriqlari (dispareuniya), sherik funksiyasi.
06
Nevrologik va jarrohlik sabablar
- Diabet: avtonom neyropatiya — ejakulyatsiya kechikishi, retrograd ejakulyatsiya yoki anejakulyatsiya; ED va penis sezgirligi pasayishi hamroh boʻladi.
- Orqa miya jarohati (OMJ): ejakulyatsiya koʻpchilikda buziladi; jarohat darajasi va toʻliqligi sakral refleks yoyi saqlanganini aniqlaydi.
- Koʻp skleroz, Parkinson kasalligi, periferik neyropatiya, mielomeningosele, dum nervlari sindromi — ejakulyatsiya va orgazm buzilishlari.
- RPLND (retroperitoneal limfodissektsiya): simpatik zanjir zararlanishi → anejakulyatsiya; nervni saqlovchi usullar ejakulyatsiyani koʻp holatda saqlaydi.
- Radikal prostatektomiya va sistektomiya: prostata va urugʻ pufakchalari olib tashlanadi → ejakulyat ishlab chiqarilmaydi (quruq orgazm); orgazm hissi saqlanishi mumkin; klimakturiya (orgazmda siydik oqishi) uchrashi mumkin.
- TUR-P, pufak boʻyni insiziyasi, prostata enukleatsiyasi: pufak boʻyni yopilishi buziladi → retrograd ejakulyatsiya (tez-tez).
- Kolorektal, aorto-iliak jarrohlik, bel simpatektomiyasi: gipogastrik nerv pleksusi shikasti.
- Ejakulyator yoʻl obstruksiyasi va CBAVD: hajm past, orgazm saqlangan — DE bilan chalkashtirmang (spermogramma, TRUS).
07
Dorilar va endokrin sabablar
- SSRI/SNRI (sertralin, paroksetin, fluoksetin, venlafaksin): ejakulyatsiya kechikishi va anorgazmiya — eng tez-tez nojoʻya taʼsir; dozaga bogʻliq.
- Triklik antidepressantlar, antipsixotiklar, benzodiazepinlar, opioidlar ejakulyatsiya va orgazmni kechiktirishi mumkin.
- Alfa-blokatorlar (tamsulozin, silodozin, alfuzozin): ejakulyat hajmi kamayishi yoki yoʻqolishi («quruq ejakulyatsiya»); silodozinda eng yuqori; odatda qaytar.
- 5-alfa-reduktaza ingibitorlari va baʼzi antigipertenziv dorilar (metildopa, tiazidlar, beta-blokatorlar): ejakulyator disfunksiya; shuningdek alkogol va kannabis.
- Gipogonadizm: istak, ejakulyat hajmi va orgazm intensivligi pasayadi.
- Gipotireoz kechikkan ejakulyatsiya bilan bogʻliq (gipertireoz esa muddatidan oldin ejakulyatsiya bilan).
- Giperprolaktinemiya istak, ereksiya va ejakulyatsiyani pasaytirishi mumkin: prolaktin tekshiriladi.
- Sabab-oqibat aloqasini aniqlang: boshlanish vaqtini dori boshlanishi bilan taqqoslang; dorini oʻzboshimchalik bilan toʻxtatmang.
- Boshlanish: umrbod yoki orttirilgan; aniq vaqt nuqtasi (dori, jarrohlik, shikast, munosabatdagi voqea).
- Vaziyat: umumlashgan yoki vaziyatli — masturbatsiyada, sherik bilan, tungi ejakulyatsiya bormi; bu psixogen va organik shaklni ajratadi.
- Ejakulyatsiya va orgazmni ajrating: orgazm hissi bormi, urugʻ chiqadimi, qancha; siydikning loyqalanishi (retrograd).
- Ragʻbat: masturbatsiya usuli, chastotasi, bosim, ishlatiladigan tasvirlar; sherik bilan farq; ragʻbat davomiyligi.
- Istak va ereksiya: past istak, ED hamroh boʻlishi mumkin; ertalabki ereksiyalar.
- Tibbiy tarix: diabet, nevrologik kasalliklar, tos jarrohligi va shikasti, prostata kasalliklari; dorilar (retseptli va qoʻshimchalar), alkogol, moddalar.
- Fertillik maqsadi va sherik omili: farzand koʻrish bosimi, sherik yoshi.
- Iztirob va munosabatga taʼsiri; bemorning maqsadi — jinsiy qoniqish yoki fertillik: davolash yoʻnalishini belgilaydi.
09
Obyektiv koʻrik va laborator tekshiruv
- Umumiy va jinsiy aʼzolar koʻrigi: ikkilamchi jinsiy belgilar, moyaklar hajmi, penis (Peyroni, fimoz), prostata.
- Nevrologik koʻrik: perineal va penil sezgirlik, bulbokavernoz refleks, anal sfinkter tonusi, oyoq reflekslari, vibratsion sezgirlik (neyropatiya).
- Penil biotezometriya (vibratsion sezgirlik) — tanlangan holatlarda sezgirlik pasayishini baholaydi.
- Laboratoriya: ertalabki umumiy testosteron, prolaktin, TSH; glyukoza yoki HbA1c (diabet).
- Ejakulyatdan keyingi siydik tahlili: orgazmdan keyin olingan siydik sentrifugalanadi; choʻkmada spermatozoid koʻp boʻlsa — retrograd ejakulyatsiya.
- Spermogramma (fertillik masalasida): hajm past — retrograd ejakulyatsiya, ejakulyator yoʻl obstruksiyasi yoki gipogonadizm; past hajm va azoospermiya → TRUS.
- Qoʻshimcha: bel-sakral MRT (nevrologik shubhada), TRUS (past hajm, kislotali pH).
- Differensial: past istak, ED, anorgazmiya, ogʻriqli ejakulyatsiya (alohida holat), ejakulyator yoʻl obstruksiyasi.
- Shikoyatni aniqlang: kechikish, anorgazmiya yoki ejakulyat yoʻqligi? Iztirob va maqsad (jinsiy qoniqish yoki fertillik).
- Tasnif: umrbod yoki orttirilgan, umumlashgan yoki vaziyatli; tungi ejakulyatsiya va masturbatsiyadagi funksiya.
- Dorilar, alkogol, moddalar; jarrohlik va shikast tarixi; diabet va nevrologik kasalliklar.
- Koʻrik: jinsiy aʼzolar, perineal sezgirlik, bulbokavernoz refleks, nevrologik holat.
- Laboratoriya: ertalabki testosteron, prolaktin, TSH, glyukoza yoki HbA1c.
- Ejakulyat yoʻq yoki hajmi past: ejakulyatdan keyingi siydik tahlili, kerak boʻlsa spermogramma va TRUS.
- Natijaga koʻra sababni belgilang: psixogen, nevrologik, jarrohlik, dori, endokrin yoki retrograd/anejakulyatsiya, va davolash yoʻnalishini tanlang.
11
Davolash: sababni bartaraf etish va jinsiy terapiya
- Qaytar sabab: dori dozasini kamaytirish yoki almashtirish (retsept yozuvchi bilan); alkogol va giyohvand moddalarni cheklash.
- SSRI bilan bogʻliq DE: dozani kamaytirish, boshqa antidepressantga (masalan, bupropion, mirtazapin) almashtirish; qisqa «dori tanaffusi» faqat retsept yozuvchi bilan va xavfsiz boʻlsa.
- Endokrin: gipogonadizmda testosteron almashtirish; gipotireozda tireoid gormoni; giperprolaktinemiyani davolash.
- Jinsiy terapiya (psixogen shaklda asosiy usul): sensorli fokuslash, bosqichma-bosqich desensitizatsiya, masturbatsiya odatini oʻzgartirish (bosim va tezlikni kamaytirish, sherik sharoitiga yaqinlashtirish).
- Sherik ishtiroki: ragʻbat texnikasini birga muhokama qilish, sherik bilan vibrator kabi vositalar, uzoqroq oldingi oʻyin.
- KBT: samaradorlik xavotiri va ejakulyatsiyani «nazorat qilish» ustida ishlash; maqsad orgazmga erishish stressini kamaytirish.
- Taʼlim: ejakulyatsiya va orgazm alohida jarayonlar; zavq va yaqinlikka eʼtibor qaratish.
- Yoshga bogʻliq kechikish tabiiy: umidlarni moslashtiring.
12
Farmakoterapiya: dalil chegaralari
- Kechikkan ejakulyatsiya uchun tasdiqlangan (registrlangan) dori yoʻq; barcha preparatlar off-label, dalillar kichik va past sifatli tadqiqotlarga asoslangan.
- Kabergolin (dopamin agonisti): kichik tadqiqotlarda ejakulyatsiyani yaxshilagan; dalillar cheklangan. Nojoʻya taʼsirlar: koʻngil aynishi, ortostatik gipotenziya; uzoq muddatli yuqori dozalarda yurak qopqogʻi (valvulopatiya) xavfi.
- Amantadin (dopaminerjik): dalillar juda cheklangan.
- Buspiron, bupropion, siproheptadin, yohimbin: asosan dori keltirib chiqargan DE (masalan, SSRI bilan) da sinab koʻrilgan; samara nomuvofiq.
- Testosteron: faqat tasdiqlangan gipogonadizmda.
- PDE5 ingibitorlari: hamroh ED boʻlsa foydali (ishonch va sezgirlik yaxshilanishi mumkin); ajratilgan DE da dalillar zaif.
- Oksitotsin va boshqa eksperimental preparatlar — tadqiqot sharoitida.
- Dori terapiyasi psixoseksual yondashuvga qoʻshimcha; off-label ekanini tushuntirib, axborotli rozilik oling.
13
Retrograd ejakulyatsiya (qisqacha)
- Pufak boʻyni yopilmagani tufayli urugʻ siydik pufagiga tushadi: orgazm saqlangan, ejakulyat kam yoki yoʻq («quruq orgazm»).
- Sabablar: TUR-P va pufak boʻyni jarrohligi, alfa-blokatorlar, diabetik avtonom neyropatiya, RPLND, tugʻma pufak boʻyni anomaliyalari, orqa miya kasalliklari.
- Tashxis: orgazmdan keyingi siydikda spermatozoidlar (sentrifugalangan choʻkma); siydik loyqa.
- Dori sababli boʻlsa, alfa-blokatorni toʻxtatish yoki almashtirish ejakulyatsiyani tiklashi mumkin (odatda qaytar).
- Off-label dori: simpatomimetiklar (psevdoefedrin) yoki imipramin pufak boʻyni tonusini oshiradi; natija oʻzgaruvchan, yon taʼsirlar (gipertenziya, taxikardiya) — ehtiyotkorlik.
- Fertillik: siydik ishqorlanadi, siydikdan spermatozoidlar ajratiladi, yuviladi va IUI yoki ICSI uchun ishlatiladi.
- Orgazm zavqi odatda saqlanadi: kasallik emas, funksional holat; davolash faqat fertillik yoki iztirobda kerak.
- Prostata yoki pufak jarrohligidan oldin ejakulyator oqibatlar haqida bemorga axborot bering.
14
Fertillik: vibratsion stimulyatsiya, elektroejakulyatsiya, spermatozoid olish
- Maqsad: ejakulyatdan yoki jarrohlik yoʻli bilan spermatozoid olish va ART.
- Penil vibratsion stimulyatsiya (PVS): OMJ da birinchi qator usul; sakral refleks yoyi saqlangan boʻlsa samarali; klinikada yoki uyda bajariladi.
- Elektroejakulyatsiya (EEJ): PVS samarasiz boʻlsa; transrektal elektr stimulyatsiyasi; sezgirlik saqlangan boʻlsa anesteziya ostida; retrograd ejakulyatsiya boʻlsa siydikdan ham spermatozoid olinadi.
- Autonom disrefleksiya xavfi: T6 va undan yuqori OMJ da PVS yoki EEJ paytida xavfli qon bosimi koʻtarilishi mumkin — monitoring va profilaktika zarur.
- RPLND dan keyin anejakulyatsiyada: spermatozoid olish (PESA/TESE) + ICSI; EEJ odatda samarasiz.
- Boshqa usullar samarasiz boʻlsa jarrohlik spermatozoid olish (PESA/TESA/TESE) + ICSI.
- Onkologik davolash (RPLND, ximioterapiya, prostatektomiya) oldidan sperma kriokonservatsiyasini taklif qiling.
- OMJ dan keyin spermatozoidlar harakatchanligi koʻpincha past: IUI yoki ICSI haqida maslahat bering.
- Maqsadni aniqlang: jinsiy qoniqish va iztirob yoki fertillik; sherikni jalb qiling.
- Qaytar sabablarni tuzating: dori, alkogol, endokrin buzilish (gipogonadizm, gipotireoz, giperprolaktinemiya).
- Psixogen va ragʻbat omillari: jinsiy terapiya, masturbatsiya odatini oʻzgartirish, juftlik terapiyasi.
- Dori sababli DE: dozani kamaytirish yoki almashtirish; zarur boʻlsa off-label dori (dalillar cheklangan).
- Retrograd ejakulyatsiya: alfa-blokatorni toʻxtatish; fertillik uchun siydikdan spermatozoid olish.
- Nevrogen anejakulyatsiya + fertillik maqsadi: PVS → EEJ → jarrohlik spermatozoid olish (autonom disrefleksiya profilaktikasi bilan).
- Taxminan 3 oydan keyin baholang; samara boʻlmasa mutaxassisga yuboring; zavq va yaqinlikka eʼtibor qarating.
16
Bemor va juftlikka maslahat
- Muammoni normallashtiring va aybsiz muhokama qiling: kechikkan ejakulyatsiya jinsiy aloqadagi «muvaffaqiyatsizlik» emas.
- Bemor va sherikni birga jalb qiling: sherik oʻzini jozibador emas deb oʻylashi mumkin.
- Real umidlar: koʻpincha bir nechta omil bor, psixoseksual terapiya vaqt oladi, dori kafolat bermaydi.
- Iztirob va fertillik istagi boʻlmasa, davolash shart emas.
- Fertillik masalasida spermatozoid olish va ART haqida erta axborot bering; sherik yoshi muhim.
- Jarrohlikdan oldin (RPLND, prostatektomiya, TUR-P) ejakulyator oqibatlar va sperma kriokonservatsiyasi haqida gapiring.
- Dori sababli boʻlsa, asosiy kasallikni davolash zaruriyati bilan jinsiy nojoʻya taʼsir oʻrtasida muvozanat izlang; dorini oʻzboshimchalik bilan toʻxtatmaslikni tushuntiring.
- Kuzatuv: taxminan 3 oydan keyin qayta baholash; ruhiy salomatlik (depressiya) va munosabatga eʼtibor.
17
Asosiy klinik xulosalar
- Kechikkan ejakulyatsiya — doimiy kechikish yoki ejakulyatsiyaga erisha olmaslik va iztirob; anejakulyatsiya, anorgazmiya va retrograd ejakulyatsiyani ajrating.
- Tasnif: umrbod yoki orttirilgan, umumlashgan yoki vaziyatli — sabab izlashni yoʻnaltiradi.
- Sabablar: psixogen va masturbatsiya odatlari, nevrologik (diabet, OMJ, koʻp skleroz), jarrohlik (RPLND, prostatektomiya, TUR-P), dorilar (SSRI, alfa-blokatorlar), endokrin.
- Tekshiruv: anamnez, dorilarni qayta koʻrish, nevrologik koʻrik, testosteron, prolaktin, TSH, glyukoza; ejakulyatdan keyingi siydik tahlili retrograd shaklni aniqlaydi.
- Davolash: sababni bartaraf etish, jinsiy terapiya; dori terapiyasi off-label va dalillar cheklangan (kabergolin, amantadin, buspiron).
- Fertillik: OMJ da avval PVS, keyin EEJ, soʻng spermatozoid olish + ICSI; T6 dan yuqorida autonom disrefleksiya xavfi.
- Maslahat: aybsiz, juftlik bilan; maqsadga qarab davolash; onkologik yoki jarrohlik oldidan sperma kriokonservatsiyasi.
1Orgazmdan keyingi siydik sentrifugasi choʻkmasida koʻp spermatozoid topildi. Qaysi tashxis?
- Anejakulyatsiya
- Retrograd ejakulyatsiya
- Kriptozoospermiya
- Anorgazmiya
Javob: B. Orgazmdan keyingi siydikda koʻp spermatozoid urugʻ siydik pufagiga tushganini koʻrsatadi; anejakulyatsiyada siydikda spermatozoid yoʻq.
2Kechikkan ejakulyatsiya va anorgazmiyaning eng tez-tez dori sababi qaysi?
- SSRI antidepressantlar
- PDE5 ingibitorlari
- Statinlar
- Metformin
Javob: A. SSRI/SNRI serotonin tizimi orqali ejakulyatsiya va orgazmni kechiktiradi; taʼsir dozaga bogʻliq.
3Orqa miya jarohatli erkakda fertillik uchun birinchi qator usul qaysi?
- TESE
- Kabergolin
- Penil vibratsion stimulyatsiya (PVS)
- Testosteron terapiyasi
Javob: C. PVS sakral refleks yoyi saqlangan OMJ da birinchi qator; samarasiz boʻlsa elektroejakulyatsiya, keyin spermatozoid olish.
4T6 va undan yuqori OMJ da PVS yoki elektroejakulyatsiya paytida qaysi xavf bor?
- Gipoglikemiya
- Anafilaksiya
- Gipotermiya
- Autonom disrefleksiya
Javob: D. Bunday bemorlarda stimulyatsiya xavfli qon bosimi koʻtarilishini keltirishi mumkin; monitoring va profilaktika zarur.
5Kechikkan ejakulyatsiya uchun dori terapiyasi haqida qaysi gap toʻgʻri?
- Tasdiqlangan birinchi qator dori bor
- Barcha dorilar off-label, dalillar cheklangan; asos — sababni bartaraf etish va jinsiy terapiya
- Faqat PDE5 ingibitorlari samarali
- Testosteron barcha erkaklarda samarali
Javob: B. Registrlangan dori yoʻq; kabergolin, amantadin, buspiron va boshqalar kichik tadqiqotlarga asoslangan.
6Quyidagilardan qaysi biri anejakulyatsiyaga olib kelishi mumkin?
- RPLND (retroperitoneal limfodissektsiya)
- Fimoz
- Varikotsele
- Gipospadiya
Javob: A. RPLND simpatik nervlarni zararlab, emissiyani buzishi mumkin; nervni saqlovchi usullar xavfni kamaytiradi.
- EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health, 2024
- AUA Testosterone Deficiency, 2018
- Williams Textbook of Endocrinology, 14th ed., 2020
- Campbell-Walsh-Wein Urology, 12th ed., 2020
- Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, 14th ed., 2020
- Smith & Tanagho's General Urology, 19th ed., 2020
- ICD-10 (WHO)
Taqdimot taʼlim maqsadida tayyorlangan. Klinik qarorlar amaldagi klinik tavsiyalar va bemorning holatiga asoslanishi kerak. Foydalanganda muallifni va sayt manzilini koʻrsating.
PPTX yuklab olish (448 KB)